Wednesday, 17 February 2021

शुभ्र काही...

हिवाळ्याचा सोहळा झालेला बघायला मिळणं म्हणजे नशीबच ! यंदा हा रंग बघायला मिळाला याचा फार आनंद आहे. नुसतीच थंडी, किरकिरा पाऊस,हट्टी धुकं याचा कंटाळा आला होता आणि एक दिवस हवामानाच्या अंदाजात स्नो दिसला!  बेल्जियममध्ये आमच्या भागात असा स्नो होणं म्हणजे कौतुकच !

दोन दिवसांपासून प्रवासी पक्षी आवाज बदलून ओरडू लागले होते ते हेच सांगत असावेत असा आत्ता वाटतंय. 

एक दिवस दुपारपासून वेगळ्याच लहरीत पाऊस सुरू झाला आणि तापमान हळुहळू कमी होत गेलं. मैत्रिणीसोबत फिरायला गेले होते तेव्हा चक्क पाच वगैरे तापमान होतं ते दोन तासांनी उणे चार झालं. आमच्या शेजाऱ्यांनी आपापल्या गाड्या झाकून टाकल्या आणि रस्त्यावर फिरणारे लोक पावसाच्या कपड्यांऐवजी छान लोकरीचे जाडजूड कपडे आणि स्नोमध्ये घालायचे जोडे घालून फिरताना दिसू लागले. वरच्या जोडीने कधी नव्हे ते भरपूर वाणसामान वाहून आणलेलं बघितलं आणि स्नो होणार याची खात्री पटली !!! 

दुपार पावसासोबत कलत गेली. आणि बर्फाची भुरभुर सुरू झाली.  अंधार आणि स्नो एकमेकांत मिसळून इतके साळसूदपणे पडू लागले की पावसाचा रंग बदललाय हे ध्यानात यायला वेळच लागला. ते एवढे नाजूक की तळव्यावर बर्फ म्हणून झेलावं आणि हात फक्त ओला दिसावा ! बरं यांना कसलीच घाई नाही. निवांत रमतगमत जागा निवडून अलगद विसावणार. आधी झाडांचे शेंडे, गवताची पाती, झाडांच्या फांद्या व्यापून टाकणार. मग घरांची कौलं आणि कारची डोकी, मग जिन्याचे हात आणि लहान पायवाटा आणि सगळ्यात शेवटी वर्दळीच्या वेळा संपवून निवांत पडलेले रस्ते ! 

अधीर होऊन घराच्या या खिडकीतून त्या दारातून या जिन्यावरून त्या गच्चीवरून आम्ही आपले कौतुक करत बघत बसलो ! 

सकाळी उठून पडदा उघडला तर एखादा देखणा वॉलपेपर दिसावा असं दृश्य समोर ! खरोखरच आपण चित्रात राहतोय की काय असा भास झाला. 
अजून पावलं न उमटलेले स्नोने झाकलेले रस्ते हळू हळू पावलं रुतून घडी मोडत होते. आमच्या घराजवळ एक शाळा आहे. रोज ठराविक वेळी पुढे आई/बाबा आणि त्यांच्या मागे बदक पिलांसारखे लगटून चालणारी चिमुकली मुलं बघणं फार छान असतं. चार पाच वर्षांची मुलं एवढ्या थंडीत सायकल मारत आईबापांशी मोठ्या आवाजात गप्पा मारत शाळेत जात असतात. एवढ्या बर्फात काय करणार हे असं वाटत होतं तर अजून एक नवल दिसलं ! लोकांनी आपापल्या स्लेज काढल्या आता ! आईबाबा स्लेज ओढत बर्फात चालत शाळेकडे निघालेले आणि स्लेजवर उत्साह आनंदाने फसफसून चिवचिवाट करणारे चिमुकले जीव !!! शाळा सुटायच्या वेळी सगळी मोठी मंडळी हातात स्लेजच्या दोऱ्या घेऊन शाळेच्या गेट बाहेर आपापल्या लहानपणच्या स्नोच्या आठवणी बोलत बसलेली. आपल्या नातवंडांना तसा नाही तर निदान एवढा तरी स्नो अनुभवायला मिळतोय म्हबून उत्साहात दुसऱ्याच्या पाठीवर थाप मारत गडगडाटी हसणारे आजोबा किती आनंदी दिसले!! ©Maya Dnyanesh 

उन्हाळ्यात हेच लोक छोट्या नावा घेऊन मुलांना सोडायला घ्यायला येतात ! निसर्गाशी जोडलेली ही हौशी मंडळी आयुष्यात दुःखाचा लवलेश नसलेली असणार असं उगाच वाटून गेलं ! 

दिवसभरात स्नो स्थिरावला. उणे बारा तापमान असलेला सूर्य उगवला आणि जग लखलखीत झालं! लहानपणी शोभेच्या वस्तू सजवताना त्यावर रांगोळी चिकटवायचो आणि मग त्यावर उजेड पडून ती चमचम करायची ते एकदम आठवलं. इथं सगळ्या भवतालावर रांगोळी शिंपडल्यासारखं दिसतंय. 

ऊन दिसलं. आनंद झाला. बाहेर पडले. त्या क्षणी थंडी येऊन चेहऱ्यावर आदळली. या उन्हाला 'धोखाधूप' हे नाव कसं अगदी चपखल आहे असं वाटलं. 

यावेळेस पडलेला स्नो पाच दिवस होऊन गेले तरी मुक्काम हलवायला तयार नाही. दिवसातून तीन वेळा रस्त्यावर घसरू नये म्हणून मीठ पसरणाऱ्या सरकारी गाड्या निर्विकार फिरत राहतात. बाजारात दुकानात उबेमुळे रेंगाळत जास्त खरेदी होत राहते. एकूण लोक खूश दिसतात. ©Maya Dnyanesh 

समोरच्या कालव्यात बर्फाचा थर तरंगतोय. त्या थरावर कमाल केल्यासारखे पक्षी चालत फिरताहेत. दिवसातून दोनदा येणाऱ्या मालवाहू बोटी ती बर्फाची साय मोडून जातात. त्याने चिडून प्रत्येक बोटीवर घिरट्या घालत कर्कश आवाजात निषेध नोंदवतायत. स्थानिक बदकं नेहमीप्रमाणे आपण भलं आपलं काम भलं असं म्हणत मिळेल ते खाऊन काठावरच्या बर्फात डोळे मिटून पंखात डोकी घालून बसून राहतात. शेजीबाई तिच्या बागेत पाखरांना खायला म्हणून जरा उंचावर ताटलीत दाणे ठेवते. मागच्या अंगणात पसरलेल्या बर्फावर फक्त गल्लीतल्या मांजराची पावलं उमटलेली दिसतात. समोर कोणतंतरी सुंदर बुटकं झाड आहे त्यावरचा बर्फ वितळून ते थेंब ठिबकताना उन्हं देखणी होतात...अक्रोडाच्या फांद्या वरून पांढऱ्या खालून तपकिरी दिसतात हे बघणारा पक्षी खुळा झालेला दिसतो. अंधार पडला तरी उठून दिसणारे शुभ्र रस्ते बोलके होत राहतात. चर्चची शिखरं स्नो पांघरत सगळ्या गावाकडे बघत राहतात. लहान लहान पायवाटा शुभ्रतेमुळे जास्तच लयदार वेलांट्या घेतायत असं दिसतं. पुलाच्या कमानी जास्त स्पष्ट होतात. 

जरा इकडेतिकडे बघितलं तर सपाट बर्फावर कुणी कुणी हळूच लिहिलेली नावं दिसतात. भल्या मोठ्या पटांगणात नाजूक पावलांची एखादी जोडी उमटलेली दिसते... 

यातलं काय खरं काय स्वप्नातलं असं वाटत आपलेही दिवस कालव्याच्या बर्फावर तरंगत राहतात. 
हे सगळं अजून चार दिवसांनी नसेल याचं भान कसं बरं गुडूप करता येईल असा विचार करत मन हळूहळू तंद्रीतून जागं होतं. 













Thursday, 4 February 2021

अननस गोज्जु

 मला कानडी पद्धतीचं जेवण फार आवडतं. म्हणजे इडली वडे डोशे हे तर आवडतंच पण सहसा कुठल्याही हॉटेलमध्ये न मिळणारे साधे घरगुती पदार्थ जास्त आवडतात. माझी एक ताई कानडी आहे. तिच्याकडे  भाज्या,चटण्या,सार,भाताचे प्रकार फार सुंदर असतात. तिच्या हातचे चाखलेले बहुतेक सगळे पदार्थ खूप आवडले म्हणून शिकून सोडलेत बघा !!! 
त्यातलाच एक सौम्य सुंदर पदार्थ म्हणजे गोज्जु ! 
एकदा अशीच लांबच्या प्रवासातून दमून तिच्याकडे पोहोचले होते तेव्हा तिने गरमागरम पोळी आणि शिमला मिर्चीची रसभाजी वाढली. पहिला घास घेताच रंग चव वास यांची हार्मनी अशी भिडली की लगेचच रेसिपी लिहून घेतली. त्या भाजीला गोज्जु म्हणतात असं ऐकलं आणि भैरप्पांच्या एका कादंबरीत त्याचं वाचलेलं वर्णन आठवलं. पण ते गोज्जु अननसाचं. 
मग कळलं की हा प्रकार मराठवाडी येसराचा कानडी भाऊ ! म्हणजे कोरडा मसाला तयार करून ठेवता येतो. करायच्या वेळी पाण्यात कालवून फोडणी घातली की झालं !!! असे पारंपरिक इन्स्टंट प्रकार तर आपल्या अति आवडीचे! मग तो मसाला करून वेगवेगळे प्रयोग केले आणि सगळे आवडले. 
अगदी मोजके जिन्नस लागतात याला. 
घ्या लिहून - 
१मोठा चमचा हरबरा डाळ
१मोठा चमचा उडीद डाळ
१ मोठा चमचा तीळ 
१ मोठा चमचा धणे
पाव चमचा मेथ्या 
अर्धी वाटी खोबरं 
 सगळं कोरडं भाजायचं, गार होऊ द्यायचं, वाटून बरणीत भरून ठेवायचं. हा झाला कोरडा मसाला.
तर अननस गोज्जु हा मुख्यतः मंदिरात प्रसादाच्या जेवणात होणारा प्रकार. लग्नकार्यात पण हा असतोच. यात कांदा लसूण नसतो. पण घरी सहज करायचं असेल तर तुम्ही घालू शकता. 
अननस घालून याला सर्वोत्तम चव येते.

(शक्यतो खोबऱ्याच्या) तेलात जिरे मोहरी हिंग अशी फोडणी करायची. त्यात अननसाच्या फोडी परतायच्या. तिखट हळद मीठ घालून पाणी ओतायचं. आणि लगेच गोज्जु मसाला घालायचा. अननस मुळात आंबट गोड असल्याने त्यात चिंच गूळ नाही घातला तरी चालतो. पाचेक मिनिटांत रस्सा छान आळून येतो. गोज्जु तयार. 
नेहमीच अननस वापरलं पाहिजे असं काही नाही. 

शिमला मिर्ची/वांगी/तोंडली/पडवळ/भोपळा या भाज्यांना वेगळा रस्सा हवा असेल तर फोडणीत भाजी परतायची, हळद तिखट घालायचं पाणी घालायचं आणि हा मसाला घालायचा. चिंचगुळमीठ घालून उकळी आली की अप्रतिम चवीची भाजी पोळी,भात कशाशीही खायला तयार ! 
मी तर आंबट निघालेल्या सफरचंदाचं पण गोज्जु करते. पटकन होतं आणि छान लागतं. 

कोणतीच भाजी न घालता नुसता कांदा तेलावर परतायचा. तिखट मीठ हळद चिंच गूळ आणि गोज्जु मसाला घालायचा. हवं तेवढं पातळ घट्ट ठेवायचं. हे सार किंवा आमटी भात खिचडी भाकरी कशासोबतही खायला फार मस्त लागतं. 

आज मी अननस गोज्जु केलंय. वरून घालायला कोथिंबीर नव्हती म्हणून कोथिंबीर पावडर भुरभुरलं आहे. 
सौम्य तरीही चवदार वेगळं काही खायचं असेल तर गोज्जु नक्की करून बघा आणि सांगा कसं झालं ते 🙂



Friday, 29 January 2021

अमोहाची डायरी ६

आम्ही ना सकाळी गाडीत बसून गावाला गेलो होतो. गावाला म्हणजे खूप वेळ गाडीत बसून जातात त्याला गावाला म्हणतात. सायकलवर नाहीतर pram मध्ये बसून आम्ही बाजारात दुकानात आणि लायब्ररीत जातो. तसं गावाला जायचं असेल तेव्हा गाडीत बसतात. माझं छोटं सीट आहे त्यावर बसून पट्टे बांधले की मला खिडकीतून सगळं दिसतं. मग मला खूप वेळ कंटाळा येत नाही. इतके दिवस मी छोटी होते ना, मला कंटाळा यायचा नाही पण आता मी पंचवीस महिन्यांची झाले. आता मला कंटाळा येतो. 

गाडीमध्ये आमच्यासोबत दादा आणि काकू आणि काका होते. त्यांनी माझ्यासाठी शेव आणली होती ती मी रस्ताभर खात होते. आणि सगळे मोठे लोक गप्पा मारत असताना शांत बसून बाहेर बघत होते. बाहेर हळूहळू सगळीकडे पांढरं पांढरं दिसायला लागलं होतं. एवढं पांढरं की मला दुधाचीच आठवण आली. पण बाहेर गेल्यावर दूध प्यायचं नसतं कारण आपला straw घरीच राहिलेला असतो.  

हळूहळू माझे डोळे आपोआप बंद व्हायला लागले तेवढ्यात मला पंखे सापडले. मग मी आरडाओरडा करून पंखा सापडला पंखा सापडला म्हणत सगळ्यांना पंखा दाखवला.

खूप वेळ पंखे दिसल्यावर बाबाने गाडी उभी केली आणि आम्ही सगळे खाली उतरलो. एवढी थंडी होती. मी दोन पॅन्टस,दोन शर्ट,जॅकेट टोपी हातमोजे पायमोजे आणि शूज घालूनसुद्धा थंड थंड वाटत होतं. खाली उतरलो तर माझे पाय पांढऱ्या वाळूत रुतले! बाबा म्हणाला त्याला बर्फ म्हणतात. मग आम्ही त्यात पाय उमटवले. आई काकू काका दादा इकडेतिकडे फिरुन फोटो काढत होते त्यामुळे मी बाबाला घट्ट धरून ठेवलं. ते काय सगळं पांढरं पांढरं होतं ते नुसतं बघत बसले. 

मग पुन्हा गाडीत बसून गावाला गेलो. 

तिथं जे बाप्पा केलं आणि पराठा खाल्ला. झोका खेळला. काकाच्या आणि बाबाच्या खांद्यावर बसून चक्कर मारली आणि झोपूनच गेले!!! 

घरी आलो तेव्हा घरापुढे माझी खेळायची वाळू पण पांढरी पांढरी झाली होती ! त्याला बर्फ म्हणतात हे मला आठवलं म्हणून आईने माझी पापी घेतली !

आमचा पार्क आहे ना, तिथे पण खूप बर्फ पडला होता. आम्ही तिकडे गेलो तर खूप मज्जा दिसत होती. मी जोरजोरात पायाने बर्फ उडवत धावत होते आणि माझं गवत लपलं ते शोधत होते. आई बाबाने मला लाडू करायला शिकवले.  हे बर्फाचे लाडू खायचे नाहीत ! खोकला येतो ना.. 

आम्ही नुसतेच लाडू केला लाडू फेकला लाडू फुटला असं खेळलो !

आईने बाबा आणि मी अशा दोन बर्फाच्या बाहुल्या केल्या.

दुसऱ्या दिवशी मला पुन्हा बर्फात खेळायचं होतं पण बर्फ गावाला गेला. 

घराच्या समोर दोन डबकी आहेत त्यात बर्फाचं पाणी असतं. त्यात खडे टाकायला मला फार मजा येते. मी मोजत मोजत एकोणचाळीस खडे टाकले तेव्हा आई म्हणाली आता ते डबकं भरून गेलं ! मग दुसऱ्या डबक्यात दगड टाकायचे तर आपली छोटी छोटी आई कंटाळून गेली होती म्हणून तिला बोट धरून घरी नेलं मी! 

बाबा असला की मला तो डबक्यात उड्या मारू देतो. पॅन्ट आणि बूट ओले झाले की घरी जावं लागतं तरीपण मी खूप खूप उड्या मारून पाणी उडवते. मग बाबाला कंटाळा आला की तो सरळ मला उचलतो आणि घराकडे निघतो. मी कितीही मोठ्याने रडले तरी अजिबात ऐकत नाही. फार हट्टी झाला आहे बाबा ! 

मला मधमाशी खूप आवडते, मुंगीबाई पण आवडते,गोगलगाय आणि कोळी किडा पण आवडतो. यातल्या कुणाची मला भिती वाटत नाही. या सगळ्यांच्या गोष्टींची पुस्तकं आहेत माझ्याकडे. पण चिलट आणि माशी मात्र मला फार घाबरवतात!काल रात्री तर स्वप्नात पण माशी आली आणि मी जोरात रडत उठले. उठल्यावर बघितलं तर माशी नव्हतीच ! माशी छोटी असते तिला घाबरू नाही असं आई बाबा शिकवतात पण तरी मला खूप भीती वाटतेच ! 

आई आता त्यांच्या गोष्टीच लिहिते म्हणाली. मग मला त्यांची भीती वाटणार नाही म्हणे..मी म्हणलं लिहिणार तर लिही बाई ! मला काय ! मला गोष्ट सांगून तुझं पोट भरणार असेल तर मला बरंच वाटेल !!! 

हे तुम्हाला म्हातारीच्या गोष्टीतलं बोलते असं वाटलं ना? पण मला खूप गोष्टी ऐकून पाठ झाल्यामुळे तसंच बोलणं येतंय. 

मी पराठ्याला म्हणते - आता मी तुला खाऊन टाकते.. 

आणि बाबाला म्हणते - कशाला घाबलली? बाबाला घाबरू नाही. आपला छोटा छोटा बाबा आहे ना???

परवा सकाळी उठून आईला म्हणलं "आई आई, असं ग का बोलतेस? " आईला काही कळलंच नाही. मग मी पुढची गोष्ट सांगितली -" आई आई, असं ग का बोलतेस? लेकीला वाईट वाटलं! " तरीपण आईला कळेना. मग म्हातारीने सगळी हकीकत लेकीला सांगितली असं म्हणल्यावर आईला कळलं की मी गोष्ट सांगतेय !!! 

कसं ना, आई बाबा दोघांनाही कधी कधी मी काय बोलते ते कळतच नाही. कुठल्याही गाण्याची ओळ म्हणली की त्या पुढची ओळ मला म्हणता येते पण त्या दोघांना गाणं कुठलं हेच आठवत नाही. मग मी त्यांना आठवेपर्यंत खूप वेळा कधी कधी सकाळपासून रात्रीपर्यंत ती एकच ओळ म्हणत बसते !!! 

तुम्हाला माहीत आहे, बाबाने आईला शाळेत घातलं आहे. ती कम्प्युटर समोर बसून वेगळ्याच भाषेत अभ्यास करते तेव्हा मी नीट लक्ष ठेवते. रात्री साडेनऊला तिची शाळा संपेपर्यंत मी अजिबात झोपत नाही. मग मात्र आई झोपायला आली की मी झोपते. कारण आई थकून जाते. 

बाबा ऑफिसला गेला की मी आणि आई घरभर पसाऱ्याची नदी करतो. मणी, पझल्स,पुस्तकं, पपेटस आणि ठोकळे एकत्र करायचे आणि पसरून द्यायचे. त्याला पसाऱ्याची नदी म्हणतात. मग आवरायचं असलं की मी आधी कार्ड्स मग पपेट्स आणि मग मणी शोधून शोधून आईला देते. मला आई कधी कधी राजमा खेळायला देते. राजमा टोपल्यात घेऊन आवाज करत चमच्याने एकीकडून दुसरीकडे टाकत सैपाक करायला मला खूप आवडतं. पण राजमा कार्पेटवर लपून बसला की पायांना टोचतो म्हणून लगेच भरून ठेवावा लागतो. ते काम मीच करते. 

एक गंमत सांगू का? समोरच्या कालव्यातले पक्षी किर्रर्रर्रर आवाज करतात ना,तो ऐकून ऐकून मला रडायचं किंवा चिडायचं असलं की मी पण अगदी तसाच आवाज काढायला शिकलेय ! तो आवाज आई आणि बाबाच्या आवाजा पेक्षा खूप मोठा असतो. वरच्या आजी आजोबांना पण ऐकू जातो. आणि जे काय चालू आहे ते मला अजिबात आवडत नाहीये हे आईबाबाला आपोआप समजतं. म्हणजे मला गोष्टीतल्या बॉबीसारखं पॉटीवर बसून शी शु करायला अजिबात अजिबात आवडत नाही. तरीपण मला त्यावर बसवलं की मी किर्रर्रर्रर किर्रर्रर्रर आवाज करून रडायला लागते ! बाहेरून घरात येताना, खूप वेळ टबात आंघोळ करून हाताची पायाची बोटं म्हातारी झाली तरी मला उठायचं नसतं. आई माझ्या ओरडण्याकडे दुर्लक्ष देत मला उचलून टॉवेलमध्ये गुंडाळते तेव्हा पण तसंच ओरडते. मग आई मला क्रीमचा डबा खेळायला देईपर्यंत मज्जा !  

फोनवर लाल बटण असतं. आणि हिरवं बटण असतं. मला लाल रंग आवडतो म्हणून फोन सुरु असला की मी लाल बटण दाबते. अण्णा, काका, मामी किंवा मावशी किंवा आजीला खेळणी पुस्तक दाखवून झालं की मी लाल बटण दाबते. मग ते जातात. आई पुन्हा फोन करते आणि बोलते तेव्हा मात्र मी माझी खेळते. कारण मोठ्या माणसांना काम करायचं असतं. 

मला पण खूप काम असतं. ड्रॉवरमध्ये पावडर टिकली आहे की ते रोज बघायचं असतं. त्यासाठी रोज डब्यातून पावडर सांडून बघावी लागते. घरातल्या सगळ्या आरशात मनु सापडते का ते तपासायचं असतं, गुडमॉर्निंग फ्रेंड्स,फन टाइम्स हे नवीन गाणं पाठ होईपर्यंत तेच तेच तेच तेच ऐकायचं असतं, tv वर मुळा काही उपटेना बघायचं असतं... हे सगळं उड्या मारत आणि इकडून तिकडे पळत करायचं.मग मनु थकून जाते. 

आईला झोपायला नेते. मग आम्ही जय जय समर्थ श्लोक म्हणतो मला तीन श्लोक येतात आई त्याच्या पुढचे दोन म्हणते मग मी ओम शांति म्हणते आणि बाकीची बडबड सुरू करते. आई वाचत बसते मी बडबड करत सेम ! मग थोड्या वेळाने मला आईने हळूच पांघरूण घातलं आणि कपाळावर पापी घेतली की गुडूप झोप लागते.









बदामाचं झाड, मुंगळे आणि व्याकरण

मधली सुट्टी संपली की संस्कृतचा तास असायचा. बाई वर्गात आल्या की रोज मला देव शब्द चालवायला लावायच्या! घोकंपट्टी न जमल्याने देव काही चालायचा नाही आणि माझी रवानगी वर्गाबाहेर व्हायची! दुसऱ्या मजल्यावर असलेल्या आमच्या वर्गासमोर खाली लावलेल्या बदामाच्या झाडाच्या बहारदार फांद्या असायच्या. हिरवीपिवळी गुलाबी चॉकलेटी पानं, बदामाचे घोस आणि त्यावर तुरुतुरु चालणारी मुंगळ्यांची फौज हे जमेल तेवढ्या बारकाईने बघत संस्कृतचा तास संपायचा. व्याकरण कधी जमलं / आवडलं नाही. 10वीला वर्गातल्या बहुसंख्य जनतेला शंभरपैकी किमान 95 मार्क मिळाले तेव्हा मला 88 मिळाले होते. 

पुढे संस्कृत संभाषण शिकताना व्याकरणावाचून बोलायचं काही अडत नाही हे नीटच समजलं. 
मराठी एम ए करताना सुदैवाने  उत्तम प्राध्यापक मिळाल्याने व्याकरण रसाळ झालं आणि त्या पेपरला पहिला वर्ग आपोआप मिळाला. पण त्यानंतर वाचताना बोलताना लिहिताना कधीही डोक्यात व्याकरण आलं नाही. 
डच शिकताना वर्गात डच शिक्षिकेने जेव्हा व्याकरण न घेता थेट संभाषण सुरू केलं तेव्हा हुश्श झालं आणि मला डच नेटकं बोलता यायला लागलं. व्याकरण आधी बोलणं नंतर असा प्रवास न होता आधी बोलणं आणि मग त्यातलं व्याकरण असा प्रवास झाला ते उत्तम झालं. 

इंग्रजी मात्र अजूनही कधी कधी व्याकरणात अडखळतं कारण कुणी इंग्रजी 'बोलायला' शिकवलंच नाही. म्हणजे तशी पद्धतच नव्हती. वाचून ऐकून बघून इंग्रजी शिकले. पण मला इंग्रजीपेक्षा डच जास्त चांगली बोलता येतं असं मला वाटतं कारण मी व्याकरणाचा विचार न करता डच भाषेत विचार करायला शिकले. हे मला थोडं हिशोब शिकण्यासारखं वाटतं. सहजता असेल तर हिशोब पटकन करता येतो. त्यालाच भागाकार, वर्गमूळ इ नावं दिली की गाडी एकदम मंद होते! 

आता जर्मन शिकायला सुरुवात केली आहे. जर्मन शिक्षक जर्मनमधूनच जर्मन शिकवत असल्याने त्यात सहजता आहे. एक शब्दही इंग्रजी बोलणार नाही अशी शपथ घेतल्यासारखं तीन साडेतीन तास जर्मन वाहत असतं. वेगळी गोष्ट म्हणजे पहिल्या दिवसापासून डब्यातल्या भाजी पोळी सारखं व्याकरण संभाषण हातात हात घालून चाललं आहे. मला ती भाजी आवडत नाही पण नुसती पोळी खाऊ शकत नसल्याने काही पर्याय नाही ! 

आता लहान वाक्य तयार करून बोलण्याएवढं किंवा गुरुजी बोलतात त्यातलं अलमोस्ट सगळं कळण्याएवढं जमतंय.मित्रमंडळी जेव्हा जर्मन व्याकरण संस्कृत सारखंच आहे असं (पक्षी: त्यात काय एवढं तुला सहज जमेल )  असं सांगतात तेव्हा आजही बदामाचं झाड आणि त्यावरचे मुंगळे डोळ्यापुढे नाचायला लागतात ! त्यांचं गाणं जर्मन असतं एवढाच काय तो फरक !!!

Tuesday, 19 January 2021

शुभ्रतेचं देखणेपण

म्हाताऱ्या माणसांकडून त्यांच्या लहानपणीच्या गोष्टी ऐकणं हा विशेष अनुभव असतो. त्यात ते म्हातारे लोक जर दुसऱ्याच देशातले आपल्याला नवीन असलेल्या संस्कृतीतले असतील तर तो अनुभव अजूनच रोचक होतो! त्यातही स्नो ही आपल्यासाठी असलेल्या अपूर्वाईची गोष्ट त्या गप्पांमध्ये असेल तर तुम्ही कोणत्याही वयाचे असला तरी ती तुमच्यासाठी परीकथा असते! 

सहज हवापाण्याच्या गप्पा चालू असताना 'यंदा तरी स्नो पडतो की नाही !'अशी किल्ली फिरवायची की पुढच्या तासाभराची परिकथांची निश्चिंती !!!

" हा समोरचा कालवा त्या काळी नोव्हेंबरमध्येच पूर्ण गोठून जायचा. त्यावर बर्फातले खेळ खेळायला आम्ही गावातले हायस्कूलमध्ये शिकणारे सगळे अगदी रोज यायचो! अशाच एका दिवशी आईस स्केटिंग करताना मी जोरदार आपटले आणि मला तीन मुलांनी उचलून घरी नेऊन सोडलं. त्यातला एक नंतरचे चार पाच दिवस माझा पाय बरा आहे ना हे बघायला आणि मला होमवर्कमध्ये मदत करायला यायचा! पुढे तो माझा नवरा झाला !!!" 

" माझ्या वडिलांचे मोठे शेत होते, 300 हेक्टर ! त्यातच आम्ही रहायचो. माझे दोन भाऊ आणि आई,वडील आम्ही मिळून शेतीची सगळी कामं करायचो. स्नो सुरू झाला की मग मात्र काही काम नसायचं! त्या कामांचा कंटाळा असलेले आम्ही तिघे भाऊ स्नोची डोळ्यात प्राण आणून वाट बघायचो ! एकदा दोन दिवस स्नो झाला की आम्ही रेडिओ कानाशी धरून दिवसभर लोळत पडायला मोकळे !!" 

" माझा प्रियकर खूप दिवसांनी भेटला म्हणून आम्ही पार्कात फिरायला गेलो होतो. स्नो एवढा सुंदर दिसत होता! पूर्ण चंद्र असल्याने सगळीकडे सौम्य निळसर प्रकाश होता.  सगळी तळी गोठली होती, पाईन स्नो चे अंगरखे घालून झगमगत होते ते एवढं जादुई होतं की आम्ही वेळेचे भान पूर्ण विसरलो! भानावर आलो तेव्हा पार्काचं मुख्य दार कधीच बंद झालं होतं! मी भयंकर चिडले त्याच्यावर ! वाट्टेल ते बडबडत सुटले ! आणि त्याने मला अचानक त्या बंद दारापुढे असलेल्या पुष्करणीजवळ गुढग्यावर बसत लग्नाची मागणी घातली !! अजूनही गेली 40 वर्षं दरवर्षी एकदातरी पौर्णिमेच्या चंद्राला स्नो मध्ये बघण्यासाठी आम्ही दोघेही जातो ! " 

" आम्हाला व्हाईट वेडिंग हवं होतं ! आम्ही एका कॅसलमध्ये करायचं ठरवलं! आजूबाजूच्या कित्येक मैलांवर एकही गाव नव्हतं! तरीही आम्ही सगळी तयारी केली.  त्या काळी 150 लोक होते माझ्या लग्नात.सगळीकडे स्नो पसरलेला असताना शेकोट्या पेटवून रात्रभर नाचत गात होती मंडळी! स्नो पडतच होता. तिथलं एक सर्कल आखून भोवती कुंपण करून ठेवलं होतं. त्यात कुणी जायचं नाही अशी ताकीद देऊन !  आणि मग अगदी तांबडं फुटताना त्या आखलेल्या वर्तुळात फक्त आमच्या दोघांची पावलं उमटवत आम्ही लग्नाला उभे राहिलो ! अगदी परिकथेतल्यासारखं झालं आमचं लग्न !" 

"स्नो म्हणलं की मला लहानपणी आमच्या भल्या मोठ्या कुटुंबाने एकत्र साजरे केलेले ख्रिसमसच आठवतात. दिवसभर टेबलावर सतत काही न काही खायला आणून मांडणाऱ्या घरातल्या स्त्रिया, आम्हा मुलांसोबत स्लेज घेऊन बर्फात फिरणारे खेळणारे घरातले पुरुष आठवतात. या स्लेज पिढ्यानपिढ्या चालत आलेल्या असायच्या बरं का! आणि लाकडाचे बूट सुद्धा ! , सजावट केलेली घरं, स्नोमध्ये चमचमणारी झाडं आणि गोड मिठाया यांचा वास ! हे सगळं स्नो बघितला की कसं अलगद आठवत राहतं"!

असे कितीतरी किस्से ऐकताना त्यात आपणच गुंगून जातो! सांगणारे  डोळे चमकत असतात आणि शब्द मायेने भिजलेले असतात.

असं सांगून झालं की "गेले ते दिवस.." चा अनिवार्य सुस्कारा येतो. पुढे हे लोक जे सांगणार असतात ते आपल्याला सगळ्याकडून ऐकून माहीतच झालेलं असतं! 
ग्लोबल वॉर्मिंगमुळे आमच्या नातवंडं पतवंडाना हे अनुभव मिळणारच नाहीत अशी वेदना या लोकांच्या बोलण्यात असते. 

गेली काही वर्षे इथं बर्फ पडणं फार कमी झालं आहे. व्हाईट ख्रिसमस तर आता गोष्टींमध्येच राहिलाय. वर्षातले चार महिने बर्फ असायला हवा तिथं आता वर्षातून एखादा दिवस चारपाच तास बर्फ पडून जातो. एखाद्या वर्षी पडतच नाही. अगदी 10-12 वर्षांपूर्वी आम्ही स्नो मध्ये ख्रिसमस मार्केट्स बघितली आहेत. आता डिसेंबरात स्नो नाहीच होत. झाला तरी जानेवारी फेब्रुवारीत थोडा होतो. 

यंदा सुदैवाने आम्हाला मात्र बर्फ बघायला मिळाला. आमच्या गावापासून सव्वाशे km वर इस्कॉनचं एक मंदिर आहे. तिथे गेलो होतो. हे मंदिर म्हणजे एक जुनं कॅसलच आहे . आजूबाजूला फारशी वस्ती नाही. जंगल आहे. हा प्रवास फार सुंदर होता. जाताना लांबच लांब पसरलेली कुरणं आहेत, पवनचक्क्या आहेत! सपाट प्रदेश स्वच्छ हवा यामुळे खूप दूरवर असलेली गावही सहज ठळक दिसणार. 

एरवी हे दृश्य नेहमीचं म्हणून फार लक्ष गेलं नसतं. पण परवा मात्र स्नो मुळे सगळ्यांवर चेटूक झाल्यागत कमालीचं सुंदर दिसत होतं. लहानमोठी खेडी, शेती वाडी, पवनचक्क्या, कुरणं माळरानं, नद्या,कालवे, जंगलझाडी,लहान पायवाटा सगळं सगळं बर्फाने आच्छादलेलं ! नियमित रहदारीचे रस्ते तेवढे काळेशार पसरलेले! 

बर्फाचं, शुभ्रतेचं देखणेपण डोळ्यात भरून घेतलं !  
या डोळे दिपवणाऱ्या निसर्गाच्या रूपाने अनुभवातलं एक  ऋतुचक्र पूर्ण झालं !









स्तब्ध दुपार

हिवाळ्यातल्या एखाद्या दुपारी गाव बघायला जायचं तर सकाळपासूनच आधी मनात निवांतपणा मुरू द्यावा. बाहेर पडलं की सवयीने पाण्याकडे किंवा गुलाबांच्या रानाकडे वळणारी पावलं माणसांच्या वस्तीकडे वळवावीत. माणसं दिसतील अशी फारशी अपेक्षा ठेवू नये. संथ मधाळ हिवाळी सुट्यांच्या काळात चराचराने व्यापलेली थंडी  येऊन अंगाला बिलगते तो क्षण उरात भरून घ्यावा. पहिली हाक मारेल तो रस्ता धरावा आणि निरुद्देश चालू लागावं. 

भर दुपारी या जुन्याजाणत्या गावातल्या गल्ल्या तुरळक पावलं वगळता पेंगतच असतील. आपण आपल्याच पावलांचा आवाज ऐकत दगडी फरसबंद रस्त्यावर नव्याने सगळीकडे बघत चालत रहावं. घरादारांवर नाजूक लखलख करणाऱ्या दिव्यांच्या माळा उबेचा भास निर्माण करत असतात. चुकून एखाद्या घराच्या भल्यामोठ्या खिडकीचा पडदा उघडा असलाच तर भर दिवसाही घरात दिव्यांच्या उजेडात आपापल्या साम्राज्याचे राजे राण्या वावरताना दिसतील. कुठे टेबलावर नाजूक नक्षीकाम केलेल्या कपबश्या मांडणारा राजा, हातात पुस्तक घेऊन किंवा भरतकामाची हौस असणारी राणी असेल, तर कुठे निवांतपणे पियानोवरची धूळ झटकून त्याला बोलतं करणारी एखादी राजकन्या ! चित्र काढणारा किंवा लाकडी ठोकळे घेऊन त्यात काहीतरी कोरणारा छोटा राजपुत्र असेल ! ते त्यांचं राज्य आहे हे देहबोलीतून उमलून दिसतं याची मजा वाटेल ! बाहेरची निष्पर्णता सहन न होऊन किंवा आशेला नाकारायचं नाही म्हणून ; फुलदाण्या ताज्या टवटवीत फुलपानांनी भरून ठेवलेल्या दिसतील. ख्रिसमस ट्री सजून अलिप्त नजरेने सगळ्याकडे बघत उभा असेलच. चिमणीतून ताज्या भाजलेल्या केक किंवा बिस्किटांचा सुगंध बाहेरच्या गारेगार थंड वासाला चव देतोय हे अचानक लक्षात येईल ! शेकोटीचा अचानक येऊन आदळलेला वास सुखावून जाईल.

पेंगत्या वळणदार गल्ल्या संपल्यावर खूप जुन्या घरांची ओळ लागेल. खरोखरच ती घरं बाकीच्या तरुण घरांची निगराणी करणारी,काळजी घेणारी पण जुन्या वैभवाच्या खुणा तितक्याच असोशीने मिरवणारी भासतील.
शहराच्या मध्यातून भांग पाडल्यासारखी दिसणारी नदी दोन्ही काठावरची स्तब्धता बघत शांतपणे थांबल्यासारखी करत असेल. तिच्यावरचे पादचारी पूल डौलात दिवे मिरवत मान वर करून उभे असतील. प्रवासी बोटी दम खात पांघरुणात लपेटलेल्या दिसतील. मुख्य चौकात टाऊनहॉलवर सजवलेले दिवे बघायला आलेली चारदोन डोकी सोडली तर सगळीकडे एक सुसह्य शांतता असेल. राखाडी,काळोख्या भासणाऱ्या पण खरं तर दिवस असलेल्या वेळी अचानक सगळं शुष्क वाटायला लागेल!

आपण एखाद्या चित्रात घुसलोय की काय असं वाटून तिकडून झपझप चालत पायाच्या ओळखीच्या वाटेला लागावं. 
एव्हाना ऊन घरवाटेला लागलं असेल. अचानक काहीतरी विसरल्यासारखं ऊन परतून येतं आणि तुम्हाला दिसतं की पहाटेच्या दव बर्फाची आता रस्त्यांवर चांदी झाली आहे. सगळ्या वातावरणाचा रंग अचानक परतलेल्या उन्हाने ढवळून बदलून गेला आहे. नेमका कोणता रंग आहे हा याचे आडाखे बांधत बदलणारे रंग न्याहळत सावकाश रोजची फेरी पूर्ण करावी. अगदी एकनएक पान झटकून टाकणाऱ्या झाडांनी पाखरांची घरटी मात्र अंगावर वागवावी हा त्यांचा भलेपणा की भाबडेपणा अशी शंका मनात उमटेल. तिला फार पाणी देऊ नये. त्या प्रश्नाचं उत्तर द्यायचा आपल्याला काहीही अधिकार नाही हे एव्हाना उमगलेलं असतं! त्याच झाडांवर निःशंक होऊन परतणाऱ्या पाखरांनी ते समजवलेलं असतं. ते बघून आता घराची ऊब आठवावी.

कालव्याकाठच्या रस्त्यावर वळलं की रोजची बदकं स्तब्ध पाण्यात नक्षीकाम करत पोहून दाखवतील. व्यायाम करणारी मंडळी भेटतील. एवढ्या गारठ्यातही नावेची साथ न सोडणारे नावाडी दिसतील. काठच्या झाडांवर परतणाऱ्या पाखरांचा कलकलाट वाढत असेल. अशा वेळी आजच्या या दुपारीबद्दल माया वाटून मनातल्या एका कप्प्यात ती वेळ जपून ठेवावी!












सूप्स सूप्स सूप्स !!!

 जगात दोन प्रकारचे खवैय्ये असतात. एका गटाला चावून निवांत तोंडात घोळवून कोरडं कडक इ खायला आवडतं आणि दुसऱ्या गटाला कमीत कमी कष्टात चावायचे फार कष्ट न पडता लवकरात लवकर गिळता येईल असं खायला आवडतं !

तुम्हाला भाकरी पोळीपेक्षा पराठे; बिर्याणी, मसालेभात इ फडफडीत प्रकारांपेक्षा खिचडी,मऊ भात बिशिब्याळीभात ; धपाटे, थालिपीठापेक्षा वरणफळं, गडगिळे, उकडशेंगोळे;पोह्यांपेक्षा उपमा; पिझ्झापेक्षा नूडल्स पास्ता; रोटी,नानपेक्षा इडली डोशे हे असं आवडत असेल तर आपणतुपन एकाच गटात आहोत ! 
तुम्हीही माझ्यासारखे दुसऱ्या गटात गिळणारे असाल तर ही पोस्ट खास तुमच्यासाठी ! 

सूप्स सूप्स सूप्स !!! 

जनरली रस्सा भाजी,कढी, आमटी,वरण, सार,सांबार वाटीने प्यायला आवडणाऱ्या लोकांना सूप प्रकार आवडतात. 
आमच्याकडे सूप हा मुडाखिसारखाच नियमीत होणारा प्रकार आहे. बेल्जियन लोक सूप खातात. पीत नाहीत. बिस्क या घट्ट फ्रेंच सूपच्या प्रकाराचा इथल्या सुपांवर प्रभाव आहे. इथं चमचे सुद्धा कॉफीलेपल  आणि सूपलेपल अशी असतात. सूप बोल नसतात तर सूप डिश असतात. रोज संध्याकाळी जेवणात कोणतातरी मांसाचा तुकडा, पाव आणि सूप किंवा पास्ता आणि सूप असं यांचं जेवण असतं. आम्हाला संध्याकाळच्या जेवणाला हा सुटसुटीत प्रकार आवडतो. छान रंगीबेरंगी कोशिंबीर करावी किंवा भाज्या नुसत्याच मीठ मिरपूड घालून लोण्यावर परतून घ्याव्या, घट्ट सूप करावं आणि एखादा छोटा पाव घेऊन जेवायला बसावं! रोजच्या कुकर,तवा,फोडण्या,मसाले यातून मिळणारा असा ब्रेक मला फार आवडतो. 

गेल्या काही दिवसातले सूपविचार तुमच्याशी शेअर करतेय. घट्ट क्रीमी सूप, भाज्यांचे तुकडे असलेलं सूप, क्लिअर सूप, मोमो सूप,नूडल्स सूप असे सगळे प्रकार आवडतात पण त्यातल्या त्यात क्रीमी सूप जास्त! 
ही सगळी सूप्स संपूर्ण शाकाहारी, लो फॅट, बाहेरचं कोणतंही फ्लेवर्ड प्रिझर्व्हेटिव्ह (मसाला ब्लॉक्स , स्टॉक ब्लॉक्स,एमएसजी वगैरे)न घालता केलेली आहेत. 

सगळी सूप्स करायची पद्धत जवळपास सारखीच आहे. तरी थोडक्यात सांगते. 
तेल/तूप/बटर चमचाभर गरम करायचं. त्यावर तमालपत्र आणि लवंग मिरी दालचिनी यातलं आवडेल ते घालायचं. अर्धा कांदा घालायचा. मग लाल भोपळा/दुधी भोपळा/गाजर/मटार/मश्रुम/फुलगोबी/झुकीनी/ब्रोकोली/पालक/भिजवलेल्या डाळी इ पैकी एक किंवा आवडतील त्या भाज्या घालायच्या. शिजवून वाटून किंचित दूध घालून गरम केलं की सूप तयार. 
मी कोणताही स्टॉक / फ्लेवर एनहॅन्सर वगैरे वापरत नाही. 
क्रीमी सूप हवं असेल तर बटरवर मसाले घातले की चमचाभर कणिक किंवा ज्वारी पीठ घालायचं. ते नीट परतलं की कपभर दूध घालायचं आणि शिजू द्यायचं. गाठी मोडल्या नाहीत तरी हरकत नाही कारण भाज्यांसोबत एकत्र प्युरी करताना त्या आपोआप फुटतील. 
असं सूप छान दाटसर होतं. मिळून येतं. 
दाट सुपासाठी बटाटा किंवा रताळी पण घालता येतील. 
मसाले आणि भाज्या यांचं कॉम्बिनेशन आवडीनुसार वेगवेगळ असू शकतं. 

उदा: लाल भोपळा सूप करताना त्यात फक्त जायफळ घालते. भोपळा जायफळ यांचा स्वाद खूप छान लागतो. 
मटार सूप करताना बडीशेप घालायची. उत्तम लागते. 
टोमॅटो सूप करताना दालचिनी हवीच. जिरे आणि नारळाचं दूध पण हवं ! किंवा ताजा बासिल. 
मश्रुम सूप करताना मिक्स्ड हर्ब्ज घालायचे. आणि वरून मिरपूड. बाकी कोणतेही मसाले नाही घातले तरी चालतात. 
तुर्की पद्धतीने लेंटील सूप करताना वरून तेलतिखट तिळाची फोडणी अप्रतिम लागते.
ताजा बेसिल,सेलरी,पुदिना इ घालून सूप्स खूप छान होतात. 
सूपसाठी भाज्या शिजवताना अक्रोड बदाम घातले की स्वाद बदलून 'शाही' होतो. 
मोमो सूपचे पण हवे तसे प्रकार करता येतात. फोटोत दाखवलेलं मोमो सूप तिळाचं आहे. मोमो कोबी गाजर फरसबी भरलेले आहेत. 
क्लिअर सूप्स करताना शक्य तितके कमी मसाले घालावे. लिंबू मिरपूड पुरेशी असते. क्लिअर सूप आणि मोमोज पण छान लागतात. 
पास्ता सूप - कोणत्याही क्रीमी सूपमध्ये मूठभर पास्ता शिजवला की एकाच डिशमध्ये पोटभरीचं जेवण होतं. 
माझ्या दृष्टीने फूटी कढी, सोलकढी, आंबील, रस्सम, कढण, आळण इ प्रकार पण सूप आहेत. त्याबद्दल पुन्हा कधीतरी! 

तुम्हीही तुमची सूप्स सांगा.मला शिकायला, करून बघायला नक्कीच आवडतील!