Friday, 21 May 2021

पाण्याकाठचंघर ८.१

आपण जे टिपतो अनुभवतो ते सांगण्यासाठी शब्दांचा सडा घालायचा,पानंफुलं मांडायची, आरास करायची, रांगोळीचे गालिचे भरायचे! अशी धडपड बघणाऱ्या गुणी कवी मित्राने तीच सगळी धडपड सुबक कुपीत अत्तर भरल्यासारखी कवितेत बांधून आपल्याला द्यायची !!! असं अप्रूप वाट्याला आलं म्हणून सृजनाच्या देवाचे आभार मानतेय !!

माझी कालची पोस्ट Chaitanya Dixit च्या या कवितेत नक्की
वाचा !!
आला उन्हाळा कोवळा
त्याचे ऊन मऊसर
घरापुढचे लकाके
त्यात शांत सरोवर !
वास जांभळ्या फुलांचा
व्यापे सारा आसमंत
त्याने उन्हाळ्याचा गंध
होतो अजून श्रीमंत.
सुरी फिरावी लोण्यात
तशी फिरती पाण्यात
वल्ही नाविकांची साऱ्या
एकसूर एक साथ.
काठावरी चार गळ
ध्यान लावून एकांती
अदर्शनेही देवाच्या
आनंदाने चकाकती
पोरापोरींचे पाण्यात
बालसुलभसे खेळ
गृहस्थ नि गृहिणींच्या
हास्य-गप्पांचा नि मेळ
बाळ बदकांचा कल्ला
बदकायांची धांदल
सोडविता सोडविता
त्यांचे बालिश भांडण
दिसभराच्या उन्हाने
तापतापून अंबर
हळूहळू लावू पाही
तिन्हीसांजेला झुंबर
झुंबरात लागे दीप
चंद्रकोरीचा मंदसा
सभोवार होई शांत
नाद दिसाचा बंदसा
साऱ्या दिवसभराच्या
धावपळ-कल्लोळाला
चंद्रकोरीच्या रूपाने
स्वल्पविराम लाभला!

पाण्याकाठचंघर ५

नोकरीच्या निमित्ताने देश सोडून पहिल्यांदा बेल्जियममध्ये येऊन आता 14 वर्षे होऊन गेलीत. वर्ष दोन वर्षे रहायचं, काम संपलं की परत मायदेशात जायचं,असं करत आता तिसऱ्यांदा येऊनही दोन वर्षे झालीच! 'इथलं चांगलं तिथलं वाईट' किंवा 'तिथलंच चांगलं इथलं वाईट' या वाटेवरून गाडी कधीच पुढे निघून आली. आता 'तिथलं वेगळं इथलं वेगळं' या स्टेशनवर मुक्काम आहे. आणि हा थांबा फार चांगला आहे.
हे सगळं मनात येण्याचं कारण आजच पार्कात फिरताना सापडलेला चाफ्याचा भाऊ !
मला आठवतं सुरुवातीला इथल्या फुलांना वासच नसतो, मातीचा वास वगैरे फक्त देशातच, पाऊस फक्त आपलाच खरा,ऊन फक्त आपलंच मायाळू असे एक नाही शेकडो समज घट्ट चिकटलेले होते. एकदा मित्राने काय आणू देशातून असं विचारल्यावर मोगरा, निशिगंध, सोनचाफा ही फुलं आण असा हट्ट केल्याचंही आठवतंय!!! नारळाच्या करवंटीवर पाणी टाकलं की जो मातकट वास येतो त्याने व्याकुळलेलं आठवतंय. इथलं सापडलेलं पहिलं सुगंधी फुल म्हणून लवेंडर च्या पुरचुंड्या करून जपून ठेवलेल्या अजुनी आहेत!!!
मग हळुहळू इथल्या मातीशी नातं जुळायला लागलं. बोट धरून इथला निसर्ग दाखवणारे लोक भेटले. इथल्या लोकांच्या जीवनशैलीतही निसर्गाबद्दलची आस्था किती सहज आहे ते कळू लागलं. श्रद्धा, धारणा इथपासून आहार विहार, भाषा,आवडीनिवडी इथपर्यंत प्रत्येक गोष्टीत असणारे आविर्भाव कमी कमी होत गेले तसतसं मन अधिक मोकळं होतंय हे जाणवत गेलं. म्हणजे त्या जाणिवा संपल्या नाहीत तर त्यांचा विस्तार झाला. अनुभवाच्या पेटीत बंद असलेल्या जुन्या गोष्टींचे स्थान ढळू न देता नव्या गोष्टींना आपलं म्हणता येणं जमू लागलं.कारण नव्या सापडलेल्या गोष्टी कुठल्या तरी कारणाने आपल्याजवळच्या जुन्या गोष्टींशी जोडलेल्या निघतातच!
आताही पूर्वीसारखी देशातली फुलं आठवतातच. पण त्या मोगरा, रातराणी, निशिगंध,चाफा,सोनटक्का या आठवणीत व्याकुळ होऊन समोर असलेलं निसर्गाचं दुसरं देणं नाकारलं जात नाही. दर वेळी नव्या वासाचं फुल भेटलं की त्याला अरे तू तर आमच्या हजारमोगऱ्याचा भाऊ,किंवा मधुमालतीची बहीण किंवा कण्हेरीची मावशी असं आवर्जून नातं जोडलं जातं!!! देश कोणताही असला तरी तिथे वड पिंपळ उंबर कडुनिंब असतातच! थोडे वेगळे असतात एवढंच!
तर इथं बकुळीची जुळी बहीण लिंडन भेटली.रातराणीची ताई, बहाव्याचा धाकटा भाऊ स्पॅनिश ब्रूम सापडला. कवठी चाफा आणि हिरवा चाफा यांच्या मधला भाऊ आणि माझा लाडका मरव्याच्या कुळातला लवेंडर हे आणि असे अजून काही सुगंधी मित्र यांचा गोतावळा जमा झालाय ! त्यांच्या सुगंधानीही आमची कुपी भरून टाकली आहे! सुंदराचे धागे जुन्या जरीमध्ये घट्ट विणले जातच आहेत! दोघांनी मिळून हे असं वर्तमानात जगणं हा सुंदर प्रवास आहे!!















पाण्याकाठचंघर २

बेल्जियममधल्या कोरोना संबंधित बातम्या लिहायचं टाळत होते कारण त्या फार भिववणाऱ्या आहेत. पण अनेकांनी उत्सुकता दाखवली म्हणून आज थोडंफार लिहिण्याचा प्रयत्न करते. मी जे काही लिहीत आहे त्यावरून भारत आणि बेल्जियम अशी तुलना करू नये. भौगोलिक परिस्थितीपासून लोकसंख्येपर्यंत कोणतीच गोष्ट समान नसताना ती तुलना योग्य ठरणार नाही.

दुसरं म्हणजे मी जे लिहितेय ते माझ्या लॉकडाऊनच्या काळातल्या घराबाहेरच्या मर्यादित वावरातून आणि इथली बातम्या देणारी माध्यमं जे चित्र दाखवताहेत त्या अनुभवावर आधारित आहे. डच भाषा येत असली तरी राजकारणातले इथले अंडरकरंट्स मला समजत नाहीत त्यामुळे इंग्रजी आणि डच मीडियात जे येतंय त्यातून समजलेल्या या गोष्टी.
शेवटचं , मी कोणी एक्स्पर्ट नाही तर लॉकडाऊन मध्ये अडकलेली, इथे परदेशी नागरिक असलेली सामान्य गृहिणी आहे. त्यामुळे या लेखनाकडे त्याच दृष्टीने बघितले जावे.
नमनाचं तेल संपलं.
फेब्रुवारीमध्ये भारतात घरी गेले होते. तिथून परत आले 7 मार्चला. प्रवासात रिकामं असलेलं झुरीक आणि ब्रुसेल्सचं विमानतळ बघून काहीतरी भयंकर पुढे वाढून ठेवलं आहे याची कल्पना आली होती. त्या दिवशी स्विस मध्ये कोरोना संसर्ग झालेल्या 5 केसेस सापडल्या होत्या आणि बेल्जियम मध्ये 3 !
घरी आल्यावर नॉर्मल रूटीन सुरू झालं. दोन दिवसांनी ग्रोसरीला गेले तर तिथेही वर वर सगळं नेहमीसारखं दिसत होतं. इथं आल्यापासून कोणा स्थानिक मित्र मैत्रिणीशी बोलणं झालं नव्हतं आणि बातम्याही बघितल्या नव्हत्या.
सगळ्या लोकांच्या शॉपिंग कार्ट मध्ये प्रचंड सामान दिसत होतं.
ग्रोसरीतून परत येताना एक ओळखीचं जोडपं भेटलं आणि नेहमीप्रमाणे गळ्यात न पडता शक्य तितक्या दूर उभं राहून आम्ही बोललो.
माझ्याकडून पैसे घेतल्यावर ग्रोसरने सॅनिटायझर लावून हात स्वच्छ केले.
आमच्या लेकीचे खूप लाड करणारे शेजारी एवढ्या दिवसांनी ती दिसत असूनही लांबून बोलून गेले.
एका खोकत असलेल्या माणसाला लोक वळून वळून बघत होते.
दुसऱ्या दिवशी गावातच 3 केसेस सापडल्याची बातमी आली आणि हा वणवा वेगात पेटत गेला. 12 तारखेला लॉक डाऊनची कल्पना देण्यात आली. त्यात काय बंद होणार,काय उघडं राहणार,कोण घरून काम करायचं आहे कोणी कामावर जायचं आहे, बाहेर वावरताना कोणते नियम पाळायचे आहेत ते मोडले तर काय शिक्षा असणार आहे याच्या स्पष्ट सूचना होत्या.
15 तारखेला लॉकडाऊन सुरू. गावातले सगळे रस्ते ओस पडले.पोलिसांची गस्त सुरू झाली.
ग्रोसरी स्टोअर्समध्ये जेष्ठ नागरिक, विशेष गरजा असलेले आणि फ्रंट लाईनर्स यांच्यासाठी वेगळी वेळ,वेगळी रांग ठरवून दिली. एका दुकानात एका वेळी किती लोक जाऊ शकतात हे ठरवलं आणि जास्तीत जास्त 30 मिनिटे ही मर्यादा सूचना म्हणून लिहिली गेली.
कुठेही गर्दी गडबड दिसली नाही तरी लोक पॅनिक होऊन साठेबाजी करत होतेच. दूध,फ्रोजन फूड,टॉयलेट पेपर,बटाटे आणि पास्ता हे भराभर संपत होतं. हे सगळ्यांना सर्व जीवनावश्यक गोष्टी मिळतील असं सरकारने सांगितल्यावर 8 दिवसांनी कमी झालं !
पुढचे दिवस रोज सकाळी कोरोना केसेस वाढल्याच्या बातम्या बघायच्या आणि कामाला लागायचं असं रूटीन झालं.
इथे जेष्ठ नागरिकांची संख्या एकूण लोकसंख्येत जास्त आहे. त्यातही एकटे राहणारे लोक खूप.
एक पत्रक टपालात आलं त्यात लिहीलं मेयरने या लोकांसाठी गप्पा मारायला, मन मोकळं करायला हेल्पलाईन सुरू केली असं कळलं.
ज्यांना घराबाहेर जाणं शक्य नाही त्यांना घरपोच अन्न देणारी संस्था कामाला लागली.
स्थलांतरित,होमलेस आणि राजकीय शरणार्थी यांच्यासाठी वेगळी सोय केली होती. त्यांच्यासाठी काही ngo मदत गोळा करत आहेत.
व्यायाम म्हणून चालणं पळायला जाणं, कुत्रे फिरवणे याला परवानगी आहे. सायकलिंग पण चालू आहे.
फ्रंट लाइनर्स च्या मुलांना सांभाळण्याची जबाबदारी शाळांनी घेतली आहे. फक्त यांची मुलं शाळेत जातात आणि दिवसभर तिथेच थांबतात.
आणि
रोज संध्याकाळी 8 वाजता आपल्या दारात येऊन फ्रंट लाइनर्ससाठी प्रोत्साहन, कृतज्ञता म्हणून टाळ्या वाजवण्याची विनंती केली होती. जे एक दिवसही खंड न पडता आजही सुरू आहे.
इथे चर्चचा पगडा आहे. त्यांनी प्रार्थना म्हणून घरासमोर पांढरी कापडं लावा असं सांगितल्याने कधी नव्हे ते घरासमोर पांढऱ्या चादरी,टॉवेल, पडदे लटकवलेले दिसताहेत.
या सगळ्यात काहीच वाईट घडत नव्हतं असं नाही.
सगळ्यात वाईट होतं वैद्यकीय उपचारासाठी जागा आणि साधनं कमी असणं. अगदी अत्यवस्थ असाल म्हणजे श्वासच घेता येत नसेल तर आणि तरच दवाखान्यात या अन्यथा घरीच वेगळे रहा अशा सूचना होत्या. त्या आधी डॉक्टर फोनवरून बोलत होते.
टेस्ट करण्यासाठी नेमके काय निकष आहेत हे सर्वसामान्य लोकांना माहीतच नव्हतं.
केअर सेंटरमध्ये राहणाऱ्या वृद्धांना भेटायची परवानगी नाकारावी लागत होती कारण कोरोना संसर्ग त्यांना व्हायची भीती!
गस्त घालणाऱ्या पोलिसांच्या अंगावर थुंकणे, चोऱ्या करणे, 300 लोक जमवून लॉकडाऊन पार्ट्या करणे, पोलिसांची वाहनं जाळणे तोडफोड हे सगळं कुठे कुठे चालूच आहे. लोकांनी पार्कमध्ये जमून खेळायला सुरुवात केली. ते ऐकेनात तेव्हा पार्क बंद केले.
शेतकऱ्यांचं, उद्योगजगताचं आणि पर्यटन क्षेत्राचं नुकसान हे प्रचंड फ्रस्ट्रेट करणारं आहे.
असं सगळं काळं पांढरं चालू आहे.
आता मात्र केसेस आटोक्यात आल्यात.
एकूण 50781 लोक कोरोना पोजिटिव्ह, 8415 लोक मृत्युमुखी पडले, ऍडमिट होऊन ट्रीटमेंट घेऊन (?) बरे झाले 12980 लोक ! ट्रीटमेंट न घेता आपोआपच बरे झाल्याच्या केसेसही अनेक आहेत.
आता लॉक डाऊन उठवण्याच्या दुसऱ्या टप्प्यात काय होणार ते आज कळलं आहे.
त्यानुसार सोमवारी सगळी दुकानं उघडतील. रांगेचे नियम, मास्क अनिवार्य !
रेस्टॉरंट, कॅफे, बार आणि स्पोर्टक्लब उघडणार नाहीत. आठवडे बाजार बंदच राहील.
सार्वजनिक वाहनातून जाताना मास्क अनिवार्य असेल. ते मास्क रेल्वे स्टेशनवर वेंडिंग मशीन मधून मिळताहेत व एका मास्क ची किंमत 15 युरो एवढी जास्त आहे! हा मास्क 500 वेळा वापरता येईल असा आहे म्हणे.
घरासमोर कालव्यात होड्या पुन्हा दिसू लागल्यात.
सायकलिंग करणारे लोक जास्त दिसत आहेत.
काल पार्क पण उघडे होते आणि विशेष गर्दी नव्हती.
आम्हाला ब्रुसेल्स किंवा अँटवर्पवरून भारतीय किराणा मागवावा लागतो. गेले दोन महिने ते आणून देणारा दुकानदार येत्या रविवारी येऊ शकणार आहे.
प्राथमिक शाळा आता थेट सप्टेंबर मध्ये उघडणार आहेत.
अजूनही शक्य त्या लोकांनी घरी बसूनच काम करायचं आहे.
एकाच कुटुंबातील 4 लोक दुसर्याकडे भेटायला जाऊ शकतात. पण त्यांनी घर ते घर प्रवास करावा इतर कुठेही जाऊ नये अशा सूचना आहेत.
हे सगळं सांगून पंतप्रधान म्हणतात,"तुम्ही हे नियम पाळत आहात की नाही हे बघायला आम्ही येऊ शकणार नाहीत. पण तुमच्या विवेकबुद्धीवर आमचा (सरकारचा) विश्वास आहे!"
अशा प्रकारे आता आम्ही "नवीन नॉर्मल" जग उघडण्याची वाट बघत आहोत.

८ मे २०२०

Wednesday, 12 May 2021

दरीखोऱ्यातलं घर

 स्वित्झर्लंडमध्ये जायचं असं ठरलं आणि आम्ही राहण्याची जागा शोधायला सुरुवात केली. ओळखीचे एकदोन मित्र तिथं होतेच पण ज्या गावात ऑफिस आहे त्याच्या आसपास राहणारं कुणी नव्हतं. इथं राहणाऱ्या आणि राहून गेलेल्या मित्रमंडळीना विचारत विचारत एकीकडे ऑनलाईन घरं बघणं सुरू होतं. आम्हाला गर्दी नको होती, मॉल, हॉटेलं, शॉपिंग स्ट्रीट आमच्या प्राधान्यक्रमात फार खाली होतं. ऑफिस चारपाच km चालेल,शाळा, बस स्टॉप जवळ हवा, दवाखाना,बाजार सहज जाता येण्याच्या अंतरावर हवा आणि दैनंदिन गोष्टी मिळणारी दुकानं एक किलोमीटरच्या आत हवीत अशा सगळ्या अटी पूर्ण करणारं घर शोधत होतो. ऑफिसचं गाव आणि त्या शेजारची दोन गावं यापैकी कुठंही चालणार होतं. तरीपण काहीही माहिती नसताना निव्वळ नकाशात बघून ड्यूबेनडॉर्फ हे गाव मनात ठरलं होतं. योगायोगाने याच गावात घर मिळालं की !!! झालं! रहायलाही आलो! 
आलो तेच कोरोना गळ्यात घेऊन. घरात एक गादी, गॅस,वीज वगळता एकही फर्निचर नाही. आमच्याकडे असलेलं सामान आल्या आल्या तळघरात टाकलं होतं ते उचलून वर आणण्यासाठी शक्ती नाही. बिल्डिंगला लिफ्ट नाही. अशी कुरकुर सुरू झाली. बेल्जियमचं घर आमचा कम्फर्ट झोन झालं होतं. तिथल्या सुंदर घराची, घरातल्या लहानलहान सोयींची, लोकांची,परिसराची, गावाची मनात आपोआपच तुलना केली जात होती. 
इथं आठवडी बाजार इतकुसा असतो ! तो ही बुधवारी !!! इथं गावाला मुख्य चौक म्हणून काही नाहीच ! इथली लायब्ररी फारच लहान दिसतेय! इथं ग्रोसरीसाठी चढ उतार पार करत एक km गेल्यावर तीनच दुकानं आहेत. इथं भारतीय दुकान नाहीच ! इथं कचरा फेकण्याचे नियम फार किचकट आहेत, सैपाकघरात ओटा बुटका आहे, बाथरूमला चक्क कडी नसलेलं सेमी ट्रान्सपरंट दार आहे, सैपाकघरात चक्क पांढरी शुभ्र फरशी आहे , कपाटं नाहीतच..... अशा हजारो कुरबुरी करून कंटाळा आला तेव्हा वेगवेगळ्या छान गोष्टी दिसू लागल्या. 
इथं सगळ्या खोल्यांमध्ये सूर्यप्रकाश थेट येतो,डोंगरातून येणारे वारे आनंदाने सगळ्या खोल्यांमध्ये खेळतात. गॅलरीतून एका कोपऱ्यात आल्प्स दिसतात, सोसायटीच्या बागेत शेकडो तऱ्हेची फुलझाडं आहेत, प्रत्येक खोलीच्या प्रत्येक खिडकीतून एक तरी डोंगर दिसतो! त्या डोंगरावरून पाऊस चक्क उतरत उतरत येताना दिसतो.  घरात जुन्या पद्धतीची फायरप्लेस आहे ! शेजारी प्रेमळ आहेत,मदतीसाठी आनंदाने येतात, स्वतःहून ओळख करून घेताहेत. आम्हाला जर्मन येतं तेवढंच त्याना इंग्रजी येत असल्याने फिट्टंफाट होऊन गप्पाही वाढत आहेत.इथं बेल्जियमसारखे सोसायटीच्या बाह्य सुशोभनाचे कडक नियम नसल्याने प्रशस्त गॅलरीचा कपडे वाळत घालण्यापासून सांडगे वाळत घालण्यापर्यंत उपयोग करता येईल असा अतोनात आनंद आहे !!!  मुख्य म्हणजे सोसायटीत भरपूर लहानमोठी मुलं आहेत. ती आजूबाजूला खेळत दंगा घालत असल्याने वेगळंच चैतन्य आहे. 
 गावाच्या चारही बाजुंनी डोंगर आहेत. रेल्वेत बसलं की अर्ध्या तासात कोणत्याही डोंगर पायथ्याशी जाता येतं. ही एक मोठी दरी आहे त्यात नद्या जंगलं यांच्या कलाने गावं वसली आहेत.  रेल्वे, रस्ते मात्र अतिशय कार्यक्षम आहेत. 
 गावात नितळ स्वच्छ पाण्याच्या दोन नद्या झुळझुळ वाहत असतात,त्यात उतरता येतं आणि काठावर बसायला जागा पण आहेत, सोसायटीच्या पार्किंगवरून सुंदर हिमशिखरं दिसतात, रहदारी अजिबात नाही, तीन दुकानात जायला चार रस्ते आहेत त्यातल्या एका रस्त्यावर सायकल सोपी पडेल, घरातून बाहेर पडलं की पंधराव्या मिनिटाला सुरेख टेकडी येते, घरासमोर रस्ता ओलांडला की शेतं आहेत,थोडं पुढे गेलं की नदीकाठाने चालायचा स्वप्नवत रस्ता आहे. ते फोटोतलं पिवळ्या शेतातलं नदीकाठी असलेलं घर दिसलं आणि एकदम बेताब सिनेमात सनी देओल राहत असतो ते घर आठवलं :)) अशी सुंदर घरं गावभर विखुरलेली आहेत. गावात उंच इमारती जास्तीत जास्त चार मजली आहेत. लिफ्ट ची पद्धत नाही. सगळ्या नव्या जुन्या घरांना विशिष्ट पद्धतीच्या आतल्या खिडक्या आणि बाहेरच्या खिडक्या आहेत त्या फार सुंदर दिसतात. 
इथं येण्याआधी या लोकांच्या शांतताप्रियतेबद्दल फार ऐकलं होतं. म्हणजे इथं म्हणे रात्री फ्लश केलेलं चालत नाही, मुलांनी घरात खेळलेलं चालत नाही वगैरे वगैरे. तसं काही नाही हे समजल्यावर जीव भांड्यात पडलाय ! 
सध्या रोज एक नवा रस्ता शोधायचा आणि किमान 2km त्या रस्त्यावर पुढे जाऊन यायचं अशी गावाची ओळख करून घेतोय. हळुहळू गाव ओळखीचं होतंय. रस्त्याची नावं लक्षात राहत आहेत,कोणत्या रस्त्याने कमी चढ उतार आहेत,मुख्य चौकात जायचे शॉर्टकट्स कोणते आहेत, कोणता पास कसा वापरायचा, चांगलं दही दूध कुठं मिळतं, नव्या भाज्या कोणत्या फळं कोणती, लोकल मार्केट कुठं कुठं कधी असतात,भारतीय दुकानं जवळपासच्या गावात आहेत तिथं कसं जायचं असे शोध लागत आहेत. स्विसजर्मन भाषा अगदीच थोडी येत असली तरी इथले उच्चार समजून घेऊन संवाद साधता येतोय. इंग्रजी बोलणारे लोक भरपूर असल्याने काम अडत नाही. 
कोरोना संकट संपून या ग्लाट दरीमधल्या या गावात लवकरच सगळ्या आप्तांना घेऊन येता यावं, इथं मित्रमंडळी जमा व्हावी, हास्यविनोद घुमावेत, इथं कविता सुचाव्या, गाणी सुचावी, चित्र रंगावी अशी आशा घेऊन रोजचा दिवस उजाडतो आहे !











अमोहाची डायरी 7

 इगाsssखखो! आय्याय्या एक्दम ! जंगलके महाराssssस ! दाsssर   हे sssहेssss !!! (आस्ते कदम, निगाह रखो, जंगल के महाराज पधार रहे है)
आणि मग वाघ म्हातारीला म्हणाला ए म्हाताये! आकाया फआकाया नकोस ! माझ्याशी गाठ आहे sss !!!! ( इ म्हातारे, मला फसवायचा प्रयत्न करू नकोस! माझ्याशी गाठ आहे) 
हे मी जे काही सांगतेय ते तुम्हाला समजतंय ना? म्हणजे काय होतं सांगू का? मला सतत गोष्टी ऐकायच्या वाचायच्या नाही तर बघायच्या असतात. म्हणजे सततच ! उठल्यावर, आंघोळ करताना,खाताना, खेळताना, आईबरोबर बाजारात,बाबा बरोबर झोक्यावर,अगदी मला उगीच रडू येतं तेव्हा सुद्धा मला गोष्टी ऐकायच्या असतात ! पण आपली छोटी छोटी आई आणि छोटा छोटा बाबा थकून जातात म्हणून मीच बडबड करत मला गोष्टी सांगते ! आईबाबा पण ऐकतात आणि त्यांना पण मज्जा येते ! 
आता आम्ही झुईकला आलो आहोत. मला आधी वाटलं आम्ही समदूर(समुद्र) बघायला गेलो होतो तसं दोन दिवसांनी मेकलीनच्या घरी परत जाणार. पण आई म्हणाली आपल्याला नवीन घरी रहायला जायचं आहे. म्हणजे मला काही कळलं नाही पण बाबाने चालेल तुला? असं विचारलं की मी पटकन चालेल मला म्हणाले. 
आम्ही खूप खूप वेळ गाडीत बसून इकडे आलो. मेकलीनचे शेजारचे आजी आजोबा आणि मावशी आणि तिथले सगळे काका काकू मला टाटा करताना रडत होते. मग मी गप्पच झाले. शहाण्यासारखी हट्ट न करता कार सीटमध्ये 8 तास बसून राहिले. 
इकडे आधी दुसऱ्या घरी होतो 10 दिवस तर एवढा कंटाळा आला होता की सारखं रडूच येत होतं!
आमच्या घरातला ओटा, खिडकीतून पाणी बघत जेवण, बदकं, बोटी आणि वरचे आजी आजोबा आठवत होते. माझं माझं मऊ पांघरूण आणि सोफा आणि आंघोळ करायचा टब यांची फार आठवण येत होती, आईबाबा घरी का घेऊन जात नाहीत म्हणून मी खूप रडत होते. मला इथलं काहीच नको होतं. स्ट्रॉबेरी सुद्धा नाही आणि चीज सुद्धा नाही आणि दहीभात सुद्धा नाही ! 
 मग आम्ही अखेर आमच्या नवीन घरात रहायला आलो. आई बाबांनी सगळे बॉक्स उघडले तेव्हा माझी हसरी आणि अमूचान दोघीही भेटल्या! मला इतकं छान वाटलं की मी त्यांना कुशीत घेऊनच झोपले! 
मला हे घर खूप आवडलं! घराचा रस्ता म्हणजे लहान डोंगरच आहे. आणि तिथं पाईनचे कोन आहेत. चेस्टनटचं झाड आहे आणि खूप खूप फुलं आहेत. त्याना ट्युलिप्स म्हणतात असं आई म्हणाली. इथं पायऱ्या आहेत. खूप खूप पायऱ्या म्हणजे बावीस चढून गेलं की आमचं घर आहे. आणि मज्जा म्हणजे घरात खूप मोकळी जागा आहे. एका खोलीत खालीच दोन मोठ्या गाद्या आहेत. बाहेर हॉल मध्ये आधी फक्त माझा तंबू होता. आता एक छोटी गादी आणि चार खुर्च्या ! मला घरभर पळत पळत खेळायला खूप मज्जा येते! खुर्ची टेबल कपाट असं काहीच आडवं येत नाही ! दुसऱ्या छोट्या खोलीत माझी सगळी खेळणी सापडली तेव्हा मी खूप उड्या मारल्या! उड्या मारता मारता मारता मला खाली झोका आणि घसरूंडी दिसली ! पण बाबा म्हणे 10 दिवसांनी तिथं जायचं! 
आम्हाला तिघांना भूक लागत नव्हती आणि वास येत नव्हता ना म्हणून आम्ही खूप खूप झोपत होतो. रोज फोनवर आजीशी आणि मामा आणि अण्णांशी बोलत होतो. दिवसातून 4 वेळा बाबा तिघांच्याही बोटाला मशीन लावून काहीतरी लिहून ठेवत होता. आणि ताप तर मला मोजता येतो ! बाबाने ताप मोजायला नळी ठेवली मी 'छत्तीपाच' असं आधीच सांगून टाकते ! म्हणजे त्याला पटकन लिहून ठेवता येतं. 
बाबा आणि मी आता फोनवर पुस्तक वाचतो माहितेय! त्याच्या फोनात माझी आवडती डच पुस्तकं आहेत आणि एटू लोकांचा देश पण आहे! मला एटू लोकांच्या सगळ्या कविता आता पाठ झाल्यात! म्हणून बाबाला पण पाठ झाल्या. मी कधी पण मधूनच कोणतीही कविता सुरू करते आणि पुढची ओळ आई किंवा बाबा म्हणतात की नाही ते बघते! 
जेव्हा मुलींचे करतात बारसे.... असं मी म्हणलं की बाबा 'तेव्हा कपाळावर बांधतात आरसे!' असं म्हणतो. 'मग मुली भांडल्या तर...' असं मी म्हणलं की 'हात धरतात आरशावर' असं आई म्हणते! असं आम्ही दिवसभर करतो ! 
आता खेळा नाचा मधली रसिका आणि अतुलची स ग ळी गाणी आणि ते बोलतात ते मला पाठ झालंय! 
ती गाणी, गोष्टी, जिंगल टून, नर्सरी ऱ्हाईम्स आणि कविता एवढं सगळं मला येतं. मग ते मला सतत म्हणतच रहावं लागतं !! 
एक गंमत सांगू का?  आई नि मी गच्चीत बसलो होतो. आमच्या घरामागे लहान तळं आहे तिथं एक काळी पांढरी आणि एक केशरी पांढरी अशा दोन मनीमाऊ आहेत. त्या माझ्याकडे बघून बोलत होत्या. एका बाजूला रोजमेरी नावाचं झाड आहे आई त्याचा वास घेऊन बघत होती. मला पण तिने वास घेऊ दिला तर मला वासच आला! मला इतका आवडला की मी दिवसभर एकेक पान तोडून वास घेत खुर्चीवर बसले ! झाडाला खूप माया करायची असते म्हणून मी थोडा थोडा वेळ झाला की झाडाची माया करून येते! 
खूप दिवसांनी आईसोबत खाली जाता आलं तेव्हा ट्युलिप्सची माया करताना मला म्हातारीची फुलं दिसली. मी हात लावला तर सगळ्या म्हाताऱ्या उडुनच गेल्या! मग काय मला आधी झोका खेळायचा होता. रस्ता शोधत आम्ही जात होतो तेव्हा रस्त्यावर सापडणाऱ्या सगळ्या म्हाताऱ्या मी हात लावून वाऱ्यावर उडवून मजा केली ! शेवटी आईला झोका सापडला. झोका खेळून मला एवढं मस्त वाटलं की घरी जायचं म्हणलं की रडूच यायला लागलं! मग आईने त्या झोक्यावर असलेला कोळी किडा दाखवला! त्याला किती वेळचा झोका खेळायचा होता ! मग काय मला भीती वाटत नाही तरी त्याची झोका खेळायची पाळी म्हणून मी पटकन उतरले. 
आम्ही घराजवळ आलो तर काय .. केशरी माऊ उड्या मारत आमच्याकडे आली आणि आई खाली बसली तर तिच्या मांडीवरच जाऊन बसली. तिने आईच्या हाताची पापी घेतली. मी जवळ गेले तर तिची मऊ मऊ शेपटी माझ्या डोक्यावरच आली ! मग आम्ही खूप खेळलो. माऊने आम्हाला छोटं तळं जवळ नेऊन दाखवलं. ट्युलिप्स पण दाखवले. आणि तिथं खेळातल्या बाहुल्या झाडांमध्ये रोवून ठेवल्या त्या पण दाखवल्या. आता आम्ही दोघी रोज खेळतो आणि मी बाहुल्या दुरूनच बघते. कारण त्या आपल्या नाहीत असं आई म्हणाली ! आता मी एकोणतीस महिन्यांची म्हणजे खूप शहाणी झाले असं आई बाबा म्हणत असतात. आता आम्ही लांब लांब फिरायला पण जातो. इथं मेकलीनपेक्षा छोटी नदी आहे. आणि त्यात मेकलीन सारखीच बदकं सुद्धा आहेत. मी बोट शोधली पण ती दुसऱ्या नदीत आहे म्हणे. आम्ही रविवारी जाणार आहोत बोटीत बसायला. 
आता मी चिक्कार हट्ट करते, भरपूर रडते, एवढ्या मोठ्या खोड्या करते तरीपण आई मला जवळ घेऊन म्हणते,"शहाणं ग बाळ माझं ! हट्ट करत नाही,रडत नाही, वरण भात खातं, पोळी भाजी खातं, सारखा टीव्ही बघायचा म्हणत नाही, डायपर बदलताना रडत नाही, pram मध्ये बसायला नाही म्हणत नाही, रस्त्यावर पळत नाही,झोपायला त्रास देत नाही,आईचा पेन घेऊन हातपाय गळा पोट रंगवत नाही,सारखं बाहेर जायचा हट्ट करत नाही, बाबाला ऑफिसचं काम आणि आईला अभ्यास करू देते, खेळणी आवरून ठेवते......" 
खरं तर यातलं मी काहीच करत नाही पण मला झोप यावी म्हणून ती असं म्हणत असणार ! छोटी छोटी आई नं आपली ? मं? तिला त्रास देऊ नये! आपलं आपण काय करायचं ते करावं !











पाण्याकाठचं घर १६ (अंतीम)

एखादं परदेशी गाव आपलं गाव कसं होतं? 
तर एक दिवस प्रवासी पक्ष्यासारखे आपण त्या गावात येऊन उतरतो.
नवे परके,अनोळखी वास,हवेचा वेगळा स्पर्श, सवयीपेक्षा वेगळे रंग आवाज यांना हळूहळू सरावतो. त्या गावची भाषा शिकावी वाटते. गावातल्या रस्त्यांची नावं ओळखीची होतात. लहानसं गाव असल्याने हळूहळू सगळ्या गल्लीबोळात फिरून होतं. लायब्ररी, पार्क,मुख्य चौक अशा जागांशी खास मैत्री होते. घरातला परका गंध जाऊन शिस्तीत फोडण्या मसाले,खळखळ उकळलेला चहा, वाळत घातलेले कपडे,उदबत्ती, साबण, असे गधं घराला चिकटतात, सराईतपणे अनोळखी फळं,भाज्या ताटात यायला लागतात.. 
रोजच्याच रस्त्यावर आपल्याच वेळेला चालणारे चेहरे ओळखीचं हसायला लागतात,शेजारीपाजारी सुरुवातीचा कडक इस्त्रीचा आलिप्तपणा सोडून तुमच्या परदेशी जगण्यात डोकवायला लागतात, या देशाचे अनुभव म्हणून काय काय करायला हवं ते ही आवर्जून सांगू लागतात. आपणही मोकळेपणाने त्यांच्यावर विश्वास ठेवून त्या गोष्टी पारखु लागतो.
एखादं वर्ष नव्याने कुतूहलाने सगळे ऋतू अनुभवण्यात जातं. आता भाषा सराईत येत असते. अनोळखी लोकांच्या नजरेतलं' परदेशी बाई आपली भाषा बोलते'  हे कौतुक झेलत आपण मोकळे व्हायला लागतो. बाजारात शेतकरीण तुम्ही तिची भाषा बोलता या कौतुकाने एक बारीक काकडी जास्तीची देते आणि एक पर्मनंट गिऱ्हाईक मिळवते. सगळी दुकानं पालथी घालून हे आपलं नेहमीचं दुकान असं ठरतं आणि त्या दुकानातल्या पोरीसोरीपण तुम्हाला ओळखायला लागतात. बस वापरत असलो तरी ड्रायव्हर सुद्धा ओळखीचं हसून बोलायला लागतात. 
लायब्ररीत कुठल्या कपाटात कुठली पुस्तकं इथपासून कोणत्या गल्लीतल्या कोणत्या दुकानात सुगंधी तांदूळ मिळतो, कुठे भारतात तयार झालेले कपडे मिळतात, कापूर कुठं मिळतो, केशर कोणत्या दुकानातलं चांगलं हे आपण डोळे झाकून सांगू शकतो. आवडीची खाद्यठिकाणं नेहमीची होतात, नेहमीच्या रस्त्यावर असलेले सिग्नल,उतार,चढ,पूल आणि त्याखालचे रस्ते, खड्डे सगळ्याची नोंद होऊन माहिती वापरात यायला लागते. 
दगडी रस्ते तुडवता तुडवता कडेला असलेल्या सुगंधी फुलझाडांची ओळख होते, अनोळखी पक्ष्यांची नावं शोधली जातात, मसाल्यांची झुडपं ओळखू यायला लागतात,कालवे नद्या तर पटकन आपल्याच होतात, सर्वांगाने मऊ असलेल्या खास पायवाटा सापडतात,दोन बागा, चार खेळ उद्यानं कळतात, एक दिवस सायकल निघून आजूबाजूला असलेली खेडी निरखून येते आणि आपला एरिया वाढतो !!! मागच्याच वर्षी अनुभवलेल्या पुढच्या ऋतूची चाहूल उमगू लागते. 
आणि मग कुठे चार दिवस जाऊन परत गावात आलं की 'घरी' आल्यासारखं वाटतं! पहिल्या घोटात अजिबातच न आवडलेली कॉफी आता घर आल्याची जाणीव करून देणारी असते. घरातल्या उठायबसायच्या जागा मनाला निवांतपणा देत असतात. घर स्वच्छ करताना व्हॅक्युम क्लिनरही मायेने फिरू लागतो, धूळ पुसून लख्ख केलेलं घर आपलं साजरं वाटू लागतं..
माणसांच्या ओळखी वाढतात तसं येणं जाणं, देवाणघेवाण वाढते. आपल्या आयुष्यातल्या माणसांच्या गोष्टींमध्ये एकेक भर पडत जाते. देश कोणताही असला तरी माणसं सगळीकडे सारखीच याचा पुन्हा पुन्हा अनुभव येऊन माणसांबद्दलची शहाणीव वाढत असते. ती लोकही आपल्याकडे असंच बघत असणार आणि  आपणही त्यांच्या आयुष्यतली अशीच एक स्टोरी झालेलो असणारच! 
हे सगळं असंच होतं आणि असंच असणार आहे असं गृहीत धरतोय की काय असं वाटतानाच मुक्काम हलण्याचे संकेत येऊ लागतात. 
गुंता वाढवायचा नाही असं कितीही ठाम ठरवलं तरी तो वाढतोच. माया असते,जिव्हाळा असतो,माणसांचा आणि जागेचाही. 
एक दिवस इथून उठून जायला लागणार आहे याची स्वच्छ जाणीव कितीही जागी ठेवली तरी पावलं अडकतात. 
नव्या जागा बोलवत असतात, तिकडे जायची ऊर्मी कमी नसतेच पण हे ही सुटत नाही अशी घालमेल नुसती !!! 
अशा वेळी फार काही करू नये. आयुष्यात ज्या ज्या वेळेला जे जे गरजेचं असतं ते ते सामोरं येत जातं यावर विश्वास ठेवावा. 
माणसं भेटतात,जागा गवसतात, ओल मिळते, सावली सापडते... त्या त्या वेळी या सगळ्याबद्दल  कृतज्ञता बाळगावी ! 
मेकलीनचा मुक्काम संपत आलाय. मित्रमंडळी निरोप देऊन गेलीत. सगळा संसार बॅगा खोकी यात बंद झालाय. 
आता निघायचं. या आधीही दोन वेळा असाच निरोप घेऊन इथून गेलो होतो. यावेळी मुक्काम जरा वाढला होता,  म्हणून की काय मन हळवं होतंय. 
उद्या पहाटे दुसऱ्या वाटा दुज्या गावचा वारा...!!
इथलं पाण्याकाठचं घर स्वप्नात येत राहील!!!











चॉकलेट लाडू

मला ओट्स आवडतात. (असतात आता काहींच्या आवडी विचित्र !😉) किमान 25 प्रकार तरी करून खाते मी ओट्सचे. मला चव आवडते, ते शिजवल्यावर येतो तो पोत आवडतो. ओट्सला जी चव देऊ ती तो सहज पांघरतो हे फार आवडतं. 
आज लाडूमध्येपण ओट्स असेच समरस झालेत. बघा आवडतात का ते. 
ओट्स नाचणी चोको लाडू 
1 वाटी ओट्स भाजून दळून पीठ करून 
1 वाटी नाचणी पीठ 
अर्धी वाटी पोहे 
अर्धी वाटी तूप
पाऊण किंवा एक वाटी साखर 
दोन मोठे चमचे साखरविरहित कोको पावडर 
चार थेंब व्हॅनिला इसेन्स 
थोडं तूप गरम करून त्यात पोहे फुलवून बाजूला ठेवायचे. मग उरलेल्या तुपात नाचणी पीठ भाजायला घ्यायचं. मंद आचेवर निवांत भाजायचं. छान खमंग वास आला की बाजूला काढायचं. आता अगदी थोडा वेळ ओट्सचं पीठ भाजायचं. आपण पीठ करण्या आधी ओट्स भाजले होते म्हणून आता नुसतं गरम होईपर्यंत भाजलं की झालं. 
आता वाटीभर साखर, कोको पावडर आणि चार थेंब व्हॅनिला इसेन्स मिक्सरमध्ये हलकं फिरवून घ्यायचं. चोको व्हॅनिला साखरेत नीट मिसळले गेले तरच लाडवात मिसळले जाणार हे लक्षात घेऊन ही पायरी अजिबात विसरायची नाही. 
मग सगळं एकत्र करून नीट मिसळून लाडू वळायचे. 
यात साखरेचं प्रमाण आवडीनुसार बदलू शकता. सुका मेवा मिसळू शकता. व्हॅनिला नको असेल तर रद्द करू शकता. वेलची आणि कोको ही चव एकत्र बरेच लोक आवडीने खातात. ती मला जरा 'निराळी' वाटते म्हणून मी करत नाही.



पाण्याकाठचं घर १५

या लेखसाखळीतला हा शेवटचा लेख. मागचं वर्षभर कुठेही प्रवास, सहली नाहीत, डोंगरदऱ्या, जंगलं यांची भटकंती नाही. सक्तीने गाव न सोडता सलग एकाच ठिकाणी रहावं लागलं. त्यात जेमतेम पाच किलोमीटरच्या परिघातले हे दिवस. एक पूर्ण ऋतुचक्र यानिमित्ताने मुरवून घेत अनुभवायला मिळालं. बदलणाऱ्या ऋतूंच्या दर महिन्याला नोंदी करत राहिले. या सोळा नोंदी करताना खूप वेगळं समाधान मिळालंय. तुम्ही सगळ्यांनी कौतुकाने वाचून अजून हुरूप वाढवला. लॉकडाऊन वर्षाने शिकवलेली वर्तमानात राहण्याची ही मोठीच शिकवण आहे. 
वेळोवेळी मला आळस सोडायला लावून हे लिहायला लावणाऱ्या मित्रमंडळीनो, असाच स्नेह असू द्या 🙏🙏
🌱🍀🍁🍂🍃🌾🌵🌿🌻☘️🌱🌲🌳🌴🌵🌾🌿🍂

परवा दुपारी अचानक दोन दोन इंद्रधनुष्य निशाण रोवून गेले तेव्हाच वसंत आला बरं.. अशी कुजबूज वाऱ्यावर ऐकू आली. जरा डोळसपणे बघायला सुरुवात केली तर एकेक नवल समोर ठाकू लागलं. 
सकाळी फिरून येताना बघितलं, हिवाळ्यात वस्तीला आलेली पाखरं कधी नव्हे ती कालव्याच्या काठावर ओळीत शांत बसली होती. नेहमीचा कलकलाट नाही,झडप मारून खाणं नाही,बदकांवर दादागिरी नाही की नुस्त्या घिरट्या नाहीत. एरवीच्या लढाया सोडून इथली बदकंसुद्धा त्यांच्या आजूबाजूला शांत राहून वावरत होती. यांच्यातही यजमानपदाचं शहाणपण दिसत होतं. पुढच्या हिवाळ्यात येताना दूरदेशीच्या अमुक इतक्या गोष्टी सांगितल्या तरच वस्तीला रहायचं, चार किंवा पाच महिने राहिल्यावर जाताना अमुक इतक्या बिया पेरून जायला हवं अशा वाटाघाटी चालू आहेत असा आपला अंदाज . बरं दोन्ही बाजूनी मंडळी एवढी संयत वगैरे बोलत होती की कालव्याच्या मध्यस्थीची खरंच काही गरज आहे का असा प्रश्न पडावा! तो नेहमीसारखा तलम पाणी पसरत सावरत आपल्याच तंद्रीत गात होता.
मागच्याच आठवड्यात पाण्यात डोकावणाऱ्या पहिल्या नारसिससचं जरा कौतुक काय केलं, आता ती खुळी फुलं दिसेल त्या सांदीकोपऱ्यात गवताशी फटकून उभी राहून नटून स्वतःकडे बघत बसलीत! बरं ज्या मोठ्या झाडांच्या बुंध्याशी ही फुललीत त्यांना याच्याशी काहीच देणंघेणं नाही ! ती आपली आकाशाच्या नव्या निळ्या रंगात बुडवायची म्हणून हात वर करून बोटं पसरून उभी आहेत! परवा परवा अक्रोड आणि कस्तानियानी डोळे उघडायला सुरुवात केली तोच त्याना आकाश नवं ऊन आणतय हे दिसलं असणार. यांचे वार्ताहर जबरदस्त असावेत. कारण नंतर चारच दिवसात परिसरातली सगळी झाडं डोळे टक्क उघडून आणिक आम्हालाही नवं ऊन हवं म्हणत माना उंचावून उभी आहेत. वडीलधारी झाडं सगळीकडे देखरेख करत आपापल्या फांद्या पाणकावळे आणिक पारवे आणि लहान कावळे या मंडळींना घरटी बांधायला वाटून देत आहेत. त्यांच्या बुंध्याला आलेलं शेवाळ हळूहळू सुकून जाईल तेव्हा वेगवेगळे किडे तिथं वस्तीला येतील. 
आमच्या घराशेजारी असलेला मॅग्नोलिया पानांची वाट न बघता थेट फुलं उधळत सुटलाय. त्या आनंदात समोरच्या काठावरच्या बुटक्या घराशेजारची प्लम चेरी सुद्धा तशीच उतावीळ होऊन फुलांनी डवरुन गेलीत. हिवाळ्यात हिरवे असलेले दर्भासारखे गवताचे उंचच उंच तुरे पिकून चक्क सोनेरी झालेत. 
आता पार्कात तर नुसती लगबग उडाली आहे. दाराशी असलेला छोटा साकव,त्याच्या खालून वाहणारं नेहमीच काळं दिसणारं पाणी काठच्या सोनेरी गवतामुळे जास्त उठून दिसतंय. तिथंच असलेली तुती, मलबेरी कोवळी मऊ पानं फुटून लवलवताना दिसताहेत. लिंडनपण कोवळ्या पानांनी उन्हातला गंध शोषून घेतोय. हाच सुगंध त्याला उन्हाळ्यात उधळायला हवा असणार.
गुलाबाच्या रानात मात्र अजून हिवाळा वस्तीला आहे. नुसत्या काटक्या आणि काटे ! याच रानात अजून दोनच महिन्यात जाल तर गुलाबाच्या वासाने घेरी येईल एवढी फुलं फुललेली दिसतील! पलिकडे डेलियाच्या रानातही अजून विशेष काही बातमी नाही. नाही म्हणायला कुंपण म्हणून लावलेल्या सफरचंदाच्या झाडांना भरपूर मोहर दिसतोय. यंदा भरपूर फळं द्यायचं अख्ख्या ओळीने ठरवलेलं दिसतंय. मागच्या वर्षी आलेली कीड यंदा पुन्हा आली नाही तर चंगळ असेल.
गुलाबाच्या रानाकडुन पुढे जायला तळ्याच्या अलिकडे एक सुबक वळणदार पाऊलवाट आहे तिथे एका बाजूला पाण्याशी लगट करत एका काठाला चेरी आणि दुसच्या काठाला बेरीज निखळ फुलांनी बहरून आल्यात. चेरीला इतकी फुलं आहेत आजूबाजूला दिसणारा उजेडसुद्धा गाळलेल्या गुलाबी रंगासारखा दिसतो. अजून काही दिवसांनी इथल्या उजेडाने पानांचा गडद चॉकलेटी रंग नेसलेला असेल. 
 ती वाट तळ्याला वळसा घालून परत येते तिथं डावीकडे दोन सुंदर विलोची झाडं आहेत. लांबसोनेरी केस विंचरत, तळ्याच्या शांत पाण्यात डोकावून बघत बसलेली विलो त्या नारसिससची आजी असणार नक्की ! 
हिवाळ्यात परागंदा झालेले हंस आणि मोठी ढोली बदकं अजून परतलेली नाहीत तोवर क्वेलसारख्या लहान पक्षांची चंगळ आहे. परिसरातलं अन्न आणि तळ्यातले मासे यावर त्यांची मालकी! लहान लहान मासे भरपूर आलेत. अजून काही दिवसांत माणसांनी खायचे मासेही येतील आणि मग काठावर अनेक गळ दिसू लागतील.
हे सगळं मागच्या वर्षीही असंच होतं. पुढच्या वर्षीही कदाचित असंच असणार! 
घरी परत येताना चेरीच्या फुलांमधून स्वल्पविराम दिल्यासारखी चंद्रकोर दिसली तेव्हा हे असंच परवाच तर तुम्हाला सांगितलं याची आठवण आली. 
एक ऋतुचक्र पूर्ण झालं तर !