Tuesday, 19 January 2021

शुभ्रतेचं देखणेपण

म्हाताऱ्या माणसांकडून त्यांच्या लहानपणीच्या गोष्टी ऐकणं हा विशेष अनुभव असतो. त्यात ते म्हातारे लोक जर दुसऱ्याच देशातले आपल्याला नवीन असलेल्या संस्कृतीतले असतील तर तो अनुभव अजूनच रोचक होतो! त्यातही स्नो ही आपल्यासाठी असलेल्या अपूर्वाईची गोष्ट त्या गप्पांमध्ये असेल तर तुम्ही कोणत्याही वयाचे असला तरी ती तुमच्यासाठी परीकथा असते! 

सहज हवापाण्याच्या गप्पा चालू असताना 'यंदा तरी स्नो पडतो की नाही !'अशी किल्ली फिरवायची की पुढच्या तासाभराची परिकथांची निश्चिंती !!!

" हा समोरचा कालवा त्या काळी नोव्हेंबरमध्येच पूर्ण गोठून जायचा. त्यावर बर्फातले खेळ खेळायला आम्ही गावातले हायस्कूलमध्ये शिकणारे सगळे अगदी रोज यायचो! अशाच एका दिवशी आईस स्केटिंग करताना मी जोरदार आपटले आणि मला तीन मुलांनी उचलून घरी नेऊन सोडलं. त्यातला एक नंतरचे चार पाच दिवस माझा पाय बरा आहे ना हे बघायला आणि मला होमवर्कमध्ये मदत करायला यायचा! पुढे तो माझा नवरा झाला !!!" 

" माझ्या वडिलांचे मोठे शेत होते, 300 हेक्टर ! त्यातच आम्ही रहायचो. माझे दोन भाऊ आणि आई,वडील आम्ही मिळून शेतीची सगळी कामं करायचो. स्नो सुरू झाला की मग मात्र काही काम नसायचं! त्या कामांचा कंटाळा असलेले आम्ही तिघे भाऊ स्नोची डोळ्यात प्राण आणून वाट बघायचो ! एकदा दोन दिवस स्नो झाला की आम्ही रेडिओ कानाशी धरून दिवसभर लोळत पडायला मोकळे !!" 

" माझा प्रियकर खूप दिवसांनी भेटला म्हणून आम्ही पार्कात फिरायला गेलो होतो. स्नो एवढा सुंदर दिसत होता! पूर्ण चंद्र असल्याने सगळीकडे सौम्य निळसर प्रकाश होता.  सगळी तळी गोठली होती, पाईन स्नो चे अंगरखे घालून झगमगत होते ते एवढं जादुई होतं की आम्ही वेळेचे भान पूर्ण विसरलो! भानावर आलो तेव्हा पार्काचं मुख्य दार कधीच बंद झालं होतं! मी भयंकर चिडले त्याच्यावर ! वाट्टेल ते बडबडत सुटले ! आणि त्याने मला अचानक त्या बंद दारापुढे असलेल्या पुष्करणीजवळ गुढग्यावर बसत लग्नाची मागणी घातली !! अजूनही गेली 40 वर्षं दरवर्षी एकदातरी पौर्णिमेच्या चंद्राला स्नो मध्ये बघण्यासाठी आम्ही दोघेही जातो ! " 

" आम्हाला व्हाईट वेडिंग हवं होतं ! आम्ही एका कॅसलमध्ये करायचं ठरवलं! आजूबाजूच्या कित्येक मैलांवर एकही गाव नव्हतं! तरीही आम्ही सगळी तयारी केली.  त्या काळी 150 लोक होते माझ्या लग्नात.सगळीकडे स्नो पसरलेला असताना शेकोट्या पेटवून रात्रभर नाचत गात होती मंडळी! स्नो पडतच होता. तिथलं एक सर्कल आखून भोवती कुंपण करून ठेवलं होतं. त्यात कुणी जायचं नाही अशी ताकीद देऊन !  आणि मग अगदी तांबडं फुटताना त्या आखलेल्या वर्तुळात फक्त आमच्या दोघांची पावलं उमटवत आम्ही लग्नाला उभे राहिलो ! अगदी परिकथेतल्यासारखं झालं आमचं लग्न !" 

"स्नो म्हणलं की मला लहानपणी आमच्या भल्या मोठ्या कुटुंबाने एकत्र साजरे केलेले ख्रिसमसच आठवतात. दिवसभर टेबलावर सतत काही न काही खायला आणून मांडणाऱ्या घरातल्या स्त्रिया, आम्हा मुलांसोबत स्लेज घेऊन बर्फात फिरणारे खेळणारे घरातले पुरुष आठवतात. या स्लेज पिढ्यानपिढ्या चालत आलेल्या असायच्या बरं का! आणि लाकडाचे बूट सुद्धा ! , सजावट केलेली घरं, स्नोमध्ये चमचमणारी झाडं आणि गोड मिठाया यांचा वास ! हे सगळं स्नो बघितला की कसं अलगद आठवत राहतं"!

असे कितीतरी किस्से ऐकताना त्यात आपणच गुंगून जातो! सांगणारे  डोळे चमकत असतात आणि शब्द मायेने भिजलेले असतात.

असं सांगून झालं की "गेले ते दिवस.." चा अनिवार्य सुस्कारा येतो. पुढे हे लोक जे सांगणार असतात ते आपल्याला सगळ्याकडून ऐकून माहीतच झालेलं असतं! 
ग्लोबल वॉर्मिंगमुळे आमच्या नातवंडं पतवंडाना हे अनुभव मिळणारच नाहीत अशी वेदना या लोकांच्या बोलण्यात असते. 

गेली काही वर्षे इथं बर्फ पडणं फार कमी झालं आहे. व्हाईट ख्रिसमस तर आता गोष्टींमध्येच राहिलाय. वर्षातले चार महिने बर्फ असायला हवा तिथं आता वर्षातून एखादा दिवस चारपाच तास बर्फ पडून जातो. एखाद्या वर्षी पडतच नाही. अगदी 10-12 वर्षांपूर्वी आम्ही स्नो मध्ये ख्रिसमस मार्केट्स बघितली आहेत. आता डिसेंबरात स्नो नाहीच होत. झाला तरी जानेवारी फेब्रुवारीत थोडा होतो. 

यंदा सुदैवाने आम्हाला मात्र बर्फ बघायला मिळाला. आमच्या गावापासून सव्वाशे km वर इस्कॉनचं एक मंदिर आहे. तिथे गेलो होतो. हे मंदिर म्हणजे एक जुनं कॅसलच आहे . आजूबाजूला फारशी वस्ती नाही. जंगल आहे. हा प्रवास फार सुंदर होता. जाताना लांबच लांब पसरलेली कुरणं आहेत, पवनचक्क्या आहेत! सपाट प्रदेश स्वच्छ हवा यामुळे खूप दूरवर असलेली गावही सहज ठळक दिसणार. 

एरवी हे दृश्य नेहमीचं म्हणून फार लक्ष गेलं नसतं. पण परवा मात्र स्नो मुळे सगळ्यांवर चेटूक झाल्यागत कमालीचं सुंदर दिसत होतं. लहानमोठी खेडी, शेती वाडी, पवनचक्क्या, कुरणं माळरानं, नद्या,कालवे, जंगलझाडी,लहान पायवाटा सगळं सगळं बर्फाने आच्छादलेलं ! नियमित रहदारीचे रस्ते तेवढे काळेशार पसरलेले! 

बर्फाचं, शुभ्रतेचं देखणेपण डोळ्यात भरून घेतलं !  
या डोळे दिपवणाऱ्या निसर्गाच्या रूपाने अनुभवातलं एक  ऋतुचक्र पूर्ण झालं !









स्तब्ध दुपार

हिवाळ्यातल्या एखाद्या दुपारी गाव बघायला जायचं तर सकाळपासूनच आधी मनात निवांतपणा मुरू द्यावा. बाहेर पडलं की सवयीने पाण्याकडे किंवा गुलाबांच्या रानाकडे वळणारी पावलं माणसांच्या वस्तीकडे वळवावीत. माणसं दिसतील अशी फारशी अपेक्षा ठेवू नये. संथ मधाळ हिवाळी सुट्यांच्या काळात चराचराने व्यापलेली थंडी  येऊन अंगाला बिलगते तो क्षण उरात भरून घ्यावा. पहिली हाक मारेल तो रस्ता धरावा आणि निरुद्देश चालू लागावं. 

भर दुपारी या जुन्याजाणत्या गावातल्या गल्ल्या तुरळक पावलं वगळता पेंगतच असतील. आपण आपल्याच पावलांचा आवाज ऐकत दगडी फरसबंद रस्त्यावर नव्याने सगळीकडे बघत चालत रहावं. घरादारांवर नाजूक लखलख करणाऱ्या दिव्यांच्या माळा उबेचा भास निर्माण करत असतात. चुकून एखाद्या घराच्या भल्यामोठ्या खिडकीचा पडदा उघडा असलाच तर भर दिवसाही घरात दिव्यांच्या उजेडात आपापल्या साम्राज्याचे राजे राण्या वावरताना दिसतील. कुठे टेबलावर नाजूक नक्षीकाम केलेल्या कपबश्या मांडणारा राजा, हातात पुस्तक घेऊन किंवा भरतकामाची हौस असणारी राणी असेल, तर कुठे निवांतपणे पियानोवरची धूळ झटकून त्याला बोलतं करणारी एखादी राजकन्या ! चित्र काढणारा किंवा लाकडी ठोकळे घेऊन त्यात काहीतरी कोरणारा छोटा राजपुत्र असेल ! ते त्यांचं राज्य आहे हे देहबोलीतून उमलून दिसतं याची मजा वाटेल ! बाहेरची निष्पर्णता सहन न होऊन किंवा आशेला नाकारायचं नाही म्हणून ; फुलदाण्या ताज्या टवटवीत फुलपानांनी भरून ठेवलेल्या दिसतील. ख्रिसमस ट्री सजून अलिप्त नजरेने सगळ्याकडे बघत उभा असेलच. चिमणीतून ताज्या भाजलेल्या केक किंवा बिस्किटांचा सुगंध बाहेरच्या गारेगार थंड वासाला चव देतोय हे अचानक लक्षात येईल ! शेकोटीचा अचानक येऊन आदळलेला वास सुखावून जाईल.

पेंगत्या वळणदार गल्ल्या संपल्यावर खूप जुन्या घरांची ओळ लागेल. खरोखरच ती घरं बाकीच्या तरुण घरांची निगराणी करणारी,काळजी घेणारी पण जुन्या वैभवाच्या खुणा तितक्याच असोशीने मिरवणारी भासतील.
शहराच्या मध्यातून भांग पाडल्यासारखी दिसणारी नदी दोन्ही काठावरची स्तब्धता बघत शांतपणे थांबल्यासारखी करत असेल. तिच्यावरचे पादचारी पूल डौलात दिवे मिरवत मान वर करून उभे असतील. प्रवासी बोटी दम खात पांघरुणात लपेटलेल्या दिसतील. मुख्य चौकात टाऊनहॉलवर सजवलेले दिवे बघायला आलेली चारदोन डोकी सोडली तर सगळीकडे एक सुसह्य शांतता असेल. राखाडी,काळोख्या भासणाऱ्या पण खरं तर दिवस असलेल्या वेळी अचानक सगळं शुष्क वाटायला लागेल!

आपण एखाद्या चित्रात घुसलोय की काय असं वाटून तिकडून झपझप चालत पायाच्या ओळखीच्या वाटेला लागावं. 
एव्हाना ऊन घरवाटेला लागलं असेल. अचानक काहीतरी विसरल्यासारखं ऊन परतून येतं आणि तुम्हाला दिसतं की पहाटेच्या दव बर्फाची आता रस्त्यांवर चांदी झाली आहे. सगळ्या वातावरणाचा रंग अचानक परतलेल्या उन्हाने ढवळून बदलून गेला आहे. नेमका कोणता रंग आहे हा याचे आडाखे बांधत बदलणारे रंग न्याहळत सावकाश रोजची फेरी पूर्ण करावी. अगदी एकनएक पान झटकून टाकणाऱ्या झाडांनी पाखरांची घरटी मात्र अंगावर वागवावी हा त्यांचा भलेपणा की भाबडेपणा अशी शंका मनात उमटेल. तिला फार पाणी देऊ नये. त्या प्रश्नाचं उत्तर द्यायचा आपल्याला काहीही अधिकार नाही हे एव्हाना उमगलेलं असतं! त्याच झाडांवर निःशंक होऊन परतणाऱ्या पाखरांनी ते समजवलेलं असतं. ते बघून आता घराची ऊब आठवावी.

कालव्याकाठच्या रस्त्यावर वळलं की रोजची बदकं स्तब्ध पाण्यात नक्षीकाम करत पोहून दाखवतील. व्यायाम करणारी मंडळी भेटतील. एवढ्या गारठ्यातही नावेची साथ न सोडणारे नावाडी दिसतील. काठच्या झाडांवर परतणाऱ्या पाखरांचा कलकलाट वाढत असेल. अशा वेळी आजच्या या दुपारीबद्दल माया वाटून मनातल्या एका कप्प्यात ती वेळ जपून ठेवावी!












सूप्स सूप्स सूप्स !!!

 जगात दोन प्रकारचे खवैय्ये असतात. एका गटाला चावून निवांत तोंडात घोळवून कोरडं कडक इ खायला आवडतं आणि दुसऱ्या गटाला कमीत कमी कष्टात चावायचे फार कष्ट न पडता लवकरात लवकर गिळता येईल असं खायला आवडतं !

तुम्हाला भाकरी पोळीपेक्षा पराठे; बिर्याणी, मसालेभात इ फडफडीत प्रकारांपेक्षा खिचडी,मऊ भात बिशिब्याळीभात ; धपाटे, थालिपीठापेक्षा वरणफळं, गडगिळे, उकडशेंगोळे;पोह्यांपेक्षा उपमा; पिझ्झापेक्षा नूडल्स पास्ता; रोटी,नानपेक्षा इडली डोशे हे असं आवडत असेल तर आपणतुपन एकाच गटात आहोत ! 
तुम्हीही माझ्यासारखे दुसऱ्या गटात गिळणारे असाल तर ही पोस्ट खास तुमच्यासाठी ! 

सूप्स सूप्स सूप्स !!! 

जनरली रस्सा भाजी,कढी, आमटी,वरण, सार,सांबार वाटीने प्यायला आवडणाऱ्या लोकांना सूप प्रकार आवडतात. 
आमच्याकडे सूप हा मुडाखिसारखाच नियमीत होणारा प्रकार आहे. बेल्जियन लोक सूप खातात. पीत नाहीत. बिस्क या घट्ट फ्रेंच सूपच्या प्रकाराचा इथल्या सुपांवर प्रभाव आहे. इथं चमचे सुद्धा कॉफीलेपल  आणि सूपलेपल अशी असतात. सूप बोल नसतात तर सूप डिश असतात. रोज संध्याकाळी जेवणात कोणतातरी मांसाचा तुकडा, पाव आणि सूप किंवा पास्ता आणि सूप असं यांचं जेवण असतं. आम्हाला संध्याकाळच्या जेवणाला हा सुटसुटीत प्रकार आवडतो. छान रंगीबेरंगी कोशिंबीर करावी किंवा भाज्या नुसत्याच मीठ मिरपूड घालून लोण्यावर परतून घ्याव्या, घट्ट सूप करावं आणि एखादा छोटा पाव घेऊन जेवायला बसावं! रोजच्या कुकर,तवा,फोडण्या,मसाले यातून मिळणारा असा ब्रेक मला फार आवडतो. 

गेल्या काही दिवसातले सूपविचार तुमच्याशी शेअर करतेय. घट्ट क्रीमी सूप, भाज्यांचे तुकडे असलेलं सूप, क्लिअर सूप, मोमो सूप,नूडल्स सूप असे सगळे प्रकार आवडतात पण त्यातल्या त्यात क्रीमी सूप जास्त! 
ही सगळी सूप्स संपूर्ण शाकाहारी, लो फॅट, बाहेरचं कोणतंही फ्लेवर्ड प्रिझर्व्हेटिव्ह (मसाला ब्लॉक्स , स्टॉक ब्लॉक्स,एमएसजी वगैरे)न घालता केलेली आहेत. 

सगळी सूप्स करायची पद्धत जवळपास सारखीच आहे. तरी थोडक्यात सांगते. 
तेल/तूप/बटर चमचाभर गरम करायचं. त्यावर तमालपत्र आणि लवंग मिरी दालचिनी यातलं आवडेल ते घालायचं. अर्धा कांदा घालायचा. मग लाल भोपळा/दुधी भोपळा/गाजर/मटार/मश्रुम/फुलगोबी/झुकीनी/ब्रोकोली/पालक/भिजवलेल्या डाळी इ पैकी एक किंवा आवडतील त्या भाज्या घालायच्या. शिजवून वाटून किंचित दूध घालून गरम केलं की सूप तयार. 
मी कोणताही स्टॉक / फ्लेवर एनहॅन्सर वगैरे वापरत नाही. 
क्रीमी सूप हवं असेल तर बटरवर मसाले घातले की चमचाभर कणिक किंवा ज्वारी पीठ घालायचं. ते नीट परतलं की कपभर दूध घालायचं आणि शिजू द्यायचं. गाठी मोडल्या नाहीत तरी हरकत नाही कारण भाज्यांसोबत एकत्र प्युरी करताना त्या आपोआप फुटतील. 
असं सूप छान दाटसर होतं. मिळून येतं. 
दाट सुपासाठी बटाटा किंवा रताळी पण घालता येतील. 
मसाले आणि भाज्या यांचं कॉम्बिनेशन आवडीनुसार वेगवेगळ असू शकतं. 

उदा: लाल भोपळा सूप करताना त्यात फक्त जायफळ घालते. भोपळा जायफळ यांचा स्वाद खूप छान लागतो. 
मटार सूप करताना बडीशेप घालायची. उत्तम लागते. 
टोमॅटो सूप करताना दालचिनी हवीच. जिरे आणि नारळाचं दूध पण हवं ! किंवा ताजा बासिल. 
मश्रुम सूप करताना मिक्स्ड हर्ब्ज घालायचे. आणि वरून मिरपूड. बाकी कोणतेही मसाले नाही घातले तरी चालतात. 
तुर्की पद्धतीने लेंटील सूप करताना वरून तेलतिखट तिळाची फोडणी अप्रतिम लागते.
ताजा बेसिल,सेलरी,पुदिना इ घालून सूप्स खूप छान होतात. 
सूपसाठी भाज्या शिजवताना अक्रोड बदाम घातले की स्वाद बदलून 'शाही' होतो. 
मोमो सूपचे पण हवे तसे प्रकार करता येतात. फोटोत दाखवलेलं मोमो सूप तिळाचं आहे. मोमो कोबी गाजर फरसबी भरलेले आहेत. 
क्लिअर सूप्स करताना शक्य तितके कमी मसाले घालावे. लिंबू मिरपूड पुरेशी असते. क्लिअर सूप आणि मोमोज पण छान लागतात. 
पास्ता सूप - कोणत्याही क्रीमी सूपमध्ये मूठभर पास्ता शिजवला की एकाच डिशमध्ये पोटभरीचं जेवण होतं. 
माझ्या दृष्टीने फूटी कढी, सोलकढी, आंबील, रस्सम, कढण, आळण इ प्रकार पण सूप आहेत. त्याबद्दल पुन्हा कधीतरी! 

तुम्हीही तुमची सूप्स सांगा.मला शिकायला, करून बघायला नक्कीच आवडतील!














Wednesday, 16 December 2020

ऋतूचा अंश

झळाळून डोकं वर काढणाऱ्या हिवाळ्यातल्या संधीसाधू सूर्याकडे बघताना किती हरखून जाशील! या दिवसांत काळ्याशार स्वच्छ आभाळात बोट टेकवावं आणि चतकोरच उमटावी अशी चांदीची चंद्रकोर सुद्धा भित्री असते! 
जेमतेम आठ तासात संपणाऱ्या दिवसाची घडी घालायच्या सतत मागे लागलेला अंधार खरा सोबती! पानगळीनंतरची विरुपता ममत्वाने जबाबदारीने पांघरूण घालून झाकून जपून ठेवतो तो! या सगळ्याला काय म्हणशील? ऋतूची उदासीनता की करुणा? 

फक्त वसंतात आणि शिशिरात रमून कसं चालेल बयो! ही निष्पर्णताही तितकीच सहज पेलता यायला हवी. सगळी पानं गळून गेलेल्या घट्ट, वठल्यासारख्या या खोडाफांदीमध्येही वसंताच्या आठवणी असणारच की! पायाशी वाहणाऱ्या पाण्याबरोबर कदाचित कधीतरी एखाद्याच राहिलेल्या पानासोबत गळून त्या आठवणी तरंगतही असतील. स्थलांतरित पक्ष्यांची कलकल उघड्यावागड्या कानाआड करून त्या आठवणी जपायला लागणारा घट्टपणा शेवाळाच्या आड दडवताना झाडं संकोचत नाहीत. त्या आठवणींची ऊर्जा पुढच्या ऋतूंच्या पालवीसाठी साठवून ठेवायची असं त्यांनी ठरवलेलं असतं. त्याच निर्धारात ती निःसंगपणे रोजचा सूर्योदय अंगी मिरवतात, सूर्यास्त सहन करतात, पाऊस माखून घेतात, वाऱ्यावादळाशी सहज खेळून सोडून देतात...!

सगळीच्या सगळी पानं कुरवंडुन, सोहळा करून निर्विकार उभी असणारी ही झाडं म्हणजे अतिप्राचीन लिपीत लिहिलेला जन्ममृत्यूतला करार आहे बघ ! 

त्याच कराराचा एक अंश आज मला समजलाय - एकाच ऋतूच्या प्रेमात कायमस्वरूपी राहण्यापेक्षा प्रत्येक बदलत्या ऋतूचा आपणच अंश व्हावं ! मग आपणही आपोआप बदलतो कारण ऋतू बदलतात!











Thursday, 19 November 2020

कैंय्यातूSSS तुत्तातूंSSS

"कैंय्यातूSSS तुत्तातूंSSS" अशा घोषणा देत हातात बाबा वाळत घालत असलेल्या कपड्यातली माझी ओली पॅन्ट हातात घेऊन तिने झाडून काढत घरभर फिरायला मला फार आवडतं! गेले 3 आठवडे मी हे दोन शब्द मोठमोठ्या आवाजात हसत ओरडत म्हणतेय पण आईबाबा सारखं म्हणजे काय म्हणजे काय म्हणून विचारतात!!!

शेवटी आज बाबाला अचानक त्या शब्दांचा अर्थ समजला! काय झालं सांगू का, खूप दिवसांनी माझं आवडतं मुस्तीचं पुस्तक सापडलं. मग मी पळत पळत 'पु स त क SS पु स त क SS' असं म्हणत बाबाकडे गेले. ती गोष्ट मला पाठ आहे पण त्यातले काही शब्द मला फारच आवडतात म्हणून मी तेच तेच म्हणते. तर गोष्टीत मुस्तीचा मित्र साबणाच्या पाण्यात पडतो. मुस्ती त्याला बाहेर काढतो तर त्याच्या 'कानातून' 'तोंडातून'  साबणाचे फुगेच फुगे उडतात !!! हेच ते 'कैंय्यातूं' 'तुत्तातूं' !!! बाबाला समजल्यावर त्याने आईला पण सांगितलं आणि मग ते हसायला लागले !!! 

मला आता कुरुकुरु बोलता येतं! गोष्ट सांगता येते. मी रोज आई बाबाला त्याच त्याच त्याच त्याच गोष्टी सांगते. तुम्हाला पण सांगते - 
एक असते मनू, एक असतो बाबा 
एकदा बाबा मनूला म्हणतो मनुल्याSSS बाहेर जायचं टोपिया घालाया, मोजे घाला हापयमोजीए (हातमोजे) घाला मग बाबा आणि मनू बागेत जातात. (दोन अक्षरांत येणारं य मला आवरत नाही)

एक असते मनू एक असते आई आई म्हणते मनुल्या बाहेर जायचं. टोपिया घालाया. मोजे घाला. मग आई आणि मनू सायकलवर बसून लायबाडीत (लायब्ररी) जातात. 

मला या गोष्टी खूप आवडतात. अशा गोष्टी मलाच तयार पण करता येतात. 
एक होतं वरण, एक होता भात. वरण म्हणालं, भातुल्या बाहेर जायचं! टोपिया घालाया ! मोजे घालाया, स्वेटर घालाया... आणि मग ते सायकलवर बसून बागेत गेले. 

मी जशी सोफ्यावरून धबाक्कन पडते तसं आमच्या घरात कधी कधी ऊन धबाक्कन पडतं. ऊन आलं की मला सावलीशी खेळायला मिळतं म्हणून मी खूप नाचते. उन्हात नाचता नाचता मला गोष्ट आली. 
एक होतं ऊन, एक होती सावली. एकदा सावली म्हणाली उनुल्या, बाहेर जायचंय. टोपिया घाला, स्वेटर घाला, बूट घाला मग ऊन आणि सावली सायकलवर बसून बाजारात गेले ! 

मला पण बाजाडात जायला फार आवडतं. बाबाच्या खांद्यावर बसून आईच्या मागे मागे जायचं. तिकडे खूप लोक असतात आणि खूप दुकानं असतात. एक चिमण्या आणि ससे असलेलं दुकान आलं की आम्ही तिथे थोडावेळ थांबतो. मग भाजी घ्यायला जातो. मी मग शहाणी मुलगी व्हायचं ठरवते. इकडे तिकडे हात लावायचा नाही. टोमॅटो आणि संत्री दिसली तरी पण हात लावायचा नाही. मला मग खूप खूप रडू येतं. मी मोठ्याने रडते. बाबा समजून सांगायला जातो तेव्हा मी वेगवेगळे आवाज काढून रडून बघते. सगळे लोक माझ्याकडे बघतात पण आई बाबा अजिबात बघत नाहीत. मग आई घरी आल्यावर टोमॅटो आणि संत्री खायला देते.

मी आता नीटच चावून चावून खायला लागलेय. पराठा आणि पेअर, काकडी सगळं मी छान चावून खाते. पण त्यामुळे एक घोळ झालाय. आमच्या घरातल्या सगळ्या दुधाच्या बाटल्या चिऊताईच्या पिलांकडे उडून गेल्या. मला कधी कधी बाटलीची फार आठवण येते. आईने कपमध्ये नळी घालून दूध प्यायला शिकवलं. दूध संपलं की फुरर फुरर आवाज येतो ना ती मज्जाच असते. मग मला बाटलीची आठवण येत नाही.
 
मला फिरायला आवडतं पण आता थंडी असते म्हणून आईबाबा मला बाहेर जाताना खूप कपडे घालतात. माझा अगदी कोबीचा गड्डा होऊन जातो. पण बाहेर खूप मजा येते. झाडांची गळलेली पानं चुरचुर आवाज करतात आणि पिवळी केशरी दिसतात. एखादी वाळकी काठी मिळाली की मी तासभर एकटी पानांशी खेळत राहते. बाबा कंटाळला की मी बाबाच्या खांद्यावर बसून धिंगतंग धितांग धिं !! असं गाणं म्हणत नाचत नाचत सायकलकडे जातो आणि बागेला मोठी चक्कर मारतो. आईसोबत घरामागच्या बागेत खेळायला गेले की आई आणि मी झाडांची पडलेली पानं झाडाला देतो. झाडाच्या पायाशी पानांचा छोटा डोंगर केला की खालच्या किड्यांना पांघरूण मिळतं आणि ते thank you अमोहा असं म्हणतात!
 
मात्र मला बाहेरून घरी जायला अजिबातच अजिबातच आवडत नाही. एकदा मी आईसोबत लायब्ररीत गेले होते. तिथं छोटा हत्ती होता, पायऱ्या होत्या आणि खूप खूप पुस्तकं होती. मला सगळी पुस्तकं हातात घेऊन पायऱ्या चढून उतरायचा खेळ खेळायचा होता. आई म्हणे पुस्तकं खाली ठेवून चढ. पण मला काही माझी पुस्तकं खाली ठेवायची नव्हती. मी तसाच प्रयत्न करत होते पण जमतच नव्हतं. शेवटी पुस्तकं ठेवून चढता आलं. मग मात्र मला फक्त चढउतार करायचा होता. आई घरी चल म्हणाली तर मी तिथे रडत सैरावैरा धावले. तिथले काका आणि आजी मला रागावतील असं आई उगाच सांगत होती. कारण ते तर हसत होते! शेवटी आई एवढी चिडली की मला पुस्तकं समजून तिनं काखेत आडवं धरलं आणि तरातरा सायकल कडे गेली. "तुला आता कध्धी इथं आणणार नाही" असं नेहमीप्रमाणे ती म्हणाली. मला सायकलवर बांधून बसवेपर्यंत मी मजेत वेगवेगळ्या आवाजात रडून बघत होते. तेवढ्यात पाऊस सुरू झाला! आता मात्र मला पावसातच घरी जायचं होतं. मी आईला मुळीच थांबू दिलं नाही. गारेगार टपटप पावसात आम्ही कुडकुडत घरी आलो.घरी बाबाने आईला चहा आणि मला गरम दूध दिलं तर मला झोपच आली!  या नादात मी लायब्ररीत का रडत होते ते विसरूनच गेले!
 
कधीकधी आम्ही दुकानात जातो. कधी कधी दादाच्या घरी जातो. कधीकधी कारमध्ये बसून मोठी चक्कर मारून येतो. मला गाड्या बघायला खूप मजा येते. आणि जंगलात फिरायला पण मजा येते.  पण मला आता माणसांची अजिबात सवय राहिली नाही असं आई बाबा बोलत होते.

फोनवर बोलायला मात्र मला फार आवडतं. मी इताई (इराताई) आणि आजी आणि आंबायाशकाका, अण्णा आणि खूप खूप मावश्या आहेत त्यांच्याशी बोलते. फोन सुरू झाला रे झाला की मी नाचून दाखवते, गोष्ट सांगते, रंग सांगते, पुस्तकं दाखवते, सोफ्यावर उड्या मारते... आई किंवा बाबा फोनवर बोलताना मला आवडत नाही. मग मी ओके बाय म्हणून लाल बटन दाबते आणि फोन बंद होतो! असं केलं की आई मला आगाऊ म्हणते! म्हणजे ऍडव्हान्स असं बाबा म्हणतो !
 
मी आता 23 महिन्यांची म्हणजे खूपच मोठी झाले किनी ! मला सगळं आपल्या आपल्या हाताने करायचं असतं. काटा चमचा हातात घेऊन फळं आणि इडली खाता येते. सीपरने झाकण उघडून पाणी पिता येतं. आंघोळ करताना उटणं आपलं आपलं लावता येतं, आपला आपला आणि आईचा भांगसुद्धा पाडता येतो.रात्री झोपण्याच्या आधी मी आईला पसारा आवरून देते. चेंडू, इथं बस गं! पुस्तक, इथं बस गं, पेन्सिल, इथं बस गं असं म्हणत सगळ्यांना बसवते आणि मग झोपायला जाते.
 
झोप मात्र आपली आपली येत नाही. चंदा आला की थोडा वेळ त्याच्याशी खेळून त्याला निन्नी जा सांगते. मग आई म्हणते आता सगळे झोपले. मी सगळ्यांची नावं घेऊन खात्री करून घेते. चिऊ? झोपली. कबुतर? झोपलं. बुंबाबाई (मुंगी) झोपली. भुभू झोपला, पुसताक झोपलं, कुकर झोपलं, कॉफी झोपली, डायपर झोपलं,  पायजमाया(पायजमा) झोपला, शंकरपालेया (शंकरपाळी) झोपली.... 
मग आईला गाणं म्हणायला लावते - 
चमचम चमचम चांदण्या 
कोण आहेत या पाहुण्या
उंच उंच आभाळात
हिऱ्यासारख्या लखलखतात 
चमचम चमचम चांदण्या 
हे म्हणून कंटाळा आला की त्याच चालीत ककाकिकीकुकूके सुरू होतं. मग बाबाबिबी पर्यंत कधीतरी मला झोप लागते! 

स्वप्नं पडलं की मी उठून बाबाला हात लावून पुन्हा झोपते. आई म्हणते की मी बाबासारखी झोपेत गप्पा मारते. पण मला ते म्हणजे काय कळत नाही. चुकून कधी मध्येच जाग आली तर मनुल्या झोप आता असं मोठ्याने म्हणून मी आपली आपली झोपून जाते ! 

एक गंमत सांगू? मला आता चालायची सायकल आणली आहे. बाबा मला शिकवतोय ! आता मला त्याचीच स्वप्नं पडतात..!







Monday, 2 November 2020

तंद्री

ढगाळलेल्या गढूळ दिवसाच्या अपेक्षेत सकाळ मात्र लख्ख उजाडते. तांब्याच्या लख्ख घासलेल्या भांड्यासारखा दिसणारा उजेड पडलेला असतो. समोरच्या काठावरची झाडं झळाळून उठलेली असतात. अशा वेळी पटकन स्वेटर चढवून या भवतालाच्या रंगात पाय ठेवावेत.

हे करेपर्यंत कुठे जायचं हा विचारही मनात आणू नये.एकदा उजवीकडे एकदा डावीकडे बघून मग अगदी दोन पावलांच्या मधल्या क्षणी दिशा ठरवावी. चालू लागावं. अक्रोडाने फेकलेले शेवटचे चार अक्रोड हिवाळ्याची बेगमी करणाऱ्या पाखरांसाठी तसेच पडू द्यावेत. कोवळ्या उन्हाची गुंगी चढून पाण्यातल्या अगदी जवळ पोहणाऱ्या माशंकडे दुर्लक्ष करून बसलेल्या बदक जोडप्याची तंद्री मोडू नये. त्यासाठी वाळलेल्या पानांची रांगोळी चुकवत पाय न वाजवता हळूच पुढे जावं. पिवळ्या केशरी रंगांच्या छटांचे नवल मनात साठवत पुलावर जावं. दूरवर दिसणारी दुसऱ्या पुलाची वेल आता हळुहळू जमा होणाऱ्या ढगाळ रंगात बुडत असते. 

तिथं न रेंगाळता उजवीकडे कमानीच्या रस्त्यावर वळावं. कमानीची पायवाट ही खरी. उन्हाळ्यात बघितली होती ती हीच झाडं ?? हिरवी, करकरीत,अवखळ, धसमुसळी ! आता पोक्त,संन्यस्त,गंभीर दिसणारी तीच ही झाडं! त्यांच्या कमानीखाली सरसरत गेलेल्या पायवाटेने तरंगत जाणारे शुभ्र पक्षी बघावे. रस्त्याच्या कडेला असलेल्या घरांनी ल्यायलेले आयव्हीचे रंगीत शेले बघावे. कुंपणावर अजूनही फुललेले चुकार पॅशनफ्रुट आणि गुलाब बघावे. उंच शेंड्यावर नवीनच आलेले काळे करकोचे पेलताना झाडांचा संयम बघावा. 

हे शांत गंभीर समाधान मनात उतरताना शांत उभं रहावं. आता मनाशीही काहीही बोलू नये. हळुहळू अलिप्त होऊन पाण्यात दिसतात ती प्रतिबिंब फक्त न्याहाळावीत. 

ही तंद्री जितका वेळ लागेल तेवढा वेळ सोनेरी. तंद्री मोडली की फार गुंतून पडू नये. मागे वळून आलेल्या वाटेने परत निघावं. अशा वेळेचे  कोणतेच धागे फार ताणू नयेत. आलेच चिकटून अंगाला तर अलवार सोडवून जपून ठेवावेत!