tag:blogger.com,1999:blog-89326729469186477272011-11-18T04:23:47.923+01:00मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.comBlogger511100tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-71299196951600179822011-10-27T18:59:00.002+02:002011-10-27T19:03:00.333+02:00आज एका काकुंकडे जेवायला गेले होते. तिथे हा बेत होता. काकूंचं घराणं वेदशास्त्रसंपन्न प्रवचनकारांचं. आजच्या म्हणजे दिवाळीपाडव्याच्या दिवशी हा नैवेद्य परंपरेने चालत आलेला आहे असे काकू म्हणाल्या.<br />तुपात भिजलेली ती एक पोळी खाऊन दुपारी घरी येऊन जी झोपले ती तीन तासांनी आईने हलवून उठवल्यावरच उठले !!! खूप जड पण खूप चवदार असा हा राजस पदार्थ माझ्या सर्व खवैय्या मित्रमैत्रिणिंना दिवाळीच्या शुभेच्छांसह :)<br /><br />लागणारा वेळ: <br />१ तास<br />लागणारे जिन्नस: <br /><br />बदाम - १ वाटी<br />खवा - १ वाटी<br />हरबरा डाळ - १ वाटी<br />साखर - ३ वाट्या<br />जायफळ<br />वेलचीपूड - आवडीनुसार<br />केशर- चिमूटभर<br />क्रमवार पाककृती: <br /><br />बदाम रात्रभर पाण्यात भिजत घाला.<br />सकाळी सालं काढून मिक्सरवर बारीक पेस्ट करून घ्या.<br />नेहमीच्या पुरणासाठी शिजवतो तशी हरभरा डाळ शिजवून मऊ वाटून घ्या.<br />आता एका पातेल्यात डाळ आणि साखर एकत्र गरम करा. चटचट आवाज यायला लागला की बदामाची पेस्ट त्यात मिसळा. हे दोन्ही चांगले मिळून आले की त्यात खवा ( न भाजता ) मिसळा. मंद आचेवर मिश्रण घट्ट होईपर्यंत हलवित रहा. त्यात जायफळ-वेलची-केशर घाला. पुरणासारखे हे मिश्रण आवडीनुसार थोडे ओलसर किंवा कोरडे केले तरी चालते.<br />पुरणपोळीसाठी मळतो तशी कणिक मळून त्यात सारण भरून पोळी लाटा. तव्यावर तेल तूप न घालता भाजून घ्या.<br />एका परातीत भरपूर तूप घ्या. ( हो ! परातीत !! :) ) तव्यावर भाजलेली पोळी थेट त्या तुपात बुडवा. उलटीपालटी करून चांगली भिजवा. बदाम पोळी तयार आहे. दिसायला ही नेहमीच्या पुरणपोळीसारखीच दिसते म्हणून फोटो नाही टाकत. चव मात्र.. अहाहा...! एकदा खाऊन बघाच !<br />वाढणी/प्रमाण: या प्रमाणात मध्यम आकाराच्या १२ ते १५ पोळ्या होतील.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-7129919695160017982?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-24107901105120976062011-06-26T16:08:00.001+02:002011-06-26T16:08:44.846+02:00सूर्यास्त रोजंच होतो... आणि ढगांच्या होड्या शिडं उभारू लागतात..अंधारसमुद्रात जाण्यासाठी..अशा अवेळी डोळ्यात पसरू लागतो तुझ्या आठवणींचा रंग....एक उत्कट..अभंग जाणीव अस्तित्वाला वेढून टाकते आणि मावळतीची मोरपिशी किरणंही मग मनाला टोचू लागतात.....गुलमोहराची पाकळी असते नं..तसं होतं मन..फुलातच असून स्वतंत्र अस्तित्व असणारं....<br /><br />मनाच्या कडांना हळुवार स्पर्श होतो पाण्याचा आणि मन म्हणतं, अरे ! सांडलं की सगळं !!! आणि हे जे सांडलेलं असतं नं त्यात असतो मनाचा ओघळलेला दुखरा थेंब...एक कोपरा, जिथून आभाळ नाही दिसत....सैरावैरा येणार्‍या ढगांच्या गर्दीत त्याला हवा असतो एक निळा केशरी गुलाबी आभाळाचा तुकडा...<br /><br />मन रोजच वाट पाहतं...<br /><br />आता तर कुठे ढगांच्या कडा सोनेरी होताहेत....रात्र सरली का ? पहाळ त्या निळ्या केशरी तुकड्याला घेऊन येईल नं ? की असाच अजून एक सूर्यास्त पहायचा !!!<br /><br />कारण सूर्यास्त रोजच होतो...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-2410790110512097606?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-73304536156105203342011-06-22T10:16:00.002+02:002011-06-22T10:16:49.920+02:00भोवताली मृगजळ<br />दृष्टी नभी खिळलेली<br />माझी रिकामी ओंजळ<br />धुक्यानेच भरलेली....<br /><br />आस थोड्याशा तेजाची<br />आस थोड्या प्रकाशाची<br />आस मोठ्या आभाळाची<br />आस किती आसावली ! ....<br /><br />स्वप्न थोडेसे वेगळे<br />मला आभाळाचे पिसे<br />सूर्य पापण्या मिटून<br />माझ्या याचनेला हसे<br /><br />दान हवे जखमांचे<br />दान खर्‍या आसवांचे<br />दान विशाल दु:खाचे<br />दान मोठ्या पदराचे...<br /><br />तुझे केवढे आकाश !<br />देई सोनेरी आशीष<br />माझी ओंजळ भराया<br />किती असा अवकाश<br /><br />दान घाली पदरात<br />आस माझ्या प्राणातली<br />माझी ओंजळ अजुनी<br />धुक्यानेच भरलेली....<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-7330453615610520334?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-3838114070173108742011-02-24T14:12:00.002+01:002011-02-24T14:27:40.074+01:00आमच्या शेतावर काम करणार्‍या पार्वतीमावशींच्या घरी गेले होते. पार्वतीमावशी तशी काळी, बुटकी, सुमार अंगकाठी त्यात काळ्या कुळकुळीत केसांना चोपडलेल्या तेलाला उन्हात काम करताना चेहर्‍यावर ओघळावे वाटायचे त्यामुळे एकदम तेलाची देवी दिसायची. हातात चमचम करणार्‍या बांगड्या, नाकात चमकी, कपाळावर दारू पिणार्‍या, दुसर्‍या बाईशी राजरोस संबंध ठेवणार्‍या नवर्‍याच्या नावाचे कपाळभर कुंकू, अंगावर बहुतेक हिरवी किंवा जांभळी किंवा गडद लाल अशा मळखाऊ रंगाची साडी. गळ्यात काळी पोत नि चार सोन्याचे मणी. अशा अवतारात कायम वावरणार्‍या पारवतीचं घर कसं असेल याची कल्पना करता येत नव्हती. <br /><br />तिच्या घरी गेले नि एक सुखद धक्का बसला. जेमतेम १०० उंबर्‍याच्या आमच्या गावातलं पार्वतीचं घर असं चंद्रावानी लख्ख असेल असं खरंच वाटलं नव्हतं. चार पायर्‍या चढून मग साताठ माणसं चहा प्यायला बसू शकतील एवढं अंगण. चक्क झाडलेलं. शेणापाण्यानं शिंपलेलं. मग उजवीकडे आधी नहाणी. कामापुरता आडोसा केलेली. बाहेर पाणी तापवायची चूल. त्यातली सकाळची राख आणि कोळसे नीट ढीग करून ठेवलेले. आंघोळीच्या बादल्या आणि पाणी तापवायचं जर्मनचं भांडं उन्हात लखलख चमकत होतं. तुळशीची कुंडी ओलांडली की दोन पावलांवर सैपाकघर. साधारण तीन माणसं एका वेळी जेवायला बसू शकतील एवढं मोठं. कोपर्‍यात चूल. थेट वर धुराडं. जमीन स्वच्छ सारवलेली. पायाला मऊ लागेलशी. भिंती पांढर्‍या मातीनं लिंपलेल्या. चुलीच्या बाजूला फडताळ. त्यावर साताठ 'इस्टीलचे' डबे. खाली ताटाळं. त्यात मोजुन ५ ताटं. खाली अजून एक कप्पा. त्यात एका बाजूला साताठ वाट्या, डाव चमचे वगेरे अडकवलेले. चार कप नि चार बशा नीट दुरडीत ठेवलेल्या. चुलीच्या दुसर्‍या बाजूला सोन्याची वाटावीत अशी पितळेची चार भांडी. पाण्याच्या घागरी. एक माठ नि एक बादली. तिथेच तांबेपेले रचून ठेवलेले. <br /><br />कौतुकाने पार्वती चहा करायला गेली. आणि मी बाहेर आले. दुसरी खोली ही घरातल्या तीन प्रौढ, दोन तरूण अशा पाच लोकांची बैठक, झोपण्याची खोळी, कपडे ठेवण्याची जागा, देवपूजेची जागा नि टी व्ही बघण्याची जागा. ती ही अशीच स्वच्छ ! कुठे जळमट नाही.साठेलेली धूळ नाही. पाली झुरळं नाहीत की मुंग्यांची रांग नाही. कपडे फडताळात घडी घालून ठेवलेले. भिंतीवर देवतांच्या तसबीरी. गांधीजी आणि बाळासाहेब ठाकरे पण. शेजारी शिवाजी महाराज आणि त्यांच्या बाजूला आमीर खान ! <br />पार्वतीने आणलेला गोडमिट्ट चहा प्यायले नि तिच्या सासूशी गप्पा मारत बसले. घरातले सगळे सकाळी आठ वाजता न्याहारी करून नि डबे घेऊन कामाला जातात. शेतावर, फॅक्टरीवर मजुरी करतात नि संध्याकाळी सात साडेसातला घरी येतात. घरातले सगळे घरातली कामंही करतात. आता लवकरच पार्वतीला दोन सुना येणार आहेत म्हणून सगळे खुष होते.<br /><br />दुसरा प्रसंग. एका मैत्रिणीचं एका मोठ्या शहरातलं घर. बर्‍याच दिवसांनी गेले होते. ही मैत्रिण दिसायला एकदम स्मार्ट. गोरीपान. भरपूर कमावणारी. आधुनिक कपड्यात वावरणारी. चार लोकांमध्ये बोलताना छाप पाडणारी. आत्मविश्वास ऊतू जाणारी. नवरा पण अगदी साजेसा केला. अनेक पार्ट्यांमध्ये सगळ्यांचे डोळे क्षणभर तरी या दोघांवर टिकत. <br /><br />हिच्या घरी गेले. दारापुढे तीन चार दिवसांचा कचरा बिनझाकणाच्या डस्टबीन मध्ये ठेवलेला. त्याची दुर्गंधी ! दार उघडल्याबरोबर एक घाण भपकारा आला ! धुवून वाळत न घातलेल्या कपड्यांचा. पंखा लावला गेला. खिडक्या उघडल्या गेल्या. तेव्हा बरं वाटलं. हॉलमध्ये जमिनीवर सगळीकडे कारपेट होते. चकचकीत टी व्ही, सोफा, चार शोभेच्या कुंड्या, वॉल हँगिंग आणि पेंटीग्स खूप महागडी दिसत होती. त्यातले चित्र नेमके काय आहे ते कळतच नव्हते म्हणजे उच्च अभिरुची वगेरे असणार ! उत्साहाने मी घर बघायला सुरुवात केली. ती एकेक रूम दाखवत होती. हॉल बघून झालाच होता. सैपाकघर तसेच आधुनिक होते. बेडरूम प्रशस्त, हवेशीर आणि बाल्कनी लागून असलेली. मुलांची खोली पण रंगीबेरंगी आणि खेळण्यांनी भरलेली. ( तरी अजून मुलं व्हायची आहेत ! ) ती म्हणाली मी फ्रेश होऊन येते तोवर बस निवांत. मी म्हटलं मी तोवर चहा करते. मग मी सैपाकघरात गेले. कप घेतला, कपाच्या बुडाशी किटण साठलेलं होतं. दांड्यापाशी खूप मळ दिसत होता. चहासाखरेचे डबे शोधायला गेले तर डब्यावर एक मोठ्ठं झुरळ बैठक मांडून आपली मालकी दाखवत होतं. चमच्यांचा ड्रॉवर उघडला तर त्यातही कडेने झुरळाची विष्ठा आणि अंडी..दूध घ्यायला फ्रीज उघडला नि मळमळून आलं. एका वाटीतल्या भाजीवर फ्रीजमध्येही बुरशी आली होती. आंबट वरण बहुदा कालचे असावे. ते उघडेच होते. एका बाउलमध्ये काळी पडलेली कणिक होती. आणि चक्क फ्रीज मध्ये बटाटे आणि लसूण ठेवलेला होता ! ब्रेडचा पुडा आणि फ्लॉवरचा गड्डा यांच्यामागे दुधाचे भांडे होते. ते घेतले. चहात घातले. मग पिताना लक्षात आले की या दुधाला विचित्र वास लागलाय. कसाबसा चहा संपवला. मैत्रिण मात्र अगदी रिलॅक्स होऊन गप्पा मारत होती. या त्या वस्तूच्या किमती, कपडे, फर्निचर, कामाला असलेल्या दोन बायका कशा विश्वासू आहेत, नवर्‍याची नोकरी १० ते ६ वाली असल्याने तो किती निवांत असतो वगेरे वगेरे... <br /><br />निघण्यापूर्वी फ्रेश होण्यासाठी बाथरूममध्ये गेले. मोठे बाथरूम. शेवाळलेले. कमोडवर डाग ! फ्लश नीट चालत नाही. सर्वत्र केसांचे पुंजके. दाढी केल्यावर न धूता ठेवलेले दोन ब्रश. संपलेल्या टूथपेस्टच्या न फेकलेल्या ट्यूब्ज, अनेक प्रकारची अत्तरं नि साबणं नि शाम्पू नि अजून काय काय अस्ताव्यस्त आरशासमोरच्या टीच भर जागेत ठेवलेले. वॉशिंग मशिनवर आंघोळीच्या बादल्या नि त्यात भिजवलेले कपडे, आणि कळस म्हणजे घाणेरडे सॅनिटरी नॅपकिन्स कोपर्‍यात पडलेले !!!! पटकन बाहेर आले. <br /><br />तेवढ्यात तिच्या बाल्कनीतून दिसणारा व्ह्यु बघायचा राहिलाय असा तिला साक्षात्कार झाला. माझ्यासमोर चपला आणून ठेवल्या. म्हणे खूप धूळ आहे तिथे ! तिचा तो घाणेरडा पसारा डोक्यात घेऊन घरी आले नि आधी आंघोळ केली. <br />पार्वतीच्या घरासारखी अनेक घरं पाहिली आहेत. अगदी एका झोपडी पासून चौसोपी वाड्यापर्यंत नि शहरातल्या वन रूम किचन पासून ते व्हिला पर्यंत. पण या माझ्या मैत्रिणीच्या घरासारखी घरं त्याहून जास्त पाहिली आहेत. <br /><br />काही गोष्टी कशा डोक्यात जातात नि आपण काहीच करू शकत नाही ! पडद्यांना हात पुसून विशिष्ट भाग काळे झालेले असतात, बेसिनवरच्या आरशावर दात घासताना उडालेली रांगोळी असते, आरशाला टिकल्या चिकटवल्याने पडलेले डाग, कळकट कपातुन आलेला चहा, पाणी प्यायच्या भांड्याला लटकणारा लांबलचक केस, ड्रॉवरमध्ये नांदणारी झुरळं, कपड्यांचा घाणेरडा कुजका वास, फ्रीजमध्ये येणारा वास, केवळ हवा घरात खेळू न दिल्याने घरभर असणारा कोंदट वास....<br /><br />ह्म्म... लक्षातच येत नसेल का हे घाण आहे, आरोग्यासाठी खूप वाईट आहे म्हणून ? की सवय होते ? की कसे मॅनेज करावे, कसे स्वच्छ करावे हे कळतच नाही ? बहुतेक असेच काहीतरी असावे. <br />यावर खरंच खूप सोपे उपाय असतात. फार वेळखाऊ पण नसतात. ते लक्षात येणे महत्त्वाचे. मनात आले हे तुम्हा सर्वांशी शेअर करावं. घर स्वच्छ ठेवण्यासाठीच्या टिप्स माझ्या आंतरजालीय मित्रमैत्रिणींकडून घेऊन एकत्रितपणे इथे देईनच.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-383811407017310874?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-42094510613402025012011-02-21T14:03:00.001+01:002011-02-21T14:06:05.693+01:00बेल्जियम मधला मुक्काम संपत आला. जाण्यापूर्वी करण्याची कितीतरी कामं शिल्लक आहेत. डच कथांचा अनुवाद, जुन्या डच क्लासमेट्सच्या भेटी, जवळच आहेत; बघुया कधीतरी असं म्हणत बघायची राहून गेलेली ठिकाणं इथपासून ते अमुक इतके वजन कमी करणं या मोठ्ठ्या कामापर्यंतची लिस्ट भलीमोठी आहे ! <br /><br />एकीकडे आवराआवर सुरू झालीये. खरं तर अजून डोक्यातच. फेकून देताना वाईट वाटणार नाही असे कपडे, भांडी, लेकीची खेळणी डोक्यात वेगळ्या कप्प्यात जमा होतायत. चांगल्या, अजून बरेच दिवस वापरता येतील अशा वस्तू भारतात तर नेता येणार नाहीत. इथलेच नवे मालक शोधत आहेत. भारतीय किंवा टिपिकल बायकी हावरटपणाने साठवलेले मसाले नि इतर किराणा सामान पण फेकण्याएवढा माज माझ्यात नाही. ते पण कोणाला दिले तर आवडतील असे अत्यंत महत्वाच्या विषयावर सतत चिंतन सुरू झाले आहे. <br /><br />पुस्तकं जमा करण्याची हौस आता अंगावर येतेय. १२० किलो मध्ये कपडे, पुस्तकं आणि इतर वस्तू कशा बसणार ! हातात वाचायला म्हणून घेतलं त्या पुस्तकाच्या वजनाचा अंदाज आपोआप घेतला जातोय ! लहानपणी उन्हाळ्याची सुट्टी लागल्यावर जुनी वह्यापुस्तके रद्दीवाल्याला मोजून देताना अमुक किलो रद्दी असा हिशेब व्हायचा. आकडा वाढला की आनंद व्हायचा. आता या पुस्तकांचे वजन कमी कमी भरू देत असं सारखं वाटतंय. <br /><br />बाकी इथून निरोप घेताना विशेष वाईट वाटणार नाही. अगदी एखादी मैत्रिण सोडली तर ज्यांना फार मिस करेन असे कोणी नाही. इथे आल्यावर भारतातली मंडई मिस केली तसे खालचे दलहेज किंवा अल्दी हे सुपरमार्केट मिस् करेनसं वाटत नाही. <br /><br />मग काय मिस करेन इथलं.. आत्ता ज्याला खूप खूप कंटाळलेय तो एकांत मिस् करेन. थंडीत झपझप चालत सगळीकडे भटकणे आणि उन्हाची आठवण काढणे मिस करेन. काहीही अडल्यासारखं वाटलं तरी नेटवर धाव घेणं मिस करेन. फार्मविले मिस करेन ! इथे दर शनिवारी बाजारात भाजी पासून माशांपर्यंत खरेदी करणारी उत्साही गर्दी मिस करेन. चर्चची घंटा आणि आमच्या गावातले प्रसिद्ध गॉथिक चर्च मिस करेन. बस आणि ट्रेन मध्ये नसलेली गर्दी मिस करेन. या गोष्टी अनुभवण्याच्या...<br /><br />आठवेल काय काय ? <br />पटापट बदलणारे ऋतू आठवतील. लख्ख वाटणारे पण प्रत्यक्षात गारेगार असणारे ऊन - धोकाधूप आठवेल. समोरच्या झाडावर पक्षांनी घरटं बांधायला सुरूवात केलीसुद्धा ! कोवळ्या पालवीची पानं होतील नि ते घरटं झाकून जाईन. मग थोड्या दिवसांनी पक्षी पिलांना भरवण्यासाठी येरझारा घालताना दिसती. मग अचानक एक दिवस रिकामे घरटे दिसेल. म्हणजे पानगळ सुरू झाली तर.. असे वाटून उदास वाटेतोवर फॉल कलर्स उधळले जातील. <br />त्या आधी उन्हाळ्यात रात्री दहासाडेदहापर्यंत असणारे ऊन, सायकलवर फिरणारे निरोगी घोळके, फुटबॉलचा जल्लोष, जवळपासच्या देशांमध्ये आखलेल्या सहली, भटकण्याच्या आणि खादाडीच्या कार्यक्रमांनी गच्च भरलेले वीकेन्ड्स आणि आइस्क्रीम किंवा कोल्ड कॉफी घेत कललेल्या संध्याकाळी.. हे सगळं आठवेलच..<br /><br />खरं तर हे वर सांगितलंय ते किती निष्क्रीय आयुष्य आहे ! ते आता मागे पडणार. <br />आता काम करायचं. <br />भारतात आल्यावर करण्याच्या गोष्टींची यादी या वरच्या गोष्टींपेक्षा कितीतरी पटींनी अधिक आहे. युरोप फिरून झाला. जवळपास १२ देशांमध्ये जाऊन किमान एकेक शहर-गाव तरी बघून झाले. पण माझा देश अजून राहिलाच आहे. देश बघायचा. <br />अर्धवट सुटलेलं समाजकार्य पुढे चालू करायचं. नव्याने बनलेल्या मित्रांना गुरुकुलम ची माहिती सांगताना थोडं अडल्यासारखं होतंय ते गुरुकुलमशी प्रत्यक्ष संपर्क नसल्याने. हे नाही चालणार.<br /> इकडे येताना तिथले मित्र जसे होते ते आता बदललेले असणार. त्यांची लाइफस्टाईल, प्राधान्यक्रम बदललेले असणार असं मनाला वारंवार बजावतेय. त्यांच्याशी पुन्हा एकदा जुळवून घ्यायचंय. त्यांच्या वाढलेल्या कुटुंबाशी मैत्री करायची आहे. <br />घराकडे लक्ष द्यायला हवं. रंग देणे आणि दोनचार कपाटं करणे हे आधी करायला हवं. <br />लेकीची शाळा सुरू होणार ही अत्यंत महत्त्वाची गोष्ट साजरी करायला हवी :) <br />चारपाच वर्षांच्या ब्रेकनंतर काम सुरू करायचं म्हणजे आधी धूळ झटकायला हवी. सायकॉलॉजीची पुस्तकं कोणत्या खोक्यात भरली आहेत बरं ? <br />इथल्या हावामान, राहणीमान आणि खानपानामुळे शारिरीक तंदुरुस्ती कुठच्या कुठे पळून गेलिये. आता ती परत कमवायची. <br /><br />खूप झालं ना आता... <br />थोडक्यात काय, आता नवी विटी समोर दिसतेय !! :)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-4209451061340202501?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-81226083385364097032011-02-11T15:07:00.000+01:002011-02-11T15:09:35.976+01:00काल काय झालं, सकाळी सकाळी जीटॉक उघडलं तर एक अ‍ॅड रिक्वेस्ट दिसली. नाव काही ओळखीचे वाटेना. ऑनलाईन असलेल्या दोनचार मित्रांना विचारलं तर त्यांनाही नाव नवीन होते. मुलीचे नाव. आत्तापुरते तिला निशा म्हणूया. आडनाव मराठी दिसत होते. ही निशा म्हणजे मायबोली, मिसळपाव, मीमराठी अशा साईटवर एखादा दुसरा आयडी घेउन लिहिणारे कोणीतरी असेल असा विचार करून फार खोलात न जाता मी तिला अ‍ॅड केले. <br />दुपारी ती ऑनलाईन दिसली. मी 'हाय' म्हटले. थोडावेळ काहीच उत्तर नाही. मग पुन्हा एकदा हलवले. मग बोलायला लागली. मायबोलीवर वाचनमात्र असते आणि माझे लेखन वाचते असे म्हणाली. म्हटलं चला हिच्याशी गप्पा मारूया. म्हणून सुरुवातीला इकडचे तिकडचे विषय सुरू केले. हळुहळू गप्पा रंगल्या. आणि तासभर कितीतरी जुन्या मैत्रिणीशी गप्पा माराव्या अशा गप्पा मारत बसलो दोघीजणी ! <br />ती ही माझ्यासारखीच मायदेशापासून दूर राहाते. डॉक्टरेट मिळाली नुकतीच. आता जॉब शोधतेय म्हणे. साहाजिकच रिकामपणामुळे सध्या औदासिन्य आलंय. आधी लेखन करायचे पण आता काही लिहिताच येत नाही. मायबोलीवर लेखन वाचून खूपदा लिहावं वाटतं. पण प्रत्यक्ष मात्र काही उतरवता येत नाही. सगळा प्रवाह थांबलाय असं वाटतं. <br /><br />असं बोलता बोलता मी एक दुखरा प्रश्न विचारला. " दिवसभर काय करतेस? " <br />आता तुम्ही म्हणाल यात काय दुखरं आहे ? <br />आहे. एक व्यक्ती काहीतरी मिळवण्यासाठी १२-१५ वर्षे सतत धडपडत राहाते. काही काळाने तिला हवं ते मिळतं. आणि याच वेळी एक रिकामपण वाट्याला येतं. पुढचा विचार किंवा मार्ग शोधण्याएवढी शक्ती राहिलेली नसते. त्यामुळे कशाकडे बघून चालायचं ते कळत नाही. मग पावलं थांबतात. <br />माहीत असतं की ही एक फेज आहे. पण म्हणून हे रिकामपण टाळता येत नाही. <br /><br />निशाचं असंच झालं. कित्येक वर्षात छंद वगैरेबद्दल विचार करायला वेळच नाही मिळाला. त्यामुळे आत्ता काय करायचं हा प्रश्न फार त्रासदायक आहे. जॉब मिळेल पण तोवर काय ? दिवस का उगवला असा विचार करत उठायचं. नवरा कामावर जाईपर्यंत जमेल तेवढं बडबडून घ्यायचं. मग दोन माणसांसाठी करावी लागतील ती कामं करायची. घड्याळ चिडवतं. सकाळचे १० च वाजलेत ! मग कंप्युटरसमोर बसायचं. फेसबुक, ओर्कुट, जीमेल, याहू सगळ्यांचा खरं तर फार कंटाळा आलेला असतो. पण निव्वळ दुसरे काही सुचत नाही म्हणून त्यावर वेळ घालवायचा. मराठी सापडेल तिथे वाचून मराठीची तहान भागवायची. काम उरकल्यासारखं जेवण उरकायचं. झोप काढायची. पुन्हा नेटवर कोणी भेटलं तर गप्पा मारायच्या. भेटणारे सगळे आपापल्या कामाबद्दल बोलतील. तुझं नवां काय चाललंय ते विचारतील. मग आपण परदेशात फार मजेत आहोत असे भासवत गोलमटोल उत्तरं द्यायची... मग याचाही कंटाळा आला की ऑनलाईन पण इन्विजिबल राहून काम करणार्‍या विजिबल लोकांकडे शून्य नजरेने बघत रहायचे. भूतकाळातल्या प्रचंड उत्साही आणि कार्यमग्न असणार्‍या स्वतःला मिस करत आजच्या मी ची कीव करत बसायचे. <br /><br />काही दिवसांनी अजून वेगवेगळे प्रकार व्हायला लागतात. गप्पा मारता मारता कोणीतरी 'काम आहे' म्हणून ऑफलाईन झालं की चिडचिड होते ! 'तुम्ही काय बाबा, फॉरेनला राहाणारी माणसं, मजा आहे तुमची " अशी मैत्रिणीने केलेली प्रेमळ चेष्टा थेट डोक्यात जाते. मित्राने शेअर केलेले ट्रेकचे फोटो आवडत नाहीत. नवर्‍याने प्रेमाने 'आज काय केलं दिवसभर ? ' असा प्रश्न विचारला तरी डोकं भडकतं. सिंकमधली भांडी हातातून आपटली जातात. हे अन असंच काय काय....<br /><br />निशा असंच काहीतरी सांगत होती. ते जे सांगत नव्हती ते ही कळत होतं. तिला म्हटलं लिहायला लाग. डोक्यात असलेले विषय लिहून काढ. निदान नावंतरी. मग एकेक विषय घेऊन अगदी चार चार ओळी लिहायला सुरुवात कर. लिहिल्यामुळे मन कितीतरी मोकळं होतं. निदाल साचलेलं सगळं वाहातं होतं. <br />जवळच्या मित्रमैत्रिणींबरोबर गाणी ऐकायची. ते जगाच्या कुठल्याही कोपर्‍यात असोत. वेळ ठरवून आवडती, पूर्वी खूप आवडणारी गाणी ऐकायची. हे सांगितलं नि तिला आठवलं की तिला गाताही येतं ! विसरली होती. असंच कविता करणं, नाचणं सगळं विसरली होती. मग म्हटलं व्यायाम म्हणून अ‍ॅरोबिक्स का ? नाच का नको ?? <br />आठवड्यातून एक दिवस रोजच्यापेक्षा काहीतरी वेगळं करायचं. वेगळा आवडता सैपाक, वेगळ्या दुकानात ग्रोसरी शॉपिंग, शहराच्या वेगळ्या भागात फिरून येणं, अगदी अनोळखी लेखकाचं पुस्तक वाचणं, अनोळखी गाणं ऐकणं.<br />घरकामांना दिनचर्येचं रूप द्यायचं. प्रत्येक काम वेळा ठरवून. जमेल तेवढं मनापासून. हे करता आलं की ' मी काय सध्या धुणीभांडी आणि सैपाकवाली बाईच तर आहे' या सेल्फ टॉकला विश्राम मिळतो. <br />खूप कामात आणि खूप आनंदात असण्याचे दिवस आता भूतकाळ आहेत तसे हे कंटाळ्याचे रिकामटेकडे दिवसही उद्या भूतकाळ होतील असे रोज एकदातरी स्वतःला सांगायचे.<br /><br />हे असं काय काय सुचत गेलं ते सांगत गेले. तिला पटलेल्या गोष्टी तिने कोणतेही फाटे न फोडता करेन असे सांगितले . शेवटी म्हणाली," माझा योगायोगांवर विश्वास आहे. आज आपली भेट होणं यामागे काहीतरी चांगलं नक्कीच असणार "....<br /><br />माझा योगायोगांवर वगैरे विश्वास नाही. पण हे मी तिला सांगितले नाही. एक मायबोली सोडली तर आमच्यात कोणताही दुवा नव्हता. मग ती अ‍ॅड रिक्वेस्ट आपोआप कशी आली हा माझ्याप्रमाणे तिलाही पडलेला प्रश्न आहे. <br /><br />काहीही असो. तिच्याशी गप्पा मारून मी फ्रेश झाले. कितीतरी गोष्टी स्वता:ला समजावता आल्या ना !!!<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-8122608338536409703?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-3146077910125185282011-01-31T20:03:00.002+01:002011-02-11T15:10:06.556+01:00यावेळी दलिया जरा जास्तच आणला गेला. दलियाची खिचडी घरात कोणाला विशेष आवडत नाही. आणि गोड तरी किती करून खाणार. म्हणुन जालावर दलियाच्या रेसिपी शोधताना दलिया इडली सापडली. दोन तीन ठिकाणच्या रेसिपी एकत्र करून तयार झालेली ही दलिया इडली ! ज्यांना तांदूळ कमी खायचा आहे किंवा चालतच नाही अशा खवैय्यांसाठी ही एक मस्त रेसिपी आहे. ट्राय करा ! <br /><br />सामग्री :<br /> १ कप दलिया <br /> अर्धा कप उडीद किंवा मुगाची डाळ <br /> १०-१२ मेथी दाणे<br /> अर्धा कप दही <br /> जिरे मोहरी, कढीपत्ता, हिंग, तेल वगैरे फोडणीचे साहित्य<br /> १ मोठा चमचा चणा डाळ <br /> अर्धा छोटा चमचा खाण्याचा सोडा <br /> मीठ <br /><br />दलिया आणि डाळ ७-८ तास वेगवेगळे भिजत घाला. दलियामध्ये भिजवताना भरपूर पाणी घाला. कारण ते जास्त शोषले जाते. मेथी दाणेही भिजत घाला. <br />मग एकत्र वाटून घ्या. साधारण नेहमीचे इडलीचे पीठ असते तेवढे बारीक नि पातळ मिश्रण तयार करून घ्या. <br />एका कढईत तेल तापवून जिरे, मोहरी, कढीपत्ता, हिंग नि चणा डाळ घालून फोडणी तयार करा. ती वरच्या मिश्रणात मिसळा. <br />आता त्यात दही, मीठ आणि खायचा सोडा घाला. चांगले फेटून घ्या. इडलीपात्राला तेलाचा हात लावुन त्याच्या इडल्या लावा. १५ मि इडल्या वाफवुन झाल्या की इडलीपात्र न उघडता तसेच बाजूला ठेवा. त्या इडल्या गार झाल्यावर काढायला जास्त सोप्या जातात. <br />मग गरम गरम सांबार आणि चटणीसोबत खायला घ्या. <br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TUcShxhhORI/AAAAAAAABfg/iD1IEjBpRy0/s640/DSC07096.JPG"/><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TUcSizJVFsI/AAAAAAAABfk/pVFBvrBth9U/s640/DSC07098.JPG"/><br /><br />इडली केली की आई दोसा पण करते याची सवय असल्याने लेकीने आजही दोशाचा हट्ट धरला. मग काय ! याच पिठाचा मस्त दोसा तयार झाला. <br /><br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TUcShbP-_nI/AAAAAAAABfc/3-M5ENtE-gg/s640/DSC07092.JPG"/><br /><br />दलियाच्या इडल्या तांदळाच्या इडल्यांएवढ्या फुगत नाहीत आणि गरम खाणार असाल तर थोड्या चिकट पण वाटतात. <br />फर्मेंट करण्यासाठीचा वेळ यात वाचतो. <br />या प्रमाणात साधारण मध्यम आकाराच्या २०-२२ इडल्या होतात.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-314607791012518528?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-70138571816866262642011-01-31T13:43:00.000+01:002011-01-31T20:08:24.870+01:00ऋतू बदलतात, ऋतू हरवतातही... आणि हरवलेल्या प्रत्येक ऋतूबरोबर हरवतं मनही....येताजाता सळसळून हात उंचावत अभिवादन करणारा तरुण वृक्ष जेव्हा एका ऋतूला निरोप देताना अचानक संन्याशाची वस्त्र लेवुन समोर उभा ठाकतो तेव्हा स्तंभित होतं मन..एक एक पान गळताना बघुन गोठत जातं मन.. झाडावरचे पक्षीही भटके पंख घेऊन अज्ञातात जातात कुठेतरी...आभाळातून गळणार्‍या बर्फाच्या चुर्‍यासारखं सैरभैर पांगतं मन...बर्फाच्या त्या चुर्‍यावर पहिलं पाऊल टाकताना हलतं मन... आपलीच पाऊलनक्षी बघत गिरकी घेतं मन..पनगळ बघताना सुन्नाट झालेलं मन हरवतंच मग नकळत..<br />त्या पाऊलनक्षीचं एवढं वेड लागतं की तिथे एक पायवाटच बनते..मग पावलं उमटत नाहीत त्या घट्ट झालेल्या बर्फावर..आणि मग एक दिवस तिथूनही मन निसटतं ! <br />अचानक त्याच्या लक्षात येतं, सूर्य हरवलाय ! म्हणून सावलीही ! हळुहळू काळोखाची चादर सवयीची होते. मऊ भासते. ओळखीच्या गंधात आपल्यातच घुटमळत रहातं मन...<br />रोजच्या वाटेवरचं झाड तपश्चर्या करताना बघणं हा एक आपला खेळ...तेवढंच त्या झाडाला गोंजारणं, कधीतरी त्याला हात लावून धीर देणं..<br />आणि एक दिवस झाडाच्या अंगावर कसलेले बारीक रोमांच दिसतात..झाडही कसल्याशा लाजर्‍या आनंदात हात अजून उंचावलेले दिसते ! पाखरं परतलेली दिसतात एक दिवस.. मनाची भुवई उंचावते...झाड आपल्याच नादात...आणि उंचावलेली भुवई खाली येईपर्यंत लक्ष लक्ष कोवळी पानं झाडाच्या अंगाअंगातून डोळे उघडताना दिसतात..लाट फुटावी तसे झाड नाचायला लागते...प्रत्येक पदन्यास पानांना आश्वस्त करत खुणावतो..बाहेर या, नाचूया... ! पक्षीही साथ देतात नि मग ते झाड एक गाणं होतं..बदललेल्या ऋतूचं गाणं....<br />ओह्ह..अंधाराचं पांघरूण विरतंय नि नवनवे गंध पसरतायत अवतीभवती..सावली परतली..म्हणजे सूर्यही...<br />मन स्वार होतं पाखरांच्या निळ्या पंखांवर..आणि सज्ज होतं हळुच फुलणार्‍या हजारो कळ्यांच्या स्वागतासाठी..<br />ह्म्म... ऋतू बदलतात..हरवतातही !<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-7013857181686626264?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-62040634454116332752011-01-30T15:15:00.002+01:002011-01-31T20:08:24.871+01:00कितीतरी विषयांनी डोकं भणाणलंय.. <br />प्रत्येक विषय म्हणतोय मला कागदावर उतरव.. पण तो उतरण्याचा रस्ता जणु गोठून गेलाय..प्रयत्न करतेच..<br />आजकाल एक गाणं सतत ऐकतेय. सतत ऐकतेय म्हणुन कदाचित सगळ्या घटनांशी त्याचा संबंध लावला जातोय... <br />" दिल तो बच्चा है जी..थोडा कच्चा है जी.... " <br /><br />ताई स्पोर्ट सायकॉलॉजिस्ट आहे. तिच्या एका क्लायंट मुलीला राष्ट्रीय स्तरावरचं ब्राँझ पदक मिळालं. फोनवर बोलताना ही बातमी ताई शांतपणे सांगत होती. पण तिची स्पर्धेच्या वेळी रहाण्याची व्यवस्था सेवन स्टार हॉटेलात होती हे सांगतानाची एक्साईटमेंट केवढी ! आणि वॅफल खाताना म्हणे माझी आठवण आली.... सो क्यूट ! <br />दिल तो बच्चा है जी... <br /><br />सखीच्या बाळाचं नाव ठेवायचंय. आवडतं नाव खूप कॉमन झालंय म्हणुन बाद. दुसरं आवडतंय ते उच्चारायला अवघड म्हणुन बाद. तिसरं आमच्यासारख्या जवळच्या मित्रमैत्रिणीला आवडलं नाही म्हणुन बाद...... आता पिलु ३ महिन्यांची झाली. नाव ठेवायलाच हवं. पण कोणतं ? <br />दिल तो बच्चा है जी...<br /><br />पासष्ट वर्षांची टीना एक मैत्रिण म्हणुन खूप छान आहे. शिक्षिका होती. निवृत्तीनंतर भारतीय वस्तुंचं एक दुकान चालवायची. १० वर्ष दुकान चालवल्यावर कंटाळली नि आता ते बंद करुन हजारो गोष्टी करते. चित्रकला शिकते. क्वायरमध्ये गाते. रहात्या घरात एकटीच असूनही कपाटं बदल, नवे कार्पेट घे, मांजर पाळ असल्या गोष्टी लहान मुलाच्या उत्साहात करते. म्हातार्‍या आईला भेटायला जात रहाते. निसर्गावर निस्सिम प्रेम आहे तिचं. पुढच्या ३ महिन्यांचे प्लान्स तिच्या डायरीत ठरलेले असतात. एक मुलगा नि एक मुलगी आपापल्या मार्गानी नीट चाललेत. पण ही टीना काही किरकिरायची कधी थांबत नाही. मुलाला चार मुलं म्हणुन, मुलीला बॉयफ्रेंड आहे पण मुल नाही म्हणुन, आई तिला भारतात जाऊ देत नाही म्हणुन अशा कंसिडरेबल कारणांसोबत फार फालतु कारणांवरही तिची किर्किरीची गाडी तेवढ्याच जोरात चालते..<br />दिल तो बच्चा है जी....<br /><br />काल नवर्‍याचा आयटीवाला कलीग आला होता. अठ्ठावीस वर्षाचा हा पोरगा आजकाल कायम नुकताच प्रेमभंग झाल्यासारखा दिसत असतो. कामाचे प्रेशर, अडचणी, डेडलाइन्स, सहकार्‍यांची बेशिस्त या सर्व विषयांवर बोलून झाल्यावर वेळ असलाच तर बॉलिवुड नि मग इकडेतिकडे फिरण्याचे प्लान्स असे काहीबाही बोलत रहातो. अचानक त्याला विचारले " तु अजुन दहा वर्षांनी कुठे असशिल ? " <br />" माहीत नाही ! विचार केला नाही. काही ठरवले नाही." अशी उत्तरं देत विषय बदलला. <br />तरुण, लग्नाळु, कमावता, स्मार्ट , श्रीमंत असे सर्व गुण असलेला हा मुलगा स्वप्नं बघायचं टाळतो. स्वतःबद्दल विचार करायला वेळ देत नाही. भविष्याचे प्लॅन्स बनवत नाही. याचा दिवस ऑफीसमध्ये १६ तास नि अंथरुणात ८ तास असा असतो. याचे वीकेंड्स ऑफीसमध्ये १२ तास पब मध्ये ४-५ तास नि उरलेला वेळ झोप असे असतात. आपल्या कामाबद्दल तो सतत असमाधानी आहे. कंटाळलेला आहे. कोणताही छंद नाही. वाचन नाही. खेळ नाही.व्यायाम नाही. जवळचे 'सहकारी' आहेत. मित्र नाहीत. आत्ताच्या लाइफस्टाईलमध्ये कोणताही बदल करण्याची त्याची इच्छा नाही. कारण कोणताही बदल म्हणजे एक्स्ट्रा काम असंच त्याला वाटतं !<br />भविष्याबद्दल काहीच विचार न करण्यामागे काय असेल ? आळस ? भिती ? स्वतःला खरंच काय पाहिजे हे कळतच नाही ? <br /> दिल तो बच्चा है जी....<br /><br /><br />एका मित्राचे वडील वारले. त्याने " आर आय पी डॅड :( " असे स्टेटस फेसबुकवर टाकले. रक्ताचं एक माणूस या जगातून नाहीसं होतं त्या खरं तर त्याने कोणाच्यातरी गळा पडून रडावं ! आपला आकांत असा दोन शब्दात म्हटलं तर स्वतःपाशी नि म्हटलं तर जगासमोर मांडावा यामागची वेदना कितीतरी खोल आहे ! एकटेपणा, पोरकेपणा, जबाबदारीचे ओझे, भावनिक धक्का, अव्यक्तता नि असहायता ! खूप क्रूर आहे हे ! त्याचे फेसबुकवरचे ते दोन शब्द डोक्यातून जात नाहियेत.. <br />ह्म्म.. दिल तो बच्चा है जी...<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-6204063445411633275?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-85435916533063030422011-01-20T14:34:00.005+01:002011-01-20T14:36:58.661+01:00तुम्हाला प्लुक माहीतंय ? प्लुक हा एक पेंग्विन आहे. तो उत्तर ध्रुवावर रहातो. प्लुक आपल्या घरी बर्फात खूप आनंदी आहे. पण त्याला एकच अडचण आहे. त्याला पाण्याची जाम भिती वाटते. प्लुक कधीच पाण्यात उअतरत नाही. बाकीचे सगळे पेंग्वीन समुद्रात छप्पाक्क छप्पाक्क करून उड्या मारतात आणि ताजे ताजे मासे खातात. प्लुकला पोहता येत नसल्याने त्याला कधीच पोटभर मासे खायला मिळत नाहीत. <br />तो पाण्याला घाबरतो या एका गोष्टीवरून त्याचे सगळे पेंग्वीन मित्र त्याला चिडवत रहातात. त्यांच्या चिडवण्यामुळे अजिबात न रागावता प्लुक म्हणतो , " तुम्हीच जा त्या खोल खोल पाण्यात ! मला यायचंच नाही. मला आपले वर बर्फावर मिळणारे माशांचे तुकडेच पुरेत ! " <br /><br />पण खरं सांगायचं तर असं नव्हतं. प्लुकला ते माशांचे तुकडे पुरायचे नाहीत. त्याला सारखी भूक लागायची आणि पोट काही भरायचं नाही. मग तो दूरवर फिरायला जायचा. भुकेला. एकटा. दु:खी ! <br /><br />एक दिवस काय झालं , प्लुक असाच भटकत होता. तेवढ्यात त्याला ताज्या माशांचा वास आला. थोडे शोधले तर त्याला एक गंमत दिसली. एका ठिकाणी बर्फावर एक टोपलीएवढे छिद्र पाडलेले होते. प्लुक त्यात डोकावला. खाली पाणी होतं. आणि एक मासे पकडण्याचा गळ त्यात टाकून ठेवलेला दिसत होता. ते काय आहे हे काही छोट्या प्लुकला समजले नाही. त्याने तो गळ हाताने हळुच हलवला. भलताच जड होता तो ! मग त्याने अजून थोडी शक्ती लावून ओढला. आणि काय चमत्कार ! त्या गळाला चांगले ५-६ लठ्ठ लठ्ठ मासे अडकलेले होते. प्लुकने तर आनंदाने उडीच मारली. पोटात एवढी भूक लागली होती की ते मासे खाण्याशिवाय इतर कोणताच विचार तो करू शकत नव्हता. पोटभर मासे खाऊन झाले. मस्त ढेकर आला. मग प्लुक रोजच तिथे येऊ लागला. रोज त्याला पोटभर मासे खायला मिळू लागले. <br /><br />पण एके दिवशी...<br />प्लुक मासे खाण्यात मग्न होता. तेवढ्यात त्याला कुणाचातरी आवाज आला. बघितले तर काय, एक एस्किमो मुलगी आपल्या हातातली काठी उगारून रागारागाने त्याच्या दिशेने येत होती. ती मोठमोठ्याने ओरडत होती, " चोर ! चोर ! बरा सापडलास आज ! रोज माझे मासे चोरुन खातोस ! तरीच आजकाल मला मासे मिळत नाहीत ! लबाड ! थांब आता तुला चांगलीच अद्दल घडवते..... ! " <br /><br />प्लुकला आपलं काय चुकलं तेच कळेना. त्या मुलीचा रागावलेला चेहरा आणि हातातली काठी बघून तो जाम घाबरला. खरं तर त्याला सगळं नीट सांगायचं होतं. पण ती मुलगी खूपच जास्त रागावलेली दिसत होती. तिने काही त्याचे ऐकुन घेतले नसते. प्लुकने तिथून धुम ठोकली. तरीपण ती मुलगी त्याच्या मागे पळत होती. तोंडाचा पट्टा चालूच होता. " आता पुन्हा माझे मासे चोरशील तर याद राख ! माझ्याशी गाठ आहे. टोका म्हणतात मला. उत्तर ध्रुवावरची सर्वात शूर एस्किमो मुलगी आहे मी ! " <br /><br />शेवटी टोका परत फिरली. प्लुक एका आडोशाला उभा राहून तिच्याकडे बघत होता. त्याला वाटले, ' बिचारी टोका ! तिला वाटले की चोर आहे. पण मला तिचे मासे चोरायचे नव्हते. मला काय माहीत ते तिचे मासे आहेत म्हणून ! ' <br /><br />टोका कुठे जाते हे बघायचे त्याने ठरवले. टोकाने आपला गळ, मासे गोळा केले आणि ती बर्फावरचा निसरडा रस्ता चढायला लागली. तिच्या पाठीवर कसलीशी जड सॅक दिसत होती. त्या ओझ्याने तिचे पाय सारखे निसटत होते. पण ती जिद्दीने अवघड चढण चढत होती. तितक्यात तिच्या पाठीवरच्या सॅकचा एक बंद तुटला नि ती सॅक खाली पडली. पडली नि वेगात उतारावरून घसरायला लागली. <br /><br />" अरे अरे ! थांब ! थांबवा ती सॅक ! मदत ! धावा ! धावा ! " टोका प्रचंड घाबरून ओरडायला लागली. <br />हे सगळे प्लुक बघत होता. तेवढ्यात त्याला त्या सॅकमधुन एक छोटेसे डोके आणि इवले इवले हात बाहेर येताना दिसले. छोटंसं गोंडस बाळ होतं त्या सॅकमध्ये ! <br /><br />झूऊऊप्प ! मागचा पुढचा विचार न करता प्लुकने ती सॅक वाचवण्यासाठी बर्फावर झेप घेतली. सॅकच्या मागोमाग तो ही तितक्याच वेगाने सरसर करत बर्फावरून घसरू लागला. आणि अचानक ! डुबुक ! छप्पाक्क !!! आधी सॅक नि मागोमाग प्लुक समुद्रात पडले ! <br /><br />अगदी दोन तीन क्षणात प्लुक पोहायला लागला ! " वॉव ! मला पोहता येतंय की ! " प्लुक मनाशी म्हणाला. आणि मग त्याने सॅकच्या दिशेने सूर मारला. सॅक पकडली. नि मग <br />एक..दोन..एक..दोन..एक..दोन.. करीत सॅक घेऊन पोहत पाण्यावर आला. <br />बाकीचे पेंग्वीन हे सगळे बघून मदतीला धावले. त्यांनी सहा,पाच्,चार्,तीन,दोन असे एकावर एक उभे राहून मस्त मनोरा तयार केला. प्लुक सॅक घेऊन तो मनोरा चढला नि जमिनीवर आला. <br /><br />तिथे टोका दु:खाने जोरजोरात रडत होती. तितक्यात तिला छप छप असा विचित्र आवाज आला. मागे वळुन बघितल्यावर तिला प्लुक येताना दिसला. त्याच्या हातात बाळाची सॅक होती ! टोकाला एवढा आनंद झाला की तिने उड्या मारायला सुरुवात केली. टाळ्या वाजवायला सुरुवात केली. प्लुकच्या हातातून बाळाला घेऊन ती आनंदात हसू लागली. " माझा टोपिती ... माझं बाळ.. माझं शोनुलं , माझा लाडका तान्हा भाऊ ! " " ये आता माझ्या कोटाच्या आत ! लवकरच तुला उबदार वाटेल. " असे म्हणून टोकाने टोपितीला आपल्या उबदार कोटात गुंडाळले. <br /><br />तिने प्लुकला मिठी मारली. " थँक यु प्लुक ! तुझ्यामुळे माझा भाऊ मला परत मिळाला. " <br />प्लुक आणि त्याच्या मित्रांना टोका म्हणाली, " चला आता लवकर लवकर ! माझ्या इग्लूत लवकर पोहोचलं पाहिजे. नाहीतर माझा टोपिती आजारी पडेल. येणार ना सगळे माझ्यासोबत ? " <br />सगळे पेंग्वीन आनंदाने उड्या मारत टोकाच्या घरी गेले. टोकाने मस्त शेकोटी पेटवली. त्यावर ताजे ताजे मासे खमंग भाजून सगळ्यांना खायला दिले. <br />आणि प्लुक ? आज या जगात तो सर्वात आनंदी पेंग्वीन होता.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-8543591653306303042?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-51211439895222285272011-01-18T15:20:00.000+01:002011-01-18T15:23:08.576+01:00सकाळी जाग आली तेव्हा एल्माने आपले पंख पसरले. मस्तंच दिसत होते पंख ! मोठे नि मजबूत ! असे पंख पसरूनच एल्मा आपल्या घरट्याच्या कोपर्‍याकोपर्‍यात फिरली. मग ती घरट्याच्या काठावर येऊन उभी राहिली. आपल्या पंखांकडे बघत मनाशीच म्हणाली, " आता मला उडायचंय ! "<br /><br />उंच आकाशात घिरट्या घेणार्‍या एल्माच्या आईला एल्मा दिसली. किती काठावर उभी होती ती ! आई पट्कन खाली उतरली.<br />" एल्मा, लवकर आत घरट्यात जा बघू ! " असे म्हणून तिने एल्माला घरट्यात पाठवले.<br />" पण मला उडायला शिकायचंय आई ! माझे पंख बघ किती मोठे नि बळकट झालेत.. " घरट्यातून हळूच डोकावत एल्मा आईला म्हणाली.<br />आईने तिच्या चोचीत एक दाणा घातला.<br />" घरट्यातच रहा ", आई म्हणाली<br />"अजून तुला उडता येत नाही पिलु ... तू अजून खूप दाणे खाल्ले पाहिजेस. मग तू एक ताकदवान पक्षी होशील नि तुला उडता येईल. " असे म्हणून आई अजून दाणे शोधायला उडून गेली.<br /><br />एल्माने आपले पंख फडफडवले. ती पुन्हा एकदा घरट्याच्या काठाशी उभी राहिली. तिने पंखांची उघडझाप केली. मग जोरजोरात पंखांची फडफड करू लागली. एवढ्या जोरात की ती जवळजवळ हवेत उडायलाच लागेल असे वाटत होते.<br />" आज मी नक्की उडू शकेन " एल्माने विचार केला.<br />" आणि मग मला दाणे शोधायचेत. ते खाऊन मी बलवान पक्षी बनेन ! "<br /><br />इतक्यात आई आलीच !<br />" एल्मा ! काठावरून आत घरट्यात जा. " आई ओरडली.<br />" पण आई, बघ तरी मला माझ्या पंखांनी काय करता येतंय ते ! " एल्माही ओरडली. " मला उडायचंय. आणि दाणे शोधून आणायचेत. "<br /><br />आईने अजून एक दाणा एल्माच्या चोचीत भरवला.<br />" घरट्यात बस. दाणे खा. " आईने बजावले.<br />" अजून तू उडण्याएवढी मोठी नाहीस. मी दाणे शोधून आणते. त्याची काळजी तू नको करू. दाणे खा. मग बघ . एक दिवस तू खूप छान उडू शकशील. " असे सांगून आई भुर्र्कन उडून गेली.<br /><br />एल्माला काही स्वस्थ बसवेना. ती पुन्हा जोरजोरात फडफड करू लागली. तिने उड्याही मारायला सुरुवात केली. उंच... अजून उंच...अजून.. अजून उंच.. ! प्रत्येक उडीसोबत तिला घरट्याच्या पलीकडचं जग दिसू लागलं.<br />" बघा बघा ! मला उडता येतंय ! " आनंदाने एल्मा अजून उंच उड्या मारू लागली.<br />काय काय दिसलं तिला ? ते एक घर ! मोठी मोठी झाडं..त्यामागे अजून घरं .. मग एक टेकडी.. त्या टेकडीमागे काय बरं ?? अंहं ! ते काही केल्या दिसेना. एल्माने अजून उंच उडी मारण्याचा प्रयत्न केला. पण व्यर्थ !<br /><br />तेवढ्यात पुन्हा आई आली. तिने एल्माला उड्या मारताना पाहिलं होतं. ती एल्माला चांगलीच रागावली.<br />"तुला सांगितलं ना अजून तू लहान आहेस म्हणून ! चल पळ आता घरट्यात. हे दाणे खा. आणि कुठेही उड्या मारू नकोस. " आई म्हणाली.<br />" पण मला उडायचंय आई ! मला दाणे शोधायचेत. आणि त्या टेकडीमागे काय आहे ते पण पहायचंय " एल्मा हट्ट करत म्हणाली.<br />" ए मुली, वेडी की काय तू ! तुला माहितंय त्या टेकडीच्या मागे कोन आहे ? एक मोठ्ठी काळी मांजर आहे तिथे ! " आईने एल्माला चांगलीच भिती घातली.<br />" तू घरट्यातून हलायचं नाहीस ! कळलं का ? " " हे दाणे खा आणि शांत बसून रहा. नाहीतर तू कधीच मोठी पक्षीण होणार नाहीस " असे म्हणून आई दाणे शोधायला गेली.<br /><br />पण आज काहीही झाले तरी उडायचंच असं एल्माने ठरवलंच होतं. तिने पंख फडफडवले. अजून जोरात. खूप जोरात... आणि एका क्षणी घरट्याच्या काठावरून खाली उडी मारली.<br />फड्फड्फड... फड्फड्फड... तिने जोरजोरात पंख हलविले. एल्मा वेगात खाली पडू लागली.<br />फड्फड्फड्फड..फड्फड्फड.. आता पडणार जमिनीवर ! किती जवळ दिसतेय जमीन !!! फड्फड्फड.. अजून वेगात.. सगळी शक्ती लावून...फड्फड्फड्फड्फड...झूऊऊउप्प !<br />एल्मा उडाली !!! युप्पी..... एल्माला उडता आलं !<br /><br />खुशीत एक शीळ घालून एल्माने हवेत एक मस्त गिरकी घेतली ! मग अजून उंच भरारी घेतली.. इकडून तिकडे..तिकडून इकडे.. एल्मा उडू लागली. झाडांवरून, घरांवरून..थेट त्या टेकडीपर्यंत एल्मा उडत उडत गेली. तिने खाली बघितलं. खाली एक कुरण होतं. ती तिथे उतरली. सगळीकडे हिरवेगार गवत पसरले होते. अधुनमधून झाडं होती. मोठ्या कुतुहलाने एल्मा टुण् टुण् करीत उड्या मारत इकडेतिकडे बघू लागली.<br />" हे काय आहे ? अळी ? अम्म्म्म ! किती कडक आहे ही ! " " हा दाणा दिसतोय..बघू बघू ! खरंच ! दाणा आहे हा. इथे पण एक आहे . तिथे एक दिसतोय.. हा दाणा नाही.. ही अळी मस्तंय ! लागते पण छान ! " असे करत करत एल्मा बर्‍याच दूरवर गेली.<br /><br />अचानक तिला झुडुपातून डोकावणारे एक मोठे धूड दिसले. काय आहे ते ?? काळी मांजर ??? हो. मांजरच आहे ती. बापरे ! आता काय करू ? उडून गेलं पाहिजे आता.<br />पण भितीने एल्माचे पंख जणू शरीराला चिकटून बसले होते. खूप भिती वाटत होती तिला.<br />" मला उडालं पाहिजे. मला उडता येतं.." एल्मा मनाशीच म्हणू लागली.<br />मांजर हळुहळू जवळ येऊ लागली. जिभल्या चाटू लागली. एल्मा अजून घाबरली. " मला उडालं पाहिजे ! मला उडता येतं " असे पुटपुटत तिने हळूच पंख हलवुन पाहिले. पंख हलले. फड्फड..फड्फड..अजून जोरात..फडफड्फड.. वेगात..<br /><br />मांजर समोर उभे राहून स्थिर नजरेने एल्माकडे बघत होती..<br />फड्फड्फड्फड...मांजराने झेप घेण्यासाठी दबा धरला..<br />एक..फड्फड्फड....दोन...फडफड्फड्फड....सगळी शक्ती पणाला लावून एल्मा उडाली.. झूऊऊऊप्प ! तिने उंच भरारी मारली. मांजर खालून बघत बसली.<br />एल्मा उडाली ती थेट आपल्या घरट्यात येऊन बसली.<br />तिचे पंख थरथर कापत होते. काळिज धडधडत होतं. इतक्यात आई आली.<br /><br />" हुश्श ! बरं झालं तू घरात सुखरूप आहेस ते ! " आई म्हणाली. " हा घे दाणा..." आई दाणा भरवत होती. आणि एल्मा काहीही न बोलता खात होती.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-5121143989522228527?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-6193758662969427902011-01-14T12:08:00.000+01:002011-01-14T12:10:02.429+01:00मन माझं गोगलगाय <br />खुट्टं वाजता शंखात जाय <br /><br />प्राजक्ताचा दरवळ घेऊन<br />रांगत पहाटवारा आला <br />शिंका येतील ! आल्या शिंका !!<br />नाक हाती शंखात पाय !<br />मन माझं गोगलगाय । खुट्टं होताच शंखात जाय <br /><br />खुणावताना हिरव्या वाटा <br />मनास दिसतो केवळ काटा <br />काटा टोचेल ! टोचला काटा !!<br />मान फिरवून शंखात जाय <br />मन माझं गोगलगाय । खुट्टं होताच शंखात जाय<br /><br />समोर फुटती लाट अनावर<br />सरसरून ये नभ धरणीवर<br />थेंब उडतिल ! कपडे भिजतिल <br />भिजेल डोकं ! भिजतिल पाय !! <br />मन माझं गोगलगाय । खुट्टं होता शंखात जाय <br /><br />घुसुन बसावे शंखी आपुल्या<br />हळु काढावी बाहेर मान<br />इकडुन तिकडे सरपटताना<br />टवकारावे दोन्ही कान<br /><br />विजा नि लाटा, झुळुक नि वाटा<br />बघुन नाचतो एकच पाय <br />उपयोग नाय <br />दुसरा पाय शंखात चिकटुन<br />पाय नाचरा ओढू जाय <br />मन माझं गोगलगाय <br />खुट्टं होता शंखात जाय<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-619375866296942790?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-766120836987491792011-01-04T15:23:00.003+01:002011-01-04T15:27:08.429+01:00सामग्री --<br />लाल भोपळ्याच्या फोडी - १ वाटी <br />लाल भोपळी मिरची चिरून - १ वाटी <br />पिवळी भो.मिरची- १ वाटी <br />कांदा ( मध्यम आकाराचा ) - अर्धा<br />२-३ लवंगा <br />२-३ मिरी<br />मीठ <br />१ छो. चमचा लोणी <br />आवडत असल्यास क्रीम <br /><br />एका पातेल्यात लोणी वितळायला ठेवा. त्यात कांदा चांगला लाल होईपर्यंत परतून घ्या. मग त्यात मिरच्या घाला. मिरचीचा कच्चा वास गेला की भोपळ्याच्या फोडी घाला. लगेच त्यात हे सर्व शिजेल इतपत पाणी घाला. त्यात लवंग नि मिरे घाला. ५ मिनिटात भोपळा शिजेल.मग गॅस बंद करा. आणि हे मिश्रण थोडे गार होऊ द्या. मग मिक्सरमधुन काढा. जसे दाट सूप हवे त्या प्रमाणात पाणी घालून एक उकळी येऊ द्या. मीठ आणि मिरपूड घालून सर्व्ह करा. आवडत असल्यास क्रीमही घालता येईल. कोथिंबीर पेरता येईल. <br /><br />सध्या कडाक्याच्या थंडीत रोज जेवणात सूप असले की जेवण पण उबदार वाटू लागतं. असंच एक उबदार सूप. कुठेतरी ऐकलेलं 'सनराईज सूप' हे नाव मी याला दिलं. माझाच प्रयोग आहे. अनेकदा यशस्वी झाला आहे. तुम्ही पण करून बघा. <br />हे सूप जरा दाटच चांगले लागते. मला भाज्यांमध्ये शिजलेली भोपळी मिर्ची आवडत नाही. उग्र वास येतो. या सूप मध्ये तो तितका उग्र येत नाही.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-76612083698749179?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-60386822837869031362011-01-02T16:23:00.002+01:002011-01-04T15:20:07.436+01:00गेले चार वर्ष सगळं मस्त चाललं होतं. निदान माझ्यातल्या आळशी माणसाला तरी ते आवडत होतं. वाचायचं, लिहायचं, लेकीला वाढताना पहायचं, रिकाम्या बॅगांनी खुणावलं किंवा नवर्‍याच्या खिशाने हो म्हटलं की भटकायला जायचं, नोकरी-घर सांभाळणार्‍या मैत्रिणींची तारांबळ निवांतपणे बघायची आणि पुन्हा एकदा आपल्या शंखात घुसून गप रहायचं. हो, मी याला शंखातलं जगणंच म्हणेन. सगळीकडून सुरक्षित! कुणाशी स्पर्धा नाही, अस्तित्वासाठी झगडणं नाही आणि शंखापुरतं का होईना ; मनाला वाटेत तेव्हा मनाला येईल तसे वागण्याचे स्वातंत्र्य ! <br />अचानक एक दिवस नवर्‍याने या शंखाला उचकावले. " भारतात गेल्यावर काय करणार आहेस ? " मनात उत्तरं तय्यार होती. " उतरल्याबरोबर जिथे पहिला वडापाव भेटेल तिथे गाडी थांबवून आधी खाणार. मग पानीपुरी !!" पण नवर्‍याचा जरा गंभीर सूर पाहून मनाशी जुळवाजुळव करत उत्तर दिलं," घर लावायचं, लेकीसाठी शाळा शोधायची, खूप दिवस साठलेल्या गप्पा मारायला मित्रमैत्रिणींना बोलावून दंगा घालायचा. मराठी नाटकं बघायची, मनसोक्त खरेदी करायची..... " अशी लांबलचक यादी अखेरची संपली. नवर्‍याने कोणतीही प्रतिक्रीया न देता शांतपणे विचारले. " पुढे ? " इथे शंखातली गोगलगाय जरा हलली ! उत्तर नव्हतेच. म्हणजे विचार केला नव्हता असे नाही. पण अजून निर्णय घेता येत नव्हता. <br /><br />लहान असल्यापासून लष्कराच्या भाकर्‍या भाजयची आवड. घरातल्या तशाच वातावरणाने त्या आवडीला खतपाणी घालून आवडीचे आता स्वभावात रुपांतर झालेले. पैसा महत्त्वाचा नाही. आनंदाने जगता येणं महत्त्वाचं असं मनात कोरलेलं. खूप श्रीमंती नसताना किंबहुना गरिबी म्हणता येईल असं जगताना खूप अर्थपूर्ण जगणारी माणसं जवळून बघितलेली. कोणी वनवासी लोकांमध्ये काम करतोय, कोणी पूर्वांचलात शाळा चालवतोय, कोणी भटक्या विमुक्तांसाठी आयुष्य वेचतोय, कोणी बिहारमध्ये जाऊन समाजसेवा करतोय अशी स्वतःसाठी अशक्यप्राय असणारी उदाहरणे होती. निष्णात डॉक्टर असून खोर्‍याने पैसा न कमावता सेवाभावी रुग्णालय चालविणारे, आयआयटी मध्ये सुवर्णपदक मिळवून पूर्णवेळ सामाजिक कार्यकर्त्याचे जीवन स्वीकारणारे, पी एच डी करून आभाळात नेणारी नोकरी न करता प्राथमिक शाळेत शिक्षक म्हणून काम करण्याचा पर्याय निवडणारे असे लोकही अगदी आजूबाजूला होते. खूप पैसा कमावत असताना एखाद्या सामाजिक प्रकल्पासाठी झोकून देऊन काम करणारे अनेक लोक दिसत होते. एक गोष्ट आज लक्षात येतेय. की या लोकांची 'पैसा हे एक साधन आहे, साध्य नव्हे ' ही धारणा होती आणि ते त्यावर विश्वास ठेऊन जगत होते. आहेत. एवढ्या वर्षात कधीच कोणालाही आपण निवडलेल्या मार्गामुळे पश्चात्ताप करण्याची वेळ आलेली दिसली नाही. शाळाकॉलेजात अभ्यासक्रमात नसणार्‍या अनेक चांगल्या गोष्टींचा ठसा मनावर उमटत गेला. <br />मग काय झालं ? मग पोटभर शिकून नोकरीला सुरुवात केल्यावर अंगावर चालून आली ती स्पर्धा, राजकारण, आणि यांत्रिक जगात काही अंशी का होईना यांत्रिकपणे जगण्याची अपरिहार्यता. चारपाच वर्षात या सगळ्याची सवय झाली. मग नवरा कंपनीने पाठवलं म्हणून आणि मी नवरा आला म्हणून इथे परदेशात आले. चार वर्षे तशी निष्क्रीय गेली. पण विचार निष्क्रीय नव्हतेच. आपल्याला स्पर्धा हवी आहे का? स्पर्धा नाकारली तर काय काय हातातून सुटू शकते, पैसा कमावताना कुठं थांबायचं, मनाचा कल खरंच पैसा कमावण्याकडे आहे की सामाजिक कार्यात शिरायचं आहे या आणि अशा अनेक गोष्टींचे मंथन चालू आहेच. अजून संभ्रम मात्र जात नाही.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-6038682283786903136?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-5795389081423977162010-12-31T13:57:00.002+01:002011-01-04T15:20:21.182+01:00आज सगळीकडे गच्च धुकं दाटलंय. माझ्या खिडकीतून दिसणार्‍या हायवेवर गाड्या मुंगीबायसारख्या एकामागे एक चिकटून हळुहळू जातायत. निष्पर्ण झाडं अंगाखांद्यावरून निथळून पडणारं बर्फ अस्वस्थ होऊन पाहतायत. आपोआपच नजर हायवे, पलीकडील कारखान्यांच्या इमारती, अलीकडे असणारं छोटंसं जंगल, त्यातली उघडीनागडी झाडं, त्यांच्या बुंध्याशी आजूबाजूला साठलेला बर्फ, मग फांद्या , मग एखादीच फांदी, त्यावरून ओघळणारे बर्फाचे पाणी आणि त्यातला एक हळुहळू मोठ्ठा होत जाणारा थेंब यावर केंद्रित होते. तो थेंब टप्पकन गळतो. आणि का कोण जाणे नकळत आतापर्यंत रोखला गेलेला श्वास नि:श्वासासारखा सुटतो ! <br /><br />जगण्यावरून असाच अलगद ओघळून गेलेला एखादा चेहरा ध्यानीमनी नसताना समोर येतो. आज मुक्ताताई आठवली. <br /><br />तिची माझी पहिली भेट झाली दिल्लीच्या प्रवासात. एका कार्यक्रमासाठी महाराष्ट्रातून आम्ही ८० जणी जात होतो. एकत्र आरक्षणामुळे एकाच डब्यात सोलापूरकर आणि आम्ही लातूरकर जमा झालो. ओळखी चालू असताना अगदी कोपर्‍यातल्या खिडकीतून खणखणीत आवाजात 'मी मुक्ता' असे नाव सांगितले गेले. सोलापूरच्या गटाचं नेतृत्व तिच्याकडे असावं. पस्तिशीतली मुक्ताताई. लख्ख गोरा रंग, बघणाराच्या नजरेला क्षणभर बांधून ठेवणारे मोठ्ठे काळेभोर डोळे, करारी चेहर्‍याभोवती दाट कुरळ्या केसांची महिरप, नुकताच कोणतासा निर्धार केला असावा असे दिसणारी जिवणी आणि प्रसन्न हसणं. खळखळून. आम्ही त्याला 'हजारमोगर्‍याचं हसणं' म्हणायचो ! <br /><br />गप्पा रंगल्या. आम्हा अजून विशीतच असणार्‍या मुलींचा एक गट तयार झाला नि त्याचं सुकाणू सहजपणे मुक्ताताईच्या हातात गेलं. लांबचा प्रवास होता. " ए आपण एक पथनाट्य बसवूया का ?" मुक्ताताईच्या या प्रश्नावर हो शिवाय काही उत्तर असणारच नव्हते." तिने लगेच विषय सांगितला. स्वदेशीच्या चळवळीवर बसवूया पथनाट्य. " "अंधुक आराखडा मनात आहे. सगळ्याजणी मिळून पूर्ण करूया. " तिच्या वाक्यातल्या "मिळून पूर्ण करूया " या शब्दानंतर ते पथनाट्य आमचं सर्वांचं पुढच्या आठ दिवसांचं मिशन बनलं ! संहिता लिहिली गेली. साजेशी गाणी शोधली गेली. सापडली नाहीत तिथे गाणी लिहिली गेली. आमच्याच रेल्वेत कर्नाटकातून आलेल्या कारकर्त्यांचाही ग्रुप होता. त्यांचेही असेच काहीसे चालले होते. कन्नडमधून. पूर्ण प्रवासात रेल्वेत देशभक्तिपर गीते, घोषणा, प्रवाश्यांसमोर पथनाट्ये अशी धमाल चालली होती. <br /><br />मुक्ताताई आपल्या जागेवरून फारशी उठत नव्हती हे खूप वेळाने लक्षात आलं. तिच्यासोबतच्या कार्यकर्त्याही काळजीत दिसत होत्या. मुक्ताताईच्या हातापायावर प्रचंड सूज आलेली दिसली. चेहरा ओढलेला दिसू लागला. गाणं म्हणताना धाप लागू लागली. तिला झोपुन रहावं लागलं. आम्ही आमच्याच तालात. पथनाट्यातल्या आपापल्या भूमिकेत. संवाद पाठ करणं, गाणी पाठ करणं, सराव....<br /><br />दिल्लीचा कार्यक्रम जोरदार पार पडला. तिथे देशभरातून आलेल्या मैत्रिणींना भेटण्यात, तिथल्या व्यवस्थेत काम करण्यात, नव्या ओळखींमध्ये मुक्ताताई आपल्या तंबूमध्ये झोपून राहिलेली आहे हे लक्षात आले नाही. परतीच्या प्रवासात मात्र ती उत्साहाचा धबधबा असलेली मुक्ताताई हरवलीच होती. <br /><br />लातूरला आल्यावर नंतर कोणाकडून तरी कळालं. मुक्ताताई फार दिवस नाही जगणार. किडनीच्या असाध्य रिगाने तिला पोखरून टाकलंय. मुळापासून हादरले हे कळाल्यानंतर. पण तिची पत्र तर खूपच नॉर्मल येत होती. सोलापूरच्या प्रवासात तिला भेटायला गेले. त्याच हजारमोगरी हास्यानं स्वागत केलं. घरी सासू सासरे, नवरा, दोन चिमण्या मुली, ही आपली बँकेतली नोकरी सांभाळून लेखनाचं आपलं काम करतच होती. <br /><br />मनातली भिती, तिच्या मरणासंबंधी, गप्पांना विषय सुचू देत नव्हती. कामाच्या गोष्टी बोलून झाल्या होत्या. आता जेऊनच जायचं असं म्हणत ती सैपाकघरात गेली. मागोमाग मदतीला मीही गेले. फ्रीजवर अत्यंत किरकोळ वाटणार्‍या घरकामांची यादी दिसत होती. कुतुहल म्हणून बघायला गेले तर प्रत्येक खोलीनुसार ती यादी केली होती. ते बघून हसूच आले. ती ही हसली. पण आता मंद होत जाणार्‍या ज्योतीसारखं. ' माझी शक्ती नि वेळ फार फार जपून खर्च करायचाय गं. म्हणून हे होमवर्क '! <br /><br />मी विषय बदलला. आम्हा सर्वांना चारीठाव रांधून तिने स्वतःची ताटली घेतली. त्यात एकच पदार्थ होता. उकडलेल्या बिनमिठाच्या कारल्याच्या फोडी ! आणि ते 'अन्न' ती गप्पा मारत हसत खेळत मिष्टान्न जेवल्यासारखे खात होती !<br /><br /> जेवणं झाली. तिच्या रूममध्ये जाऊन बसलो तर हिच्या हातात एक भरजरी साडी नि कात्री. ' थोरलीला भरतनाट्यमसाठी ड्रेस शिवून देईन म्हणाले होते. गेल्या आठवड्यात राहूनच गेलं." माझ्या मनात आकांत चाललेला होता. तो पोहोचला असावा तिच्यापर्यंत. मला हलकेच म्हणाली, " आपल्यामध्ये खूप शक्ती असते माया. नसते ती त्या शक्तीची आठवण. योग्य वेळी ती आठवण होणे महत्त्वाचे ". <br /><br />शांत मनाने तिच्याकडून परत आले. नंतर आमच्या ओझरत्या दोन भेटी झाल्या. आणि एक दिवस फोन आला. ' ती गेली ' ! मी परीक्षेला निघाले होते. शेवटचा पेपर आज. मुक्ताताई गेली. अभ्यास चांगला झालाय. ती भेटणार नाही आता. चांगला लिहिला पाहिजे पेपर. संध्याकाळी मुक्ताताईची पत्रं पुन्हा एकदा नीट ठेवली पाहिजेत. <br /><br /> तसं म्हटलं तर आमचा प्रत्यक्ष सहवास काही तासात मोजता येईल. पण एखादा कोपरा उजळून जाण्यासाठी दिव्याच्या सहवासातला एक क्षणही पुरेसा असतो नाही का ? 'मुक्ता' आणि 'हजारमोगर्‍याचं हसणं ' या शब्दांचे अर्थ माझ्यापुरते बदलूनच गेलेत.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-579538908142397716?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-37034218385823162532010-12-28T23:41:00.001+01:002010-12-28T23:44:34.516+01:00आजकाल कोणाशी आपल्या स्वप्नाबद्दल बोलतानाही फार जपून बोलावं लागतं ! स्वप्न म्हणजे रोज रात्री पडतात ती नाही हो.. स्वप्न म्हणजे ध्येय, भविष्यकाळ या अर्थाने म्हणतेय मी. मुळात स्वप्न पहतानाही अती प्रॅक्टिकल विचार करणारे लोक वाढतायत. शिवाय स्वप्नांना, महत्त्वाकांक्षेला आणि करियरला फक्त आणि फक्त पैशाशी जोडलं जातं ना ते खटकतं.<br />एखाद्या माणसाचं स्वप्न चाकोरीबाहेरचं असेल तर त्याकडे वेडेपणा म्हणून पाहिलं जातं.<br /><br />साधेसुधे जगण्याचं स्वप्न बघणं चूक आहे का हो ? समजा आज मी आयटी मध्ये आहे. मला स्पर्धेचा तिटकारा आहे. निसर्गापासून माझ्या जगण्याची आजची शैली खूप दूर गेली आहे याचा मला त्रास होतो. मला शहरं आवडत नाहीत. मला यंत्रासोबत आणि यंत्रासारखं काम करायला आवडत नाही. मला एक 'रिसोर्स' म्हणून जगण्यापेक्षा एक माणूस म्हणून जगायचं आहे. पैसा कमावण्यापेक्षा माणसं कमवायला मला आवडतं. मोठ्ठा बंगला, अधिक चांगली आधुनिक गाडी, महागड्या शाळांमधून मुलांचे शिक्षण या माझ्या महत्त्वाकांक्षा कधीच नव्हत्या. म्हणून मी आज असं स्वप्न बघते की अजून काही वर्षांनी आपलं जगणं साधं असेल.<br /><br />एक शेत असेल. त्यात स्वतःपुरतं पिकवता येईल. एक घर असेल ज्यात हक्काने चार मित्रमैत्रिणींना येऊन रहाता येईल, दिवसभर शेतात काम केल्यानंतर संध्याकाळी घरातल्या समृद्ध पुस्तकांसोबत श्रमपरिहार होईल. रात्र संग्रहातल्या निरामय गाण्यांसोबत, टिपुर चांदणं बघत झोपेल आणि सकाळ दिवसभराच्या कामाच्या ओढीने जागी होईल....हे महत्त्वाचं. कामाच्या ओढीने जाग येणं ! मला जगण्यासाठी काम करायचंय तर ते मला आवडलं पाहिजे. तरच मी अधिक आनंदात जगू शकेन.<br /><br />नाही नाही, हे सगळं मला जगाला शहाणं करण्यासाठी, समाजसेवा, ग्रामविकसन वगैरे मोठमोठ्या गोष्टींसाठी नाहीच करायचं. मला निसर्गात रमायचं आहे. प्रत्यक्ष हातांनी काम करायचं आहे. मातीत बोटं रुजवायची आहेत. आणि हे सगळं निव्वळ स्वार्थी आनंदासाठी करायचं आहे.<br /><br />मला माहितंय हे एवढं सोपं नाही. लहाणपणापासून घरात शेती, शेतकरी आणि त्यांच्यासमोरच्या समस्या बघत आले आहे. अगदीच सिनेमातली शेती बघून नाही बघत असली स्वप्नं ! पण निदान आजतरी मला त्या समस्या आत्ताच्या ताणतणावांपेक्षा, स्पर्धेत होणार्‍या दमवणुकीपेक्षा थोड्या सोप्या वाटतायत.<br /><br />निसर्गाच्या जवळ असणारी माणसं जास्त आनंदी आणि निरामय असतात असं माझं निरीक्षण आहे. आज शेती करणारे माझे काके मामे हे त्यांच्याच वयाच्या नोकरदार काका मामांपेक्षा जास्त आनंदी वाटतात. पैसा कमी असून. कदाचित भौतिक गरजा कमी असल्यामुळेही !<br /><br />तो एक वेगळाच विषय आहे. गरजांचा. त्यावर पुन्हा कधीतरी.<br /><br />तर आज मी म्हणत होते. माझं स्वप्नं फार चुकीचं आहे का ? मग लोक हे ऐकल्यावर काळजी करणार्‍या चेहर्‍याने किंवा कोणातरी विक्षिप्त माणसाकडे ' आता याला कोण समजावणार ! ' या टाईपने किंवा " बरी आहेस नं तू ? " असा प्रश्न करत लग्गेच उपदेशाचे डोस पाजायला सुरुवात करतात. हे सगळं किती अव्यवहार्य आहे हे पटवून देऊ बघतात.<br />आणि सर्वात मोठी हाईट म्हणजे त्यांच्या १० मिनिटांच्या त्यांच्या मते पोटतिडिकीच्या बोलण्यानंतर मी गेली काही वर्षे विचार करून मग बघितलेलं स्वप्नं मी बदलावं अशी त्यांची अपेक्षा असते !<br />अशा लोकांना काहीही पटवायला जायचं नाही. एकच वाक्य म्हणायचं, " स्वप्ने किं दरिद्रता ? "<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-3703421838582316253?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-73344480615456037702010-12-24T13:50:00.005+01:002010-12-28T23:47:59.290+01:00"खजिना" चा अनुवाद करताना माझ्याजवळच्या खजिन्याचे विचार मनात येत होते. खरोखर प्रत्येकाजवळ फक्त त्याच्यासाठीचा अमूल्य खजिना असतोच असतो. खरंय हे. विशेषतः आपण निसर्गासोबत एकट्याने अनुभवलेले क्षण.... ते पुन्हा फिरून कधीच येणार नसतात. आणि ते तसे येणार नाहीत याची खूप वेळा आपल्याला जाणीवही नसते. नंतर उरते ती त्या अनुभवाची मनावर उमटलेली नक्षी. असे 'एकट्याचे क्षण' खरंच किती मूल्यवान ! त्या क्षणी त्या अनुभवाच्या संदर्भात झालेला आत्मसाक्षात्कारच असतो तो ! आणि एक साक्षात्कार त्याच क्षणी झालेला असतो " हे पुन्हा कधीच अनुभवणे नाही !"<br /><br />खूप अवघड होतंय हे सगळं. काही अनुभव सांगते. सहजच.<br /><br />मी लहान असताना मंजरथला सुटीत रहायला जायची. तिथे आमच्या घरापासून वर गावात जाणारा रस्ता नुसत्या दगडाच्या मोठमोठ्या शिळांनी तयार केलेला होता. उन्हाळ्यातल्या एका दुपारी खेळून परत येत असताना मी पडले. त्या शिळा एवढ्या तापलेल्या होत्या की पडून उठेपर्यंतच्या काही क्षणात माझ्या दोन्ही गुढग्यांवर दोन टपोरे फोड उठले होते. आणि मी न रडता काहीतरी समजल्यासारखी थक्क होऊन त्या रोजच्या पायाखालच्या तापलेल्या शिळेकडे आणि त्या फोडांकडे बघत तशीच उभी होते.<br /><br />पहिल्यांदाच समुद्र बघत होते. गोव्यात. मस्त खेळ चालला होता. अचानक एका लाटेने मला ढकलले नि जणु काय आख्खा समुद्र माझ्यात शिरला. नाकात, तोंडात आणि डोळ्यात आकांत नुसता. त्याक्षणी भवताल नव्हताच माझ्यासाठी. होता तो फक्त समुद्र. पुढे कन्याकुमारी,ग्रीस्,स्पेन इथेही समुद्र भेटला. पण त्या 'आत शिरलेल्या' समुद्राने काही ओळख नाही दाखवली.<br /><br />दिवेआगरला एकदा एकटीच फिरायला जाण्याचा शहाणपणा केला होता. अगदी टळटळीत दुपार. श्रीवर्धनहून सिक्स सिटरमध्ये कोळणींच्या सोबत दिवेआगरला पोहोचले. गणपतीचे दर्शन घेऊन समुद्राकडे निघाले. ब्रह्मदेवाचे देऊळ बघायचे होते मला. एका माडापोफळीच्या वाडीतून छोटीशी पायवाट समुद्राकडे जात होती. एखादा किलोमिटरचेही अंतर नसेल ते. जसजशी आत गेले तसतसा उजेड कमी होत गेला. आजूबाजूला केवळ पोफळी नि नारळाच्या बागा. माणूस काय पण कुत्रंही कुठे दिसेना. पावलं आपोआप वेगात पडू लागली. त्या बागांतून वाहणार्‍या वार्‍याचा आवाज मी जन्मात विसरणार नाही. त्यात बाजूला खुसफुस ऐकू आली म्हणून बघितले तर एक सापाचे पिलु आपली वाट शोधत होते. 'सळसळ' काय असते ते कळले मला.<br /><br />हृषिकेशला बराच वेळ कडक उन्हातून चालत गेल्यावर पायांना झालेला गंगेच्या पाण्याचा तो गार स्पर्श !<br /><br />पुरंदरला जाताना गडाच्या पायथ्याशी असलेली सुगंधित भाताची खाचरं..<br /><br />जर्मनीत कलोन मध्ये र्‍हाईनच्या काठावरच्या एका लाकडी बाकड्यावर गाढ लागलेली झोप..<br /><br />लातूर नांदेड रस्त्यावर एका ठिकाणी जांभळाची खूप झाडं होती पूर्वी. तिथे एका पावसात पाहिलेला जांभळांचा सडा...<br /><br />पाऊस तर कितीतरी वेळा असा भिडलाय. सखी हरवली तेव्हा भांडला माझ्याशी. पण परक्या देशात एकटी नवर्‍याचं जिवावरचं दुखणं सांभाळत होते तेव्हा निर्जन रस्त्यावर मनातल्या अनंत भिती नि काळज्यांना या पावसाने अबोलपणे सोबत केली.<br /><br />इटलीमध्ये मुरानो बेटावर फिरताना भवताली पाणीच पाणी दिसत होते. दूर कुठेतरी जमिनीचा तुकडा नि अजून दूर अंधुक दिसणारे आल्प्स<br />एवढेच काय ते 'दिसत' होते. एवढा वेळ आनंदात टंगळमंगळ करणार्‍या मनाने अचानक अस्वस्थतेच्या नदीत उडी मारली. देश आठवला, मातीचा वास आठवला, कडक भाजणार्‍या उन्हाचा स्पर्श आठवला आणि डोळ्यांना कधी धारा लागल्या कळालंच नाही.<br /><br />स्वित्झर्लंडमध्ये अशाच एका पायवाटेने र्‍हाईनच्या दिशेने चालायला सुरुवात केली. कातरवेळ. सुंदर निर्जन पाऊलवाट. समोरच एक पडके चर्च आणि त्यावरची दिसणारी घंटा.... अचानक पायवाट थांबली. एका स्मशानात ! सगळीकडे थडगीच थडगी. माणसाची चाहूलही नाही. खाली नदी. आणि चर्चच्या घंटेने मोठ्या कर्कश आवाजात त्याचवेळी टोल दिले. भितीचा एक ओरखडा असा चर्रर्र्कन मनावर उमटला तो अजून दिसतो.<br /><br />परवा जवळच्या मॉलमधुन घराकडे येत होते. भुरुभुरू बर्फ पडत होते. रस्त्यावर दोन दोन वीत साठलेल्या बर्फातून सामानाची गाडी ओढत चालत होते. वार्‍याची एक गार झुळुक आली नि त्यासोबर भुरभुरणारे बर्फ पूर्ण चेहर्‍याला स्पर्शुन निसटुन गेले. त्याक्षणी जाणवले. हे पुन्हा कधीच नाही. मैदानात उभ्या असलेल्या बर्फात बुडालेल्या गाड्या, चालणार्‍यांच्या पावलांनी तयार केलेली बर्फावरची पायवाट, फुलून लाल दिसणारे आभाळ नि त्याखाली केवळ बर्फ अनुभवणारी मी...हे पुन्हा कधीही नाही.<br /><br />या सर्व आणि अशा अनेक अनुभवात मनाची पहिली प्रतिक्रीया असते वैताग ! पण जेव्हा मनात " हे पुन्हा कधीच नाही " असं येतं तेव्हा आपण भिडतो थेट त्या क्षणाला. ते अनुभवणं किती मोलाचं !<br />असे किती क्षण आपल्याला उजळून जातात. प्रत्येक अनुभवात मनाची अवस्था नेमकी कशी होती ते नाही सांगता येणार. कोणत्या भावनेनी मन व्यापलं होतं तेही नाही कळणार. पण शेवटी आठतंय ते वर्तमानाला अनुभवणं. भूतभविष्य विसरून..<br /><br />मी तर केवळ निसर्गासोबतचे सांगितले. त्यात माणसांची भर घातल्यावर तर पूरच येईल.<br /><br />पण खरंच ! असं वैतागलेल्या क्षणी त्या माणसासोबत तो अनुभव झेलताना मनात " हे पुन्हा कधीच नाही " असे आले तर वैताग कमी होईल का ? मनाला सांगून बघितलं पाहिजे.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-7334448061545603770?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-66694864775287240412010-12-22T14:16:00.001+01:002010-12-22T14:21:35.435+01:00" अहाहा ! वॉव ! " नुकतेच फिरायला बाहेर पडलेले दास अस्वल नि वॉस कोल्हा आनंद आणि आश्चर्याने थक्क होऊन एकत्रच उद्गारले ! त्यांना क्षितिजावर एक अप्रतिम सुंदर रंगीबेरंगी इंद्रधनुष्य दिसले होते.<br /><br />त्या सुंदर इंद्रधनुष्याकडे दास नि वॉस अगदी एकटक बघत राहिले. तेवढ्यात दास म्हणाला, " माहितंय तुला, त्या इंद्रधनुष्याच्या पायथ्याशी एक गुप्त खजिना असतो म्हणे ! "<br /><br />" कोणता खजिना ? " वॉसने विचारले.<br />" मला नीट माहीत नाही. पण तो खूपच मूल्यवान असतो. ज्यामुळे आपण खूप खूप श्रीमंत होतो " दास म्हणाला.<br /><br />तो खजिना शोधण्यासाठी ते दोघे इंद्रधनुष्याच्या दिशेने चालू लागले. त्यांच्या मनात फक्त त्या खजिन्याबद्दलचेच विचार येत होते. कसा दिसत असेल तो खजिना ? लहान असेल की मोठा ? कोणत्या रंगाचा असेल ?<br /><br />तेवढ्यात त्यांना ओक वृक्षाखाली एक खारूताई दिसली. " अहा ! हा माझा खजिना ! माझा एकटीचा !! " असे म्हणत ती नाचत होती. दास आणि वॉस तिच्याजवळ जाताच ती ओरडली. " जा इथून ! तुम्ही माझा खजिना चोरू शकणार नाही ! पळा ! "<br />" पण हा खजिना नाही." वॉस म्हणाला " ही तर फक्त ओक ची फळं आहेत. "<br />" पण माझ्यासाठी हा खजिनाच आहे. " खार म्हणाली. " हे माझं हिवाळ्यातलं अन्न आहे. जेव्हा सगळीकडे बर्फ पडेल आणि झाडावर काहीच खाण्यासारखे रहाणार नाही तेव्हा मी ही वाळलेली फळं खाईन. यापेक्षा वेगळा कोणता खजिना असेल ? "<br /><br />" आता आपण खराखुरा खजिना शोधायला जाऊया " दास म्हणाला. दोघे मित्र घाईघाईने पुढे निघाले.<br /><br />लवकरच तिथून पुढे असलेल्या एका नदीजवळ ते आले. तेवढ्यात पाण्याजवळ वाढलेल्या गवतातून एक आई बदक बाहेर आले. आई मोठमोठ्याने हाका मारत होती. " सोनुल्यांनो... कुठे आहात तुम्ही ? माझा खजिना कुठे लपून बसलाय बरं ? "<br /><br />दास आणि वॉस उत्सुकतेने पुढे गेले. त्यांनी आई बदकाला विचारले," तू खराखुरा खजिना शोधते आहेस ? "<br />" हो रे बाबांनो, माझी दोन पिल्लं कुठे लपुन बसलियेत त्यांना शोधतेय मी ! " आई बदक म्हणाले.<br /><br />" ही बघा आली ती दोघे. " तिकडून दोन पिवळ्याधम्मक रंगाची दोन पिल्लं तुरुतुरू चालत आई बदकाजवळ आली. आईने त्यांना अलगद आपल्या पंखांखाली घेतले.<br />" असं मला न सांगता इकडेतिकडे जायचं नाही हं, मला मग तुमची खूप काळजी वाटते ! " आई पिलांना प्रेमळ रागाने म्हणाली.<br />" हा तुझा खजिना आहे ? " हे सर्व बघत असलेल्या दास ने विचारले. " निश्चितच हा माझा खजिना आहे " ! " या जगात मला सर्वात जास्त आवडणारी माझी पिल्लंच तर आहेत. दुसर्‍या कोणत्याही गोष्टीपेक्षा ती मला प्रिय आहेत. मग ती माझा खजिनाच नाहीत का ? " आई बदक<br />म्हणाले आणि आपल्या पिलांसोबत नदीकडे निघून गेले.<br /><br />दास आणि वॉस तसेच पुढे निघाले. इंद्रधनुष्याच्या पायथ्याशी असलेला खजिना मिळवण्याची त्यांना आता खूप घाई झाली होती. समोर एक उंच टेकडी लागली. कसेबसे रांगत, धडपडत ते टेकडीच्या माथ्यावर गेले तर तिथे त्यांना एक म्हातारा ससा दिसला.<br />" हॅलो मुलांनो, इथे कसेकाय आलात तुम्ही ? " सशाने विचारले. " आम्ही इथे एका खजिन्याच्या शोधात आलोय. " दोघेही एका आवाजात म्हणाले.<br />" ओह्ह ", ससा उद्गारला. " तो तर माझ्याकडे खूप खूप आहे " ससा म्हणाला.<br />" खरंच ? कुठे आहे मग तो खजिना ? " दास आणि वॉस ने विचारले.<br />" इथे आहे " सशाने आपल्या डोक्याकडे बोट दाखवले. " माझ्या आठवणी माझा खजिना आहेत. त्या मला खूप खूप आनंद देतात " हसून ससा म्हणाला.<br />" आठवणी म्हणजे काय ? " दास ने विचारले.<br />" आठवणी म्हणजे अशा गोष्टी ज्या तुम्ही पूर्वी कधीतरी केल्या, जी ठिकाणे तुम्ही पाहिली, जे मित्र तुम्हाला खूप आवडायचे, ज्या गमतीजमती तुम्ही केल्या ते सर्व..... " " आज तुम्ही जे साहस करताय नं त्याची पण नंतर एक आठवण राहील. तेव्हा मजा करा पोरांनो.. "<br />हो.. असे म्हणत दोघे पुढे निघाले नि अचानक घसरून टेकडीच्या माथ्यावरून थेट पायथ्याशी पोहोचले !<br /><br />एव्हाना आभाळ ढगांनी भरून आलं होतं. सगळीकडे अंधारलं होतं. इंद्रधनुष्य तर अदृश्यच झालं होतं. पावसाला सुरूवात झाली. टप्पोरे थेंब पडू लागले. हळूहळू पाऊस खूप जास्त पडू लागला. आता दोघांनीही आसरा शोधला.<br /><br />" आता आपण आपला खजिना कधीच शोधू शकणार नाही ! " दास दु:खाने म्हणाला. पाऊस थांबण्याची वाट बघत ते दोघे झाडाखाली शांत बसून राहिले. आज दिवसभरात घडलेल्या गोष्टी दोघांनाही आठवू लागल्या. खार आठवली. जी पोटभर खायला मिळणार म्हणून खूप आनंदात होती. आई बदक आठवले. जे आपल्या पिलांवरच्या प्रेमाने खूप समाधानी होते. म्हातारा ससा आठवला. जो केवळ आठवणींमुळे खूप आनंदी राहू शकत होता. प्रत्येकाजवळ फक्त त्यांचा स्वतःचा असा खजिना होता. ते सोनंनाणं नसेलही कदाचित, पण जे काही होतं त्यावर त्यांचं खूप प्रेम होतं. त्या गोष्टी त्यांच्यासाठी जगात सर्वात अधिक मूल्यवान होत्या. त्या त्यांना आनंद देत होत्या.<br /><br />" तूच तर आहेस माझा खजिना ! " टुण्ण्कन् उडी मारत दास वॉसला म्हणाला.<br />" आणि तू माझा खजिना ! " वॉस गिरकी घेत आनंदाने ओरडला. आणि ते नाचू लागले. हसू लागले. अगदी दमेपर्यंत !<br />शेवटी पाऊस थांबला नि स्वच्छ सूर्यप्रकाश पसरला. दोघे मित्र आपापल्या घराकडे निघाले. त्यांच्या मागे दूरवर क्षितिजावर एक नवे इंद्रधनुष्य उगवले होते. पण या दोघांनाही ते बघण्याची गरजच भासली नाही.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-6669486477528724041?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-46166197763376016132010-10-27T16:03:00.001+02:002010-10-27T16:05:18.562+02:00आज टपाल बघत होते. दोन बँकेची पत्रं, एक वीज बिल, ५ जाहिरातींची पत्रं ! सगळी छापील ! माझे नाव पत्ता पण ! किती दिवस झाले बरं हस्ताक्षरातला स्वतःचा पत्ता वाचून ?<br /><br />पत्र या माध्यमाने भारलेले दिवस आठवले. जेव्हा मी एका सामाजिक संघटनेचे काम करत असे. उन्हाळा आणि दिवाळीच्या सुट्टीत शिबिरं असायची. आणि तिकडे जाऊन आल्यानंतर पत्रांचे पूर. साधारण १२ वर्षांपूर्वीच्या त्या पत्रांमधली वाक्य आजही काळवेळ न पाहाता डोक्यात घुमतात.<br /><br />" मायाताई, तुझी खूप आठवण येते गं, शाळा छान चालू आहे, तुझ्या आईबाबाना नमस्कार "<br /><br />" मायडे, भोसला मिलिटरी स्कूल ने बोलावलंय, जाऊया नं? "<br /><br />" वादळात भरकटणार्‍यांना कोणतीच दिशा नसते. पण वादळाला दिशा देणार्‍यांची वादळंच वाट पाहात असतं "<br /><br />" पाटणकरांच्या कविता मला तरी अश्लीलतेचे उदात्तिकरण करणार्‍या वाटतात. तुला का आवडतात त्या ? "<br /><br />" उदगीरचे शिबीर छानच झाले. १३० प्रशिक्षार्थी संख्या होती. समारोप आणि संचलन जोरदार "<br /><br />" प्रेमात पडलेय मी मायडे, आज कळाले कोवलनास्तव कण्णगिचे ते तिळतिळ तुटणे, दक्षाच्या यज्ञात सतीचे शिवशंभूस्तव विलीन होणे "<br /><br />" माइ, मागच्या महिन्यात बापाला नेला पोलिसानी. पारध्याचं जिणं पापंच अस्तंय का गं ! "<br /><br />" माया, बौद्धिकांच्या विषयांची यादी पाठवत आहे. वक्ते शोधून आमंत्रणं पाठवावीत."<br /><br />" तुझ्याचसारखा जोडीदार मिळाल्याबद्दल अभिनंदन मायाताई, संसाराची घडी नीट बसली की पुन्हा कार्यात नव्या जोमाने उतराल याची खात्री आहे, शुभचिंतन"<br /><br />" तुझ्यासारखी तरूण मुलगी मला पत्र लिहिते हे पांढर्‍या केसांचं महात्म्य समजू का ? "<br /><br />" तुम्ही बुद्धट ( बुद्धिमान उद्धट ) बनत चालला आहात याची कल्पना तुम्हाला असेलच असे मी गृहीत धरते."<br /><br />" शिक्षणसंस्थेचे महत्त्व पटावे असे काहीच गेल्या वर्षभरात घडले नाही. तरीही शेवटचे वर्ष म्हणून खर्डेघाशी का करावी ? "<br /><br />" घरच्यांनी कमी मार्क्स मिळाल्याचं खापर आपल्या कामावर फोडलं होतं. बघा म्हणावं आता, विद्यापीठात तिसरी आले गं ! "<br /><br /> <br />किती वेगवेगळे विषय, किती वेगवेगळी माणसं ! या सर्वांशी मी जोडलेली होते फक्त पत्र या माध्यमातून.<br />महिन्याला साधारण ४० पत्रांची आवकजावक. आलेल्या प्रत्येक पत्राला उत्तर देणे, पत्रांवर क्रमांक घालून नीट फाईल करणे, साधी पोस्टकार्ड पण मार्जिन आणि दिनांक वगैरे घालून नीटनेटकी ठेवणे हा जणू छंद झाला होता. दिवसभर कॉलेज, मित्रमैत्रिणींसोबत दंगा, संघटनेचे कार्यक्रम, घरी आल्यावर घरकाम, टी व्ही, अभ्यास हे सगळे झाल्यवर मी खास माझ्या पत्रविश्वात जायची. अगदी जवळच्या मैत्रिणींच्या पत्रांची पारायणं व्हायची. लांबलचक उत्तरे लिहून व्हायची, पत्रांमधून अंगावर पडलेली कामं करण्याच्या योजना कागदावर उतरायच्या आणि मग शांत डोक्याने झोप.<br />पुढे स्वतःचे लग्नही पत्रातून ठरवले. पत्रांच्या संख्येत वाढ !<br /><br />अगदी पाचवीत असल्यापासून मी पत्र लिहायची. त्यामुळेच कदाचित पत्र हे व्यक्त होण्यासाठीचे माझ्यापुरते सर्वोत्तम माध्यम बनत गेले. जिवाभावाच्या सख्यांशी आणि सख्याशी रोजचा फोन संवाद शक्यच नव्हता. मग त्यांच्याशी जे काही शेअर करावे वाटेल ते डायरीत पत्र लिहून ठेवत असे. जेव्हा भेट होई तेव्हा या डायर्‍यांची अदलाबदल ! आमची नाती या डायर्‍यांमधल्या पत्रांनी मजबूत केली. या पत्रांनी विचारांचा पाया मजबूत केला. स्वतःला जे वाटतंय ते दुसरीला किंवा दुसर्‍यालाही तसंच वाटतं हे कारण आत्मविश्वास वाढविण्यासाठी फार मोठे होते. संघटनेच्या कामाबाबत ज्या काही शंका असत त्यांना उत्तरं पत्रातून मिळत असत. एकेक गोष्ट, जिला तत्त्व म्हणता येईल ती अगदी घासूनपुसून लखलखीत झाल्याशिवाय स्वीकारताच यायची नाही. मला कसं जगायचं आहे, भविष्यात काय करायचं आहे याची रूपरेषा या पत्रांमधून होणार्‍या चर्चांमधून ठरत गेली. अगदी प्रत्यक्ष भेटीत होणारे आततायी वादविवाद पत्र सांभाळून घेत असे. स्वतःची भूमिका लिहून पाठवणे यात खूप संयम आपोआप येतो. कुणाला दुखवायचं असलं तरी आणि मलमपट्टी करण्यासाठीही पत्राएवढं प्रभावी माध्यम नाही. कन्याकुमारीपासून कश्मीरपर्यंत वेगवेगळ्या भेटीत जोडली गेलेली नाती या पत्रांने टिकवली. माणसं समजावली. अपेक्षा, अपेक्षाभंग आणि अपेक्षापूर्ती म्हणजे काय हे शिकविले. स्वतःच्या भावना ओळखायला पत्रांनी शिकविले. मनातल्या विचारांना पत्रातून वाहून दिलं की कसं बरं वाटायचं. समोरची व्यक्ती माझं म्हणणं नक्की ऐकून, समजून घेईल ही खात्री असायची. मला तुझ्या सल्ल्याची गरज आहे, मार्गदर्शन हवे आहे हे सरळ सांगता यायचे. <br /><br />आज कितीतरी दिवसांनी ती पत्रं आठवली. एका पेटीत नीट गठ्ठे करून ठेवलेला माझा खजिना ! पत्रातून जोडले गेलेले सगळे लोक आजही माझेच आहेत. अधुनमधून ओर्कुट, फेसबुक वर भेटतातही, पण त्या भेटीत काहीतरी कमतरता असते. मेलमध्येही ती निखळता नाहीच. वीज नसतानाही मनातले कागदावर उतरवण्याची अधीरता म्हणून मेणबत्तीच्या प्रकाशात लिहिलेली निळ्या अंतर्देशीय पत्रावरची गडद निळ्या शाईतली पत्रं, पत्रात वाद घालताना आपल्या मुद्द्याच्या समर्थनार्थ उतरवलेले पुस्तकातले उतारेच्या उतारे किती समृद्ध करून गेले, एका मैत्रिणीला मेघदूत हवं म्हणून बोरकरांनी अनुवादित केलेलं समश्लोकी समवृत्ती मेघदूत मी हस्ताक्षरात लिहून पाठवलं होतं आणि त्या लेखनाने मला किती आनंद दिला होता !, वयाने, अनुभवाने मोठ्या व्यक्तींनी कानउघाडणी करणारी पत्रं पाठवल्यावर ती पचवायला किती कागद खर्ची घातले होते ! माझे मी लग्न ठरवले हे घरात सांगितल्यावर उसळलेला भावनिक कल्लोळ घरातल्या घरात मी-बाबा, बाबा-मी, मी- आई अशी पत्रापत्री होऊन शांत झाला होता. सासूशी झालेले मतभेद पत्राने उलगडले होते, नवर्‍याशी सुरुवातीला होणारी भांडणं पत्रातून मिटली होती, परदेशात आलेले एका मित्राचे पत्र हे हजार मेल पेक्षा मोलाचे वाटले होते...<br /><br />मग आता काय झाले ? पाडगांवकर म्हणतात,<br />पत्र म्हणजे कागदाचा एक तुकडा<br />पत्र म्हणजे काळजाचा एक तुकडा !<br /> ते उमगलेलं असतानाही पत्र का नाही लिहून होत ? विचारांचं ओझं होतंच, काळज्या हैराण करतातच, अगदी काधीतरी आनंदही गुदमरून टाकतो पण ही सगळी ओझी वाटून नाही घेता येत. एखाद्या तात्विक मुद्द्यावर २४-२४ पत्रं लिहून काथ्याकूट केलेल्या मनाला आज त्याची गरजच वाटत नाही. हा आळस आहे की संवेदनशीलता कमी होतेय? स्वतः व्यक्त होण्यात कमीपणा वाटतोय की समोरच्या व्यक्तीने समजून घेतले नाही तर ही भिती वाटतेय ? कदाचित मनाचा हा संरक्षक पवित्रा असावा. मनाच्या गावातले तेव्हाचे सगळे लोक आपलेच आहेत ही समजूत जपायचा हा एक अट्टहास असावा का ?<br />एकदा स्वतःला पत्र लिहून विचारलं पाहिजे ! पत्रांच्या गावात लवकरच एक फेरफटकाही मारला पाहिजे.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-4616619776337601613?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com7tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-60222471615846401402010-10-07T20:10:00.000+02:002010-10-07T20:11:21.047+02:00एका डच मैत्रिणीने सुचवले नि आम्ही निघालो बोकरैक गावाला. घरापासून रेल्वेने दोन अडीच तासांवर हे एक खुले संग्रहालय आहे आणि खेड्याशी संबंधित आहे एवढीच माहिती होती. सोबत ३५ वर्षे शिक्षिका म्हणून काम करून निवृत्त झालेली आणि बेल्जियमच्या इतिहासात आकंठ बुडालेली टीना असल्यावर त्या स्थळाची वेबसाईट उघडून बघण्याचीही गरज वाटली नव्हती. रेल्वेत बसल्याबसल्या तिने या ठिकाणची माहिती सांगायला सुरवात केली.<br />इ.स. १२५२ मध्ये एका फ्रेंच सरदाराने ही जंगल असलेली जमीन एका डच सरदाराला विकली. त्याने तिथे शेती सुरू केली. चौदाव्या शतकात त्या सरदार घराण्याने ती जमीन आपल्या शेतमजुरांना भाड्याने दिली. मजुरांनी तिथे घरे बांधली. एक छोटेसे गावच वसवले. नंतर जमिनीचे मालक बदलत गेले पण वस्ती मात्र शेतकर्‍यांचीच राहिली. शेतकर्‍यांची सहकारी संघटना गावचा कारभार पाहू लागली. मग गावच विकत घेतले. आणि शेवटी १९३८ मध्ये त्या शेतकर्‍यांनी आपले गाव लिम्बर्ग या वतनात स्वतःला सामिल करून घेतले. तेव्हापासून हे गाव अधिकृतपणे बेल्जियमचा भाग झाले.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4Fcvrk8BI/AAAAAAAABH0/-8j91BhvYAo/s720/DSC00560.JPG" alt="gaon" /><br /><br />दुसर्‍या महायुद्धानंतर या खेड्याची अवस्था फारच बिकट झाली होती. तेव्हा लिम्बर्ग संस्थानाने या खेड्याची ऐतिहासिक वारसा म्हणून जतन करण्याची कल्पना अंमलात आणली. १२ व्या शतकापासून होत असलेले शेती आणि शेतकर्‍यांच्या जीवनमानातले बदल दाखवणारे स्थळ होते हे. २० वर्षांच्या अविरत प्रयत्नांनी हे खेडे चौदाव्या शतकात होते तसे बांधण्यात आले. जुने अवशेष, जुने फर्निचर, शेतीची अवजारे, चित्रे, सैपाकाची भांडी सगळे काही जसे होते तसे ठेवले. घरे बांधण्यापासून शेतीच्या अवजारांपर्यंत कसे कसे बदल होत गेले ते इथे अनुभवायला मिळते.<br /><br />मार्च ते सप्टेंबर या काळात तिथे नक्की जावे. त्या घरात त्या काळातली माणसंही भेटतात ! तसेच पोषाख, खाणेपिणे, पंचायत, प्रार्थना, नाचगाणी, खेळ सगळे सगळे जिवंत झालेले असते. अगदी कसलेल्या अभिनेत्यांसारखे ते लोक आपल्याच विश्वात राहात असतात. आपण जावे, त्यांना बघावे, प्रश्न विचारावे, गप्पा माराव्या, एखाद्याने दिला हातावर तर ब्रेड खावा आणि एखाद्या चित्रपटात वावरत असल्याचा अनुभव घेऊन आनंदी मनाने वापस यावे.<br />अचानक रेल्वे थांबली. एका गावाला आमच्या रेल्वेचा एक भाग निघून बोकरैकला जाणार होता नि एक भाग लिम्बर्गला. रेल्वे एक तास एकाच ठिकाणी उभी. काय झाले म्हणून चौकशी केल्यावर कळले की रेल्वेचे डबे एकमेकांपासून दूर जायला तयार नाहीत ! ये हुई ना बात ! आता खरे खेड्यात चालल्याचा फील यायला लागला ! शेवटी तिसर्‍याच एका गावात आम्हाला उतरवून पेशल झुकगाडीने आम्ही बोकरैकला पोहोचलो.<br /><br />मोठ्ठे गेट ओलांडुन गेल्याबरोबर नकाशा बघितला. तीन भाग होते. एका भागात घरे, शाळा वगैरे; एका भागात बाजारपेठ आणि एक भाग पंचायत, एका भागात गोठे, तबेले, डुकरांचे गोठे वगैरे..<br /><br />घरांकडे निघालो. घरांचे तीन प्रकार. एक म्हणजे आपल्याकडे असतो तसा वाडा. संरक्षक भिंती, फाटक, आत गेल्यावर एका बाजुला राहाते घर, दुसरीकडे गोठा,तबेला,खुराडे वगैरे आणि तिसरा भाग शेतीच्या अवजारांसाठी राखीव. श्रीमंत शेतकर्‍यांची घरं अशी असत. दुसर्‍या प्रकारात घराची रचना रेल्वेसारखी लांबच लांब असे. त्यातच तीन भागात माणसे, प्राणी आणि शेतीची अवजारे असत. झोपण्याची जागा प्राण्यांच्या जागेजवळ असे. प्राण्यांची ऊब असल्याने थंडी कमी वाटत असे. तिसर्‍या प्रकारची घरे मजुरांची आणि नोकरांची असत. साधे कुंपण, एक झोपण्याची आणि एक सैपाकाची खोली एवढेच घर.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4Ep4FRB3I/AAAAAAAABGo/08LzyiVRY1o/s720/DSC00542.JPG" alt="ghar" /><br /><br />बोलता बोलता एका घरात शिरलो. आधी तर शिंपलेले अंगण बघून मला भरुनच आले. फक्त त्या अंगणात एक तुळशीवृंदावन नि रांगोळी नव्हती. आत गेल्या गेल्या डाव्या हाताला आड. त्यात पोहरा सोडलेला. मग त्याला लागून यंत्रशाळा नि गोठा. अगदी बुटक्या दारातून राहात्या घरात गेलो. आपल्याकडील कोणत्याही खेड्यात बघायला मिळेल असे घर. तपशिलात थोडा फरक. भिंतीवर ख्रिस्ती संतांच्या तसबिरी, आढ्याला टांगलेले भोपळे, भिंतीवर एक बंदूक. एका बाजुला बसण्यासाठी टेबल खुर्ची. ( सोफा, दिवाण, पलंग, खाट वगैरे प्रकार नाही.) शेकोटीची जागा.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4EqUODkhI/AAAAAAAABGs/YC2UlBXTclQ/s720/DSC00545.JPG" alt="ghar" /><br /><br />दुसरी खोली सैपाकघर. तिथे एक आजीबाई सैपाक करत होत्या. त्या काळातली हॉटप्लेट आणि ओवन सुद्धा ! फक्त हे सगळे कोळसा लाकूड यावर चालणारे. खमंग वास सुटला होता. आजीबाईंना विचारले "काय बेत आज?" म्हणाली, "लेकाने ससा आणलाय. तो तिथे शिजवून ठेवलाय. त्यासोबत त्याला कांद्याचे सॉस (कोणत्याही ग्रेवीला इथे सॉस म्हणतात ) बनवतेय." मग विचारलं काय काय घातलंय त्यात? तर म्हणे परसदारची रोजमेरी, चार मिरे नि भरपूर लोणी."<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4EqxGrzFI/AAAAAAAABGw/Fasm4lihhWI/s720/DSC00547.JPG" alt="saipak" /><br /><br />अजुन एक दार दिसले म्हणून आत गेलो तर ते कोठीघर होते. धान्य साठवण्याच्या कणगी, मोठमोठी पातेली, कढया आणि एक हातमाग. कोपर्‍यात एक चरखा सुद्धा होता.<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4ErYTuruI/AAAAAAAABG0/0irsgY0bblE/s720/DSC00550.JPG" alt="charakha" /><br /><br />पुढे अजुन एक दार दिसलं. आत एक छोटासा पलंग. त्यावर घोंगडी आणि गादी. खाली लाकडी बूट ठेवलेले. दोन जोड्या. एक लहान मुलाची असावी.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4ErzpfbbI/AAAAAAAABG4/LCdjWDRH7a8/s720/DSC00551.JPG" alt="palang" /><br /><br />जवळच एक लंबगोल आकाराची विणलेली टोपली. त्यात मऊ अंथरून पांघरूण. तान्ह्या बाळासाठी ! ही टोपली फार महत्त्वाची. बाई बाळंतीण झाली की बाळाचा थंडीपासून बचाव करण्यासाठी बाळाला त्या टोपलीत घालून शेकोटीच्या जवळ ठेऊन देत असत. योग्य तेच अंतर असावे याबाबत सुईण फार दक्ष असे. शेकोटीच्या जास्त जवळ बाळाला ठेवले तर मोठेपणी ते फार तापट होणार आणि जास्त लांब ठेवले तर थंड स्वभावाचे होणार असा लोकांचा विश्वास होता. मला ती खोली बघताना माझा जन्म झालेली आजोळची बाळंतिणीची खोली आठवली !<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4EsaLyGxI/AAAAAAAABG8/Tyrx_f4qdW0/s720/DSC00552.JPG" alt="bal" /><br /><br />घराबाहेर पडताना आजीबाई काम आटोपून लोकरीचे विणकाम करीत बसल्या होत्या. या घराबाहेर पडून पुढे गेलो तर चर्च लागले. सगळे गावकरी पुरूष जमा झाले होते. फादर हातात बायबल घेऊन उभा होता. आणि सोबत गावचा पोलीसपाटील एक फर्मान वाचून दाखवत होता. म्हणे चर्चचे आवार फार घाण झाले आहे. गावातल्या 'पोरीबाळींनी' स्वच्छतेसाठी आपापल्या बादल्या-झाडू घेऊन शनिवारी सकाळी सात वाजता यायचे आहे. त्याचे सगळे भाषण काही मला समजले नाही. अजून एक विषय होता तो म्हणजे गावातली तरूण मंडळी बाहेरच्या कॉम्रेड्स च्या नादी लागतायत त्यांना समज देण्याबद्दल पालकांना धमकी होती !<br /><br />मग शाळा लागली. ती ही आपल्या खेड्यातल्या प्राथमिक शाळेसारखी बांधलेली होती. मास्तरची रहाण्याची जागाही तीच असे. त्यामुळे ऑफीस मध्ये हीटर, टेबल-खुर्ची नि एक खाट. वर्गाच्या लहान लहान खोल्या. एका वेळी फार तर २० मुले मावतील एवढ्या. मागच्या भिंतीला कोट अडकवण्याची जागा. समोर शेकोटी, फळा आणि मास्तरचे डेस्क. भिंती धार्मिक चित्रे नि उपदेशांनी नटलेल्या. " तुम्ही जे काही करत आहात ते ईश्वर पाहात आहे " वगैरे सुविचार. एकूणच इथल्या जीवनावर चर्चचा जबरदस्त प्रभाव दिसून येत होता.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4Es1XR-JI/AAAAAAAABHA/UyMp9Akhayk/s720/DSC00562.JPG" alt="shala" /><br /><br />बाजुला पंचायत भरण्याची जागा होती. एका मोठ्या वृक्षाखाली पार बांधलेला. तिथे गावातले पाच शहाणे लोक बसत आणि भांडणांचा न्यायनिवाडा करत. अगदी किरकोळ शिक्षा म्हणजे बाजारातल्या खांबाला गुन्हेगाराला बांधण्यात येई. त्याने केलेल्या गुन्ह्याची दंवंडी पिटली जाई. मग दिवसभर गावकरी त्याला येताजाता अंडी टोमॅटो फेकून मारत. गंभीर गुन्ह्यासाठी सुळावर चढविण्यात येत असे.<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4E0_xO7_I/AAAAAAAABHo/c0ieL5Rublk/s512/DSC00606.JPG" alt="shiksha" /><br /><br />दुसर्‍या प्रकारचे घर लागले. तिथे आत एक काका एकटेच पेपर वाचत बसले होते. त्यांना विचारले 'जेवण झाले का ?' तर म्हणे 'बायको गावाला गेलीय ना.. आता सैपाकपाणी काय पुरुषाचं थोडीच कामंय ! शेजारणीने बोलावलंय. जाईन थोड्या वेळाने' म्हणे "तुम्ही कॉम्रेड आहात का ? आमच्या पोरांच्या डोक्यात काहीही खुळ भरवू नका. त्याचे परिणाम वाईट होतील".<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4EtQ7t22I/AAAAAAAABHE/y80u9zU3ZO0/s720/DSC00574.JPG" alt="kaka" /><br /><br />त्याच्या शेजारच्या घरात ज्या काकू सैपाक करत होत्या त्यांनीही सांगितले की "शेजारभाऊ जेवायला येणारंय.. "<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4EuSIMgmI/AAAAAAAABHM/gnxokjSBxB4/s720/DSC00579.JPG" alt="kaku" /><br /><br />इथेही खंमंग वास सुटला होता. भाजलेले चिकन, अंडी, टोमॅटो आणि कांदा घातलेला बटाट्याचा रस्सा चुलीवर रटरट शिजत होता. टेबलावर ताजा ब्रेड ठेवलेला होता.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4Et-aJfvI/AAAAAAAABHI/w3uc-mPw_SA/s720/DSC00578.JPG" alt="saipak" /><br /><br />या काकुंची परसबाग फार छान होती.पानकोबी, लाल भोपळे, शेंगा, वांगी लागलेली होती. रोजमेरी, कोथिंबिरीसारखी सेलरी घमघमत होती. काटेकोरांटी, रान गुलाब, झेंडू, शेवंत, अशी ओळखीची फुले दिसत होती. मन खुष झालं एकदम.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4EvivawlI/AAAAAAAABHQ/Xcz_5DwQlkY/s720/DSC00580.JPG" alt="bag" /><br /><br />पण स्वादिष्ट अन्नाच्या वासाने पोटातली भूक जाणवायला लागली. त्या पेपरवाल्या काकांना विचारले इथे रेस्टॉरंट कुठे आहे तर हे काय नवीन असा चेहरा केला त्यांनी. या प्रश्नाचे उत्तर देईपर्यंत तरी त्यांनी वर्तमानात यावे म्हणून प्रयत्न केला पण नाहीच ! शेवटी इथून जुन्या शहराकडे रस्ता जातो तिथे बाजार आहे असे कळाले आणि आम्ही तिकडे मोर्चा वळवला.<br />खरोखर बाजार फुलला होता. ताजी फळे, भाज्या, ब्रेड, बिस्किटे, मध, चीज, वाईन आणि मांस अशी दुकाने लागली होती. एका कोपर्‍यात रोपवाटिका होती. तिथून पर्यटक हौसेने सफरचंद, ऑलिव अशी रोपं घेत होती. आम्ही मग गरम गरम सूप, ताजे अक्रोड आणि जिंजरब्रेड घेतला नि जवळच एका जागी बसून यज्ञकर्म उरकले. रिमझिम पावसामुळे वातावरण गार झाले होते. आता सगुणाही कंटाळली होती. टीनाआज्जीलाही थोडी विश्रांती हवी होती. मग काय समोर एक टांगा आला त्यात बसलो नि मस्त खबडक खबडक करीत आजुबाजूचा निसर्ग न्याहाळू लागलो.<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4E225-YuI/AAAAAAAABHw/8fv6Rcl6Qk8/s720/DSC00567.JPG" alt="gaon" /><br /><br />सफरचंदाची झाडे फळांनी वाकलेली होती. कुरणांमधून गलेलठ्ठ मेंढ्या चरत होत्या. घोड्यांनाही चरायला मोठमोठाली कुरणे ठेवली होती. त्या काळच्या मनोरंजनाची साधने म्हणजे विविध खेळ. आपण विटी दांडू खेळतो न तसा एक खेळ होता, तिरंदाजी, भालाफेक, उंच उड्या , दोरीवरचा मल्लखांब हे ठळक ओळखू आलेले खेळ. एक नृत्यगृह पण दिसले. थोड्या वेळाने खाली उतरून चालायला सुरुवात केली.<br /><br />या भागातले सर्वात जुने घर बघायला गेलो. ते बंद ठेवले आहे. गवताचे छप्पर असलेले, कुडाच्या भिंती असलेले हे घर एका संताचे होते म्हणे.<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4Ezuxl6UI/AAAAAAAABHg/0P9mzDR_zXY/s720/DSC00595.JPG" alt="sant" /><br /><br />इथे एक विशेष गोष्ट समजली. त्या काळी काच नव्हती. त्यामुळे घरात उजेड तर आला पाहिजे पण हवा नको यासाठी डुकराच्या मुत्रपिंडाची त्वचा खिडकीला लावून ती बंद करत. त्या घराबाहेर एका ठिकाणी पालथ्या केलेल्या डालींसारखे काहीतरी दिसले. टीनाने सांगितले ते मधमाश्यांसाठी तयार केलेले घर !<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4Eyp-jTaI/AAAAAAAABHc/nvma-sAscQ8/s720/DSC00594.JPG" alt="madhmashi" /><br /><br />मग जुनी पाणचक्की, बेकरी बघितली.<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4E17Qy6QI/AAAAAAAABHs/EGe_QK2x_PE/s512/DSC00616.JPG" alt="panchakki" /><br /><br />हस्तकला उद्योग बघितले. गवताची खेळणी, चामड्याचे पट्टे, टोप्या वगैरे प्रकार, लाकडी वस्तू बनवण्याचे लहान कारखाने होते.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4EwNy-G5I/AAAAAAAABHU/v11Rd5y337w/s720/DSC00589.JPG" alt="gavat vastu" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TK4EwzRgcEI/AAAAAAAABHY/CruaQRYapkg/s512/DSC00590.JPG" alt="gavat vastu" /><br /><br />बर्‍याच गोष्टी बघताना नवीन काही दिसत नव्हते. थंडी चांगलीच वाढली होती. टीना नि सगुणा ( वय ६४ नि अडीच ! ) भरपूर थकलेल्या दिसत होत्या. मग त्यांना फार न ताणता परतीच्या वाटेवर लागलो. जाताना चुकीच्या दिशेचे वेळापत्रक बघण्याचा शहाणपणा हातून झाला होता. त्यामुळे ट्रेन चुकली. मग पुढच्या ट्रेन ची वाट बघत टीनाला 'गाण्याच्या भेंड्या' शिकविल्या ! ती डच गाणी म्हणायची नि आम्ही हिंदी मराठी. दिवसभर मोकळ्या वार्‍यात, थंडीत फिरल्यामुळे ट्रेन मध्ये बसल्याबसल्या डोळे लागत होते. दिवस कसा भुर्र्कन उडून गेला होता.<br /><br />राहून राहून सारखं मनात येत होतं, बाबासाहेबांच्या शिवसृष्टीला भेट द्यायलाच हवी !<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-6022247161584640140?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-12405090675337813922010-10-05T00:22:00.002+02:002010-10-05T00:25:10.388+02:00बर्‍याच दिवसांपासून एखाद्या बेल्जियन शेतावर जाण्याची ईच्छा होती. आमच्या एका डच मित्राच्या कानावर घालून ठेवले होते. एका दुपारी पॅट्रिकचा फोन आला की शनिवारी दुपारी ४ ते ५:३० अशी एका शेतकर्‍याची वेळ मिळाली आहे. मनात आले, शेतकर्‍याची अपॉइन्टमेन्ट म्हणजे फारच झालं! असेल बुवा इथला शेतकरी घड्याळावर चालणारा. गावाकडे शेतकर्‍याकडून तीनच वेळा ऐकलेल्या: सकाळ, दुपार, संध्याकाळ.<br /><br />तसा पॅट्रिकही आमचा नवा मित्र आहे. तो आम्हाला त्याच्या वाहनाने शेतावर घेऊन जाणार होता. या लोकांना भेट म्हणून काय घेऊन जावे असा प्रश्न पडला. वाईन मधले काही कळत नाही, शेतकर्‍याला फुलं काय भेट द्यायची, म्हणून उत्तम बेल्जियन चॉकलेट्सचे दोन पुडे आणि घरी केलेली नारळाची बर्फी घेतली.<br /><br />ठरल्या वेळी पॅट्रिक आला. त्याच्या घरून त्याच्या बायकोला, रोसिताला घेतलं आणि निघालो. पॅट्रिकने सांगितले की हा शेतकरी त्याचा मित्र वगैरे नाही. पण दरवर्षी उन्हाळ्यात ताजे अ‍ॅस्पेरगस घेण्यासाठी हे लोक त्यांच्या शेतावर जातात. लूक आणि इंगं हे ते जोडपं. त्यांना केवळ डच बोलता येतं. मला डच येतं पण शेतकरी डच बोली कळेल की नाही शंकाच होती. पॅट्रिकच्या अनुवादकौशल्यावर भिस्त होती.<br /><br />मनात सासर-माहेरची शेती दिसू लागली. आपले शेतमजूर शेतात काम करतानाची चित्रं येऊ लागली. दूध-दुभतं, धान्याची कोठारं, असं चित्र असणारं श्रीमंत शेतकरी आणि त्याचवेळी अत्यंतिक दारिद्र्याने पिचून गेलेले शेतकरी आटवू लागले.<br /><br />इकडच्या शेतकर्‍यांची स्थिती आपल्याएवढी वाईट नाही पण फार चांगलीही नाही. वर्षभर शेतमालाला चांगला भाव मिळावा म्हणून सरकारशी भांडणं चाललेली असतात असे पॅट्रिकच्या बोलण्यातून कळाले. त्याची एक झलक मागच्या वर्षी टीव्हीवर बघितली होती. दुधाला योग्य भाव मिळावा म्हणून दूध उत्पादकांनी खूप प्रयत्न केले. शेवटचा उपाय म्हणून त्यांनी एक मोर्चा काढला. मिडियाला बोलावले आणि आपल्या मागण्या नोंदवत सरकारचा निषेध करत लाखो लीटर दूध एका मैदानात ओतून दिले!<br /><br />इथे शनिवार बाजारात शेतकरी शहरवसियांपेक्षा वेगळे दिसत नाहीत. आम्ही खरेदी करतो त्या बहुतेक भाज्या व फळं हॉलंड व जर्मनीतून आलेली असतात. आजूबाजूच्या डच लोकांना विचारलं इथे काय पिकतं? बहुतेकांना फक्त मका आणि टोमॅटो एवढंच माहित असतं. पण बाजार तर विविधरंगी असतो. मग इथला शेतकरी पिकवतो तरी काय? खूप उत्सुकता होती.<br /><br />गाडी एका छोट्या रस्त्यावरून अजून एका छोट्या रस्त्याला लागली आणि एका मोठ्ठ्या गोडाऊनसारख्या दिसणार्‍या इमारतीपाशी उभी राहिली. खाली उतरल्याबरोबर शेणामातीच्या वासानं एकदम घरगुती वाटू लागलं. एक कुत्रा उड्या मारत आमच्याकडे आला. पाठोपाठ त्याचे मालक-मालकिण. लुक असेल पस्तिशीचा आणि इंगंही साधारण तेवढीच. कडेवर एक चार वर्षांची मुलगी रोमी.<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlceWUfvaI/AAAAAAAABE8/rxMtBRLa3uM/P1100550.jpg" alt="luk-inge" /><br /><br />हसतमुख आणि प्रसन्न दिसणार्‍या या कुटुंबाकडे बघून परकं वाटलं नाही. दोघांनीही पायात रबरी बूट घातलेले होते. विटक्या पँट आणि मळक्या स्वेटरवर गवताच्या काड्या चिटकलेल्या होत्या. दोघंही लाजरेबुजरेच दिसत होते. कोणीतरी परदेशी पाहुणे शेतावर येण्याची पहिलीच वेळ असल्याचे जाणवत होते. लुकने ओळख झाल्याच्या दुसर्‍या मिनिटाला गाईडच्या भूमिकेत प्रवेश केला. हवापाण्याच्या गप्पा नाहीत, की हापाप कपाचा आग्रह नाही, की डेर्‍यातले पाणी नाही!<br /><br />रोसिता आणि इंगं बर्‍याच दिवसांनी भेटल्याने गप्पा मारू लागल्या. 'रीतीप्रमाणे' लुक पुरुषांबरोबर पुढे गेला आणि मागे आम्ही तीन बायका रमतगमत चालू लागलो.<br /><br />समोर एक गोडाऊन सारखे बांधकाम दिसत होते. तो होता गोठा. गाय स्पेशल. त्याला लागून दोन छोट्या खोल्या. तिथे दूध काढण्याची जागा. मग एक मोठे पार्किंग. त्यात अवाढव्य आकाराचे दोन ट्रॅक्टर, खत फवारणी यंत्र, पेरणी यंत्र, गवत कापायचे यंत्र, नि काय अन् काय. त्याला लागून या कुटुंबाची रहाण्याची जागा. त्याच्या डावीकडे अजून दोन प्रचंड गोठे. एक वासरू स्पेशल आणि एक गाभण गाय स्पेशल. यात एका बाजूला घोडे. मागच्या बाजूला चौथा गोठा - बैल स्पेशल! एकूणच आम्ही शेतकरी + गवळी मित्राकडे आलो होतो तर!<br /><br />पहिल्या गोठ्यात गेलो. लुक माहिती सांगू लागला. त्याच्याकडे एकूण ८० गायी, १०० वासरं, आणि २० बैल आहेत. सर्वांच्या कानाला त्यांचा बिल्लानंबर टोचलेला. आपल्यासारखी हरणी, ढवळी, चांदी, बुधी, मंगळी, कपिला, लाल्या, पवळ्या असली नावांची भानगडच नाही. एका रांगेत नीट बांधलेल्या त्या ८० गायी - सगळ्या सारख्याच दिसत होत्या मला! पुढ्यात टाकलेले गवत चघळत निवांतपणे मनुष्यप्राण्याचे निरीक्षण चालू होते. हा गोठा हिवाळ्यात गरम करतात. गायींच्या डोक्यावर आढ्याला कसल्याच्या झाडाच्या फांद्या टांगल्या होत्या. सध्या कुठल्यातरी त्वचारोगाची साथ चालू आहे म्हणे. त्या पाल्याने ते इन्फेक्शन वाढत नाही.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlcYrhjzWI/AAAAAAAABEQ/lPsFF-LGW_o/s640/DSC00622.JPG" alt="gotha" /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlqstk2DrI/AAAAAAAABFo/A3YsWu1nkHw/P1100526.jpg" alt="gotha" /><br /><br />अजून एक माहिती मिळाली ती अशी - एक गाय दिवसाला ३० ते ४० लीटर दूध देते. ते एका कंटेनरमध्ये साठवतात.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlqsZRCMeI/AAAAAAAABFg/nszVg1Uc2-E/P1100555.jpg" alt="container" /><br /><br />दर तीन दिवसांनी ते विक्रीला पाठवतात. ३० युरो सेंट प्रतिलीटर असा सध्या भाव मिळतो. (आम्ही दूध घेताना ते ६८ ते ७० युरो सेंट प्रतिलीटर मिळते). या गायी वर्षाचे ५ महिने शेतात जाऊन चरतात. इतर महिने गोठ्यातच बांधलेल्या असतात. जनावरांसाठी लागणारा चारा शेतातच पिकवितात. साधारण २ फूट वाढणारं गवत असतं. ते कापून, बारीक करून, प्रेस करून त्याच्या पेंड्या करून ठेवतात. वर्षातून ४ वेळा ही गवतकापणी होते. वर्षातून एक पिक मक्याचं. मका तोडून उरलेली धांडं ट्रॅक्टरखाली दाबून, चुरून गवतात मिसळायचे. त्याचे पाऊस व बर्फात रक्षण करायचे. हे गुरांचं हिवाळ्याचं खाद्य.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlcc04igLI/AAAAAAAABEw/Xdn36qIRW5c/P1100524.jpg" alt="khau" /><br /><br />खूप साध्या लाजाळू लुकच्या मालकीची सव्वादोनशे एकर शेती आहे हे कळाल्यावर आ वासून बघतच राहिलो आम्ही. अगदी ५०-६० एकर शेती असणार्‍या शेतकर्‍यांचा ५-६ गडी, २०-२५ बाया, ४ बैलजोड्या, १०-१२ गायी यांच्या जोरावर चालणारी 'जमीनदारी' आपल्याकडे खूप अनुभवलेली आहे. इथे एवढं शेत आणि गुरं केवळ ही दोघं पती-पत्नी आणि लुकचे ७२ वर्षांचे वडिल सांभाळतात हे ऐकून थक्क झाले.<br /><br />रोसिता आणि इंगंच्या गप्पांमध्ये मीही हळूच सामील झाले. रोसिताला इंग्रजी येत नाही. मला इंगंच्या वेगळ्या उच्चारांमुळे एक एक शब्द हळू हळू समजवून घेत बोलावे लागत होते. मला तिने विचारले की, तुझ्याकडे आहेत का गायी? मी आपल्याकडच्या सिस्टीमची माहिती दिली. बैल शेतात काम करतात हे ऐकून ती म्हणाली, क? तुम्ही खात नाही? मग शाकाहारावर एक भाषण दिलं!<br /><br />बोलता बोलता वासरांच्या गोठ्यात आलो. २ दिवसांची २ वासरं होती.<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlcdCl2gPI/AAAAAAAABE0/2h0Leo9LKWg/P1100534.jpg" alt="vasaroo" /><br /><br />एकूण एक महिना ते एक वर्ष वयाची ६० वसरं होती. पण कालवडी एकीकडे नि गोर्‍हे एकीकडे. इंगं म्हणाली - मला गोर्‍हे झालेले आवडत नाहीत. का ते ५ मिनिटांत कळणार होते.<br /><br />६ गाभण गायी ज्या अठवडाभरात एक्स्पेक्टेड होत्या, त्या वेगळ्या बांधलेल्या होत्या. शेजारीच उत्तम जातीचे ४ घोडे तबेल्यात होते. शेतावर रपेट मारण्यासाठी हे घोडे.<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlceCvaVMI/AAAAAAAABFY/NcxKwKgI_DE/s512/P1100538.jpg" alt="ghoda" /><br /><br />फॉन्सचा - लुकच्या वडिलांचा - या घोड्यांवर भारी जीव. स्वतः जातीने या घोड्यांची निगा राखतात. आम्ही ते बघत असताना ठेंगणीशी, गोड मार्गारेटआजी आली. मला डच येतं समजल्यावर तिचा बोलण्याचा धबधबा कोसळू लागला. त्यातले केवळ काही शब्दच मला कळत होते. पण एवढे कळाले की ती आपल्या नवर्‍याचे नि मुलाचे खूप कौतुक करत होती.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlqvSaWFjI/AAAAAAAABF4/wcLfoG-d1rw/P1100545.jpg" alt="margaret aji" /><br /><br />सूनबाई मात्र सासूबाईंसमोर गप्प झाली. होती. "जाण्यापूर्वी माझ्याघरी नक्की या हं" असे आजीने म्हटल्यावर प्रकाश पडला. इथेही मातीच्या चुली!<br /><br />आता आम्ही बैलांच्या गोठ्याकडे निघालो. तिथे जे दृष्य दिसले ते फारच अस्वस्थ करणारे होते. २०-२५ बैल लोखंडी जाडजूड कुंपणाच्या आत बांधलेले होते. अस्ताव्यस्त गवत पसरलेले. घोंगावणार्‍या माश्या आणि बैलांसाठी ठेवलेल्या कुठल्यातरी 'पौष्टिक' खाद्याचा नकोनकोसा वास. सव्वा ते दीड वर्षाचे गोर्‍हे इथे आणून बांधतात ते बाहेर काढतच नाहीत. त्याला वावरायला १० बाय १५ ची जागा असते. तेवढीच काय ती हालचाल. दोन वर्षांचा होईपर्यंत त्याला चरबी वाढवणारे खाद्य खाऊ घालतात. ८०० ते १००० किलोचा बैल कापण्यासाठी विकायला पाठवतात. हे बैल रग न जिरल्याने प्रचंड आक्रमक असतात. त्यामुळे गवत टाकण्यापासून गोठा साफ करण्यापर्यंतची सगळी कामं यंत्राने १० फूट अंतरावरून केली जातात. 'मला गोर्‍हे झालेले आवडत नाही' या वाक्याचा अर्थ आता लागला.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlcZGWP1QI/AAAAAAAABEU/PD_y9zCKM0c/s640/DSC00627.JPG" alt="bail" /><br /><br />वासरं जन्माला येण्यासाठीतरी बैल गायी एकत्र येत असतील असे वाटले. तोही भ्रम निघाला. सगळा इन्जेक्शनचा कारभार. इकडून बीज काढून तिकडे इन्जेक्ट करायचं. सगळच विचित्र!<br /><br />जन्मलेल्या प्रत्येक वासराची नोंद ब्रुसेल्सच्या कार्यालयात करावी लागते. मग त्या वासराचा पासपोर्ट तयार होतो. गुरांच्या खरेदी - विक्रीत हे पासपोर्ट अनिवार्य असतात. त्यात चुका झाल्यास शेतकर्‍याला दंड भरावा लागतो.<br /><br />गुरं बघून झाली आता शेत बघायला निघालो. समोर प्रचंड शेत पसरले होते. सगळीकडे गवत होते.<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlqvJ6AlCI/AAAAAAAABF0/D4UTL5lFQ5E/s640/DSC00634.JPG" alt="shet" /><br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlcZzhCGfI/AAAAAAAABEY/NBuqS_L0zuE/s640/DSC00630.JPG" alt="shet" /><br /><br />मका वर्षातून एकदा तोही १०० एकरच(!) लावतात. अजून एक गव्हासारखे दिसणारे धान्य लावतात. तेही गुरांसाठी. या १०० एकरची नांगरणी व पेरणी अठवडाभरात होते. आधी शेणखत मशीनने फवारून घेतात.<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlcbgxezDI/AAAAAAAABEk/TEu0TMuX8iQ/s640/DSC00638.JPG" alt="shenkhat" /><br /><br />मग नांगरणी आणि मग पेरणी. शेणखत अर्थातच विकत घ्यावे लागत नाही. १५०० अश्वशक्तीचे ट्रॅक्टर आणि ८ फाळे असलेला नांगर एवढे काम पटकन करून टाकतो.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlcak-ZNeI/AAAAAAAABEc/S44TmzYz4YE/s640/DSC00636.JPG" alt="nangar" /><br /><br />मग कापणीच्या वेळी हर्वेस्टर मात्र लुक ४ दिवस भाड्याने आणतो. गवत कापण्याचे यंत्रपण बघितले. १० मीटर लांबीच्या या यंत्राने गवत कापले जाते आणि मागोमाग दुसर्‍या यंत्राने उचलले जाते व बारीक कापले जाते. मग त्याचे ठोकळे करून ठेवतात. युरिया पसरवण्याचे एक वेगळे यंत्र होते. हे यंत्र एकावेळी २०-२० मीटरपर्यंत युरिया फेकते. या यंत्रांचे बारकावे लुक सांगत होता. पॅट्रिक त्याचा अनुवाद करून नवर्‍याला सांगत होता.<br /><br />तेवढ्यात इंगं म्हणाली तिची थोरली मुलगी एका वाढदिवसाला गेली आहे, तिला घेऊन येते. ५ मिनिटांत तयार होऊन बाहेर पडलेली इंगं शेतकरीण वाटतच नव्हती. जीन्स, टी-शर्ट, नाजूक जॅकेट आणि पॉश कार!<br /><br />ती गेल्यावर सासूबाईंनी आमचा ताबा घेतला. आम्ही सासूच्या घरात गेलो. फॉन्सबाबा आले. पॅट्रिक आणि ज्ञानेश आले. गप्पा सुरू झाल्या. "बीयर घेणार का? कोला घेणार का?" दूध आत्ताच घेऊन झाले होते तरी म्हातारी ऐकेचना. वाईन, बीयर आणि कोला यापैकी काहीच आम्ही घेत नाही म्हटल्यावर आजीबाईंनी दुधात शिजविलेली तांदळाची खीर समोर आणली. अप्रतीम चवीची आटलेल्या दुधात शिजवलेली ती खीर मी कधीच विसरणार नाही!<br /><br />फॉन्स ५० वर्षांपूर्वी या वाडीवर रहायला आला. सुरुवातीला १०-१२ गायी होत्या. त्याने हे पशुधन वाढवले. दूध काढण्याची यंत्रे त्याने ३० वर्षांपूर्वी लावली. आजही तीच यंत्रं काम करताहेत. खूप अभिमानाने फॉन्सबाबा आपली कथा सांगत होते.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlce8rchVI/AAAAAAAABFc/BtvAzaYBa_U/s512/P1100562.jpg" alt="fons" /><br /><br />आम्ही अधूनमधून त्यांच्या भाषेत आपल्याकडील शेतीची माहिती देत होतो. अडेल तिथे पॅट्रिक दुभाषा म्हणून होताच.<br /><br />खाणं संपवून निघालो. आजीबाईंनी हातात एकेक चॉकलेट ठेवले. बाहेर आलो तेव्हा लुक आणि इंगं आपल्या कामाला लागले होते. दूध काढण्याचे काम चालू होते.<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlccQNTPGI/AAAAAAAABEo/rpJYXHeAzcU/s640/DSC00639.JPG" alt="doodh" /><br /><br />यंत्रं असली तरी ८० गायींचे दूध काढायला दोघांना मिळून सकाळी अडीच तास आणि संध्याकाळी अडीच तास एवढा वेळ लागतो. बाकी चारापाणी, स्वच्छता यांना दिवस अपुरा पडतो.<br /><br />हं, एक राहिलंच. सरकारी फॉर्ममध्ये शेणखताची विल्हेवाट दाखवावी लागते. एकूण उत्पादन, वापर यात तफावत असेल, म्हणजे गरजेपेक्षा जास्त शेणखत निर्माण होत असेल तर शेणखत उचलून नेण्यासाठी सरकारला पैसे द्यावे लागतात. मग काही ठराविक काळाने सरकारी लोक पैसे नि खत घेऊन जातात!<br /><br />उत्पन्नाचे, जमिनीचे आंकडे श्रीमंती दाखवत असले तरी शेतकर्‍याचं जीवन किती कष्टाचं, जगात सगळीकडेच!<br /><br />निघतांना इंगंने सहज म्हणून ५-६ लीटर दूध एका डब्यात भरून दिलं. फॉन्सबाबाने एक लाकडी गॅरेज उघडून डिस्कब्रेक असलेला आपला ८ माणसांचा टांगा दाखवला. दुसर्‍या दिवशी त्याचे गुढग्याचे ऑपरेशन होणार होते. मी बरा झालो की या टांग्यातून तुम्हाला शेत फिरवून आणेन असे वचन त्याने दिले. किती साधी, लाघवी माणसं ही! पुन्हा भेटण्याचे आश्वासन देऊन आम्ही त्या वाडीचा निरोप घेतला.<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TKlqtXVncmI/AAAAAAAABFw/bcDxrkYZnWw/s640/DSC00633.JPG" alt="ghar" /><br /><br />गेला अठवडाभर डोक्यातून ते शेत जात नाहीये. विस्मरणात गेलेला, प्रबोधिनीत शिकलेला एक श्लोक आता सगुणाला शिकवणार आहे -<br />वदनी कवळ घेता नाम घ्या मातृभूचे |<br />सहज स्मरण होते आपुल्या बांधवांचे |<br />कृषिवल कृषि करण्या राबती दिवसरात्र |<br />श्रमिक श्रम करोनि वस्तू या निर्मितात |<br />स्मरण करुन त्यांचे अन्न सेवा खुशाल |<br />उदरभरण व्हावे चित्त होण्या विशाल |<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-1240509067533781392?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-20611974718070012592010-09-23T11:46:00.000+02:002010-12-26T19:17:02.638+01:00सध्या एका गुजराती मैत्रिणीच्या सासूबाई बेल्जियम भेटीला आल्या आहेत. या गुजराती सुगरणीच्या हातचा एक पदार्थ परवा खाल्ला. चटकन होणारा , रुचिपालट म्हणून चविष्ट आणि रसदार असा हा पदार्थ माझ्या सर्व खवैय्या मित्रमैत्रिणींसाठी -<br />सामग्री -<br />शिजवलेला भात - २ कप ( दुपारचा उरलेला असेल तर अजून उत्तम )<br />बेसन - अर्धा ते पाऊण कप<br />ताक - ५ ते ६ कप<br />आले लसूण पेस्ट - २ चमचे<br />लाल तिखट - १ चमचा ( आवडीनुसार कमीजास्त करा)<br />हळद - अर्धा चमचा<br />हिंग , मोहरी, जिरे, कढिपत्ता, तेल फोडणीसाठी<br />अर्धा चमचा साखर, एक चमचा तूप<br /><br />कृती -<br />एका कढईत तेल गरम करा. त्यात जिरे, मोहरी घाला. मोहरी तडतडल्यावर एक चमचा आलं लसूण पेस्ट व कढिपत्ता घाला. थोडी हळद आणि लाल तिखट घाला.वरून चमचाभर बेसन ताकात मिसळून ते फोडणीत घाला. गॅस बंद करून टाका.<br />आता मुटक्यांसाठी भात घ्या. त्यात उरलेलं बेसन, आलं लसूण पेस्ट, लाल तिखट, हळद, मीठ आणि चिमुटभर हिंग घाला. हाताला थोडे तेल लावून हे मिश्रण चांगले मळून घ्या. त्याचे मुटके वळता यावे एवढे मऊ मळून घ्या. प्रत्येक वेळी हात पाण्यात बुडवून मुटके वळून घ्या.<br />कढई ठेवलेला गॅस चालू करा. फोडणी घातलेले मिश्रण चांगले उकळू लागले की त्यात हळू हळू एकेक मुटका सोडा. मुटके सोडल्यावर न हलवता कढईवर झाकण ठेवा.<br />जेवणाची तयारी करा. ५ मिनिटात मुटके शिजून वर आलेले दिसतिल. त्यात अर्धा चमचा साखर आणि चमचाभर तूप घाला.असेल तर कोथिंबिर पेरा. एका वाडग्यात तयार रसिया मुठिया घ्या. वर अजून एक चमचाभर तूप घ्या आणि खा. <br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TJEcz06CF9I/AAAAAAAABDI/AckmTj2m7Gg/s640/DSC00538.JPG" /></img><br /><br />ज्यांना कढीभात आवडतो त्यांना हा पदार्थ नक्की आवडेल. तुमच्या प्रतिक्रीया भलानी मावशींना कळवतेच :)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-2061197471807001259?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-45883705487397351032010-09-13T00:14:00.001+02:002010-09-13T00:14:56.807+02:00सकाळ पावसात उजाडली. आजच्या प्रवासाला ' मजल दरमजल ' हे एकच नाव शोभले असते. भुरभुर पावसात बर्गन ला टाटा केले नि रेल्वेने जाऊन पोहोचलो वॉस ला. दोन बाकडे नि एक कॅफे असलेले नि एक कॅफे असलेले हे स्टेशन. एका बाजूला तळे नि तळ्याशी लगट करत रांगणारा रस्ता मग उगाच खोडकरपणे वर डोकं काढणारी एक टेकडी नि त्यावर उतारावर सरळ उभे रहाताना होणारी त्रेधातिरपिट दिसू न देण्याचा प्रयत्न करत असलेली घरे ! आणि आमचे सोबती.. रेल्वेचे रूळ ! एक मस्त झोका घेत वळणावर नाहीसे होत जाणारे... ! अवघ्या पाऊण तासात अजून काय काय बघायचं माणसानं !<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TI1HE2fyatI/AAAAAAAABBU/BQm7FX4tZLg/s720/DSC06359.JPG" alt="VOSS" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TI1HGVIHFFI/AAAAAAAABBY/4jNpD9T-BZQ/s720/DSC06360.JPG" alt="VOSS" /><br /><br />आता पुढचा टप्पा बसचा. हे पण डायवर मामा आज खुषीत दिसत होते. बस चटकन भरली नि निघालीसुद्धा. आता जायचंय गुडवांगनला. एक प्रवासी गट वाटेत एका रिसॉर्टला उतरणार होता. ते रिसॉर्ट आले नि तिथे उतरणार्‍या, राहाणार्‍या लोकांबद्दल अगदी तीव्र असूया मनात दाटून आली. हे ठिकाण आपल्याला का नाही सुचले म्हणून स्वत:वर चिडचिडही झाली. ती जागाच तशी होती. एका डोंगराच्या अगदी कड्यावर ते हॉटेल बांधलेले होते. चहू बाजूंनी डोंगररांगा, समोर खोलच खोल दरी, आणि यावर कडी म्हणून त्या दरीत कोसळणारा प्रचंड धबधबा !<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TI1HHC8d11I/AAAAAAAABBc/X9vwfXbDXy4/s720/DSC06394.JPG" alt="dhabdhaba" /><br /><br />तेवढ्यात आमच्या चालकरावांनी सांगितलं की म्हणे क्यामेरे तयार ठेवा. पण सीटबेल्ट बांधून जागेवरच बसून रहा. फोटो काढण्यासाठी उभे वगैरे राहू नका. नियम पाळण्याच्या बाबतीत आपण एकदम भारी. तस्सेच केले. बस थोड्या कच्च्या वाटणार्‍या रस्त्यावरून पक्क्या पण अगदी अरुंद रस्त्यावर आली. सगुणाचं एक खेळणं आहे. नागमोडी घसरगुंडी. त्याच्या डो़क्यावरून आपण कार किंवा बस सोडायची..दोन सेकंदात सुळ्कन खाली घसरत येते. हा रस्ता तस्सा होता ! आता आमची बस पण तशीच सुळ्कन खाली गेली नाही म्हणजे बरे ! आपल्या कर्नाटकातले ऊटी, कोडाई वगैरे रस्ते आधी अनुभवले होते म्हणून बरं. नाहीतर रामरक्षा कधीच सुरु झाली असती !<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIufZxGB7I/AAAAAAAAA4g/IVqvldqzlus/s720/DSC06381.JPG" alt="valan" /><br /><br />हेअरपिन का काय म्हणतात तशा वळणावरून बस तुरुतुरू चालली होती. शेजारी धबधबा दिसत होता. फोटो काढण्यासाठी कुणी हौशी उठला की चक्रधारी ( हो, आता या क्षणाला ते सारथी, चक्रधारी सगळे होते!) समोरच्या आरशातून एक मिश्किल कटाक्ष टाकायचे. आणि बहुतेक आरशातून आपल्याकडे बघण्याच्या नादात सर्वांना एकत्र मोक्ष मिळू नये या भितीनेच हौशी खाली बसायचा. दुसरे वळण आले की पुन्हा फोटोंची घाई व्हायची. चालकराव कथा सांगू लागले. हा पक्का रस्ता बनायच्या आधी म्हणे हिवाळ्यात बर्फ पडलेले असतानाही जिवाची बाजी लावून बस चालवावी लागायची. समोर दरीत एक छोटीशी वस्ती दिसत होती. आणि काही शेतंही !<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuwT9MLaI/AAAAAAAAA54/3hw8SaemoPw/s720/DSC06387.JPG" alt="dari" /><br /><br />आम्हाला त्या तिथे पोहोचायचे होते. अगदी काळजीपूर्वक सावकाश चालत बस पोहोचली. समोरचे दृश्य जादूई होते. उंच डोंगराच्या माथ्यावर ते आम्ही पाहिलेले रिसॉर्ट मुठीएवढे दिसत होते. आम्ही जिथे उतरलो तिथे केवळ एक बोटीचा धक्का होता. आणि एक पूल. सरोवराचा सर्वात चिंचोळा भाग हा. इथे मोठी जहाजे येऊच शकत नव्हती. एका छोट्या फेरीने आम्ही पुढ्चे साडेतीन चार तास प्रवास करून फ्लाम गावी पोहोचणार होतो.<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIug0hob1I/AAAAAAAAA4s/yRrum6lEK6o/s720/DSC06416.JPG" alt="gudvangan" /><br /><br />हा प्रवास मला सर्वात जास्त आवडला. छोट्याश्या बोटीवर शंभर माणसं असतील. दोन्ही बजूला उत्तुंग पहाड आणि त्यावरची खेडी. मन वारंवार त्या भागात चिकाटीनं नि जिद्दीनं राहाणार्‍या लोकांना प्रणाम करत होतं. नॉर्वे सरकारला सलाम करत होतं. या गावांच्या अगदी जवळून आम्ही जात होतो. त्यामुळे त्यांच्या दैनंदिन जीवनाच्या पाकळ्या समोर दिसत होत्या. एक त्यातल्यात्यात मोठं गाव लागलं. तिथे म्हणे आजुबाजूच्या वस्त्यांवर राहाणार्‍या मुलांसाठी १०० वर्षांपूर्वी शाळा सुरू झाली. एक गाव फक्त मृत लोकांचे ! म्हणजे आजूबाजूच्या गावातून अंत्यविधीसाठी तिथे जायचे. मध्येच एक सोनेरी पाकळी दिसली. अवघी ५ घरं असणार्‍या एका गावच्या (?) धक्क्याला आमची फेरीबोट उभी राहिली. खाली सायकलरिक्षासारख्या एका गाडीत पोस्टमन काका उभे होते. फेरीवरून एक पार्सल खाली फेकलं गेलं नि त्यांनी ते झेललं. हे सगळं समोरच्या घरातली सत्तरीच्या घरातली आजीबाई बघत होती. पोस्टमन काकांनी तिला तिथनच हात उंचावून बहुतेक पत्र दाखवले. म्हातारी अक्षरशः दिव्यासारखी हसली! तिने आत जाऊन एक चिमुकला रुमाल आणला नि आमच्या फेरीकडे बघत फडफडवला ! वाट बघणं आणि ती फळाला येणं एवढं सुंदर 'दिसू' शकतं ? तिचा आनंद त्या रुमालाने आमच्यापर्यंत किती सहज पोहोचवला..<br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TI1KynsWmXI/AAAAAAAABCc/KB_3UHISgLk/s720/DSC06414.JPG" alt="post" /><br /><br />इकडे फेरीमध्ये वेगळीच गंमत घडत होती. कॅफेमध्ये एकाने (बहुदा मालकाने), आम्हाला भारतातून आलात का असे विचारले. म्हट्लं हो. मग म्हणे कुठून. म्हटलं मुंबईजवळून. म्हणे पुणं माहीतय का ? आँ.. हो असे म्हटल्यावर म्हणे वाई माहितंय ?? थक्क झालो आम्ही. हा बाबा कधीकाळी वाईमध्ये गरवारे मध्ये काम करत होता म्हणे ! त्या आनंदाप्रीत्यर्थ त्याने आम्हाला उकळलेला चहा दिला !<br />त्याला विचारले की फ्लाम चे रेल्वे स्टेशन बोटीच्या धक्क्यापासून किती दूर आहे ? त्यावर काय बावळट लोक आहेत असा चेहरा करून तो म्हणाला," अरे बाबांनो तुम्ही फ्लाम ला जाताय न्युयार्कला चालल्यासारखं काय विचारताय ? फ्लाम हे गाव मुळी काही मीटर्स मध्ये मोजतात! "<br />फ्लाम आलं. एक अजस्त्र बोट तिथे उभी होती. त्यापेक्षा प्रत्यक्ष गाव कितीतरी लहान होतं. इथे तास दीड तास वेळ होता. सगळीकडे हिरवाई, स्वच्छ प्रकाश आणि निर्मळ पाणी दिसत होते.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuloo2VYI/AAAAAAAAA5A/Up-x7pGdkMM/s720/DSC06464.JPG" alt="flam" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIutHh3xyI/AAAAAAAAA5g/RnVHpF46iIo/s720/DSC06485.JPG" alt="flam" /><br /><br />आता पुढचा टप्पा रेल्वेचा. जगातल्या सर्वात सुंदर रेल्वेपैकी एका रेल्वेची आम्ही वाट बघत होतो. ही रेल्वे म्हण्जे नॉर्वेच्या इतिहासातलं एक अत्यंत कौशल्याचं आणि धाडसाचं पान. समुद्रसपाटीपासून २ मीटर वरून ही रेल्वे तासाभरात ८६६ मीटर वर असणार्‍या मिरडाल या गावी नेते. २० कि.मी. चा हा रेल्वेमार्ग बांधायला २० वर्षे कष्ट घ्यावे लागले. १९२० साली सुरू झालेले हे काम १९४० ला पूर्णत्वास गेले. १९४४ साली तेथे पहिली विजेवर चालणारी रेल्वे सुरू झाली तर १९४७ साली वाफेवरील इंजिनाची शेवटची रेल्वे धावली. २० लांबलचक बोगद्यांपैकी १८ बोगदे हे मजुरांनी हातांनी खणले. हे बोगदे सहा सहा कि. मीटर्स लांबीचे आहेत ! पैकी एक बोगदा डोंगरातच १८० अंशाच्या कोनात वळतो ! किती साहस नि किती कौशल्य पणाला लागले असेल हे बांधताना. या मार्गावरून जाताना "रारंगढांग" मनात येत होतं.<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TI1HIPPS9kI/AAAAAAAABBg/P4xgqchS5_g/s576/DSC064911.jpg" alt="flambana" /><br /><br />या मार्गावर नॉर्वेमध्ये इतरत्र न दिसणारी दुर्मिळ निसर्गदृष्य बघायला मिळतात. या जंगली, भीषण आणि तितक्याच तजेलदार निसर्गाभोवती इथे उगाच गूढतेचे वलय असल्याचे भासते. कदाचित "मिस्टेरियस" हा शब्द वारंवार गाईडच्या तोंडी येत होता म्हणून असेल असे वाटले. आणि या फ्लामबानारेल्वेने अजून एक अविस्मरणीय अनुभव दिला.<br />एका प्रचंड धबधब्यासमोर रेल्वे थांबली. सगळे प्रवासी फोटो काढायला खाली उतरले. ही लगबग चालू असताना संपूर्ण आसमंत कसल्याश्या गोड संगीताने भारून गेला. समोर धबधब्याची गाज, गर्दी असूनही संगीत वातावरणात भिनले. धबधब्याच्या मध्येच एका कातळावर कुठूनशी एक रक्तवर्णी वस्त्र ल्यायलेली एक सुंदरी प्रकट झाली ! त्या संगीतातले शब्द कळत नव्हते पण सुरांची भाषा मात्र खूपच जवळची.. ती निश्चितच एखादी विराणी गात होती. मध्येच गायब व्हायची नि खूप अंतरावरच्या एका दुसर्‍या कातळावर दिसायची. शुभ्र पाण्याच्या पार्श्वभूमीवर ही केवळ आकृती दिसत होती. तिचे नृत्य तिची विरहगाथा सांगत होते. काही काळ काळाची पावलं तिला बघण्यासाठी, तिची व्यथा ऐकण्यासाठी जणू स्तब्ध झाली होती. कधीकाळच्या आणाभाकांना साक्षीदार असेल ते पाणी. आज मात्र त्या विरहिणीच्या व्यथेतले पाणी त्या उदंड पाण्यापेक्षा जास्त ठळकपणे दिसत होते.<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuqfAQ3qI/AAAAAAAAA5Q/rpXc7HHRouA/s512/DSC06500.JPG" alt="dhabdhaba" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIu4llxWnI/AAAAAAAAA64/_ciqVpv9k9g/s800/DSC_0163.JPG" alt="baai" /><br /><br />समाधी भंगली ती रेल्वेने बोलावल्यामुळे. पुढचा टप्पा लवकरच संपला. रेल्वेने आम्हाला मिरडाल ला सोडले. आता शेवटचा टप्पा होता मिरडाल ते ओस्लो. हा संपूर्ण प्रवास डोंगरावरच्या पठारावरून होता. वाटेत ठिकठिकाणी हायकिंग, ट्रेकिंग साठी येणारे गिर्यारोहक दिसत होते. एक तर सायकलपटुंचा गट दिसत होता. लांबवर ग्लेशियर्स आणि तिथे पोहोचण्यासाठी निघालेले; संध्याकाळ झाली म्हणून तंबू टाकून तळ ठोकलेले लोकही दिसत होते. ठिकठिकाणी हॉलिडे होम्स च्या पाट्या दिसत होत्या.<br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TI1HIrI4MnI/AAAAAAAABBk/Q3b9Js24mDM/s720/DSC06506.JPG" alt="glaciers" /><br /><br />एक अचानक लक्षात आलं; इथे आजूबाजूला पर्वतरांगा नव्हत्या. कारण आम्ही खुद्द त्या पर्वतांच्या डो़यावरून रेल्वेने प्रवास करत होतो !<br />रेल्वे आता खाली उतरू लागली. मन आणि शरीर दिवसभराच्या नव्या नव्या अनुभवांनी शिणले होते. किती प्रवास झाला आज ! सकाळी आठ ते रात्री साडेदहा आम्ही वाहानं बदलत बदलत प्रवासातच होतो. रेल्वे, मग बस, मग फेरी, मग पुन्हा रेल्वे नि शेवटी अजून एक रेल्वे ! दिवसभर जाणवले नाही पण आता हा विचार करतानाही दम लागत होता. बाहेर संधीप्रकाशात अजूनही निसर्ग नटलेला दिसत होता. पण आता या क्षणी जगातले काही सुंदर बघायचे राहिले आहे असे वाटत नव्हते.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuq1hDGGI/AAAAAAAAA5U/N7kryn9INw8/s720/DSC06517.JPG" alt="matha" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIur8oeHSI/AAAAAAAAA5Y/EHCCDebn4pA/s720/DSC06516.JPG" alt="matha" /><br />ओस्लो ला साडेदहाला उतरलो. खायला शाकाहारी मध्ये केवळ कोरडे सॅंडविच मिळाले. खाऊन पुन्हा तासभर रेल्वेने जाऊन विमानतळावर पोहोचलो. आंतरराष्ट्रीय विमानतळ म्हणजे वेटिंग एरिया असणार असे गृहित धरले होते. पण तसे इथे काहीच नव्हते. नाही म्हणायला सहा बेंचेस सापडले. आमचे विमान सकाळी सहाला होते. आमच्यासारख्या लोकांनी आपली सोय शोधली होती. त्या आवारात असणार्‍या रात्री बंद झालेल्या कॅफे मधील कोचावर जाऊन बसलो. रात्र सरली. पाच वाजता चेक इन केले. आता मात्र विमानात गर्दी होती. विमान उडाले. उंचावरून दिसणारे नॉर्वे पुन्हा एकदा डोळ्यात भरून घेतले. स्मृतीत कोरून घेतले. डोंगराच्या कपारीत चार दिवसांसाठी मुक्कामाला राहिलेले पक्षी घरट्याकडे परत जाताना त्या पर्वतांना काय बरं वाटत असेल ?<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-4588370548739735103?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-26700863909349516302010-09-13T00:12:00.000+02:002010-09-13T00:13:45.789+02:00गायरांगरला भेट देऊन परत आलेसुंड गावात उतरलो तेव्हा संध्याकाळचे सात वाजले होते. जड सामान काल थांबलेल्या हॉटेलमध्ये ठेवले होते. पण चेक आउट सकाळी केले होते. आज रात्री १२ च्या बोटीने निघून उद्या दुपारी ३ वाजता बर्गन ला पोहोचायचे. आज रात्री बोटीवर झोपण्यासाठी केबिन्स मिळाल्या होत्या. बोटीवर रहायचा नवाच अनुभव आज मिळणार होता त्यामुळे सगळे उत्साहात होतो.<br />पण एक छोटी अडचण होती. आता ७ वाजल्यापासून रात्री १२ वाजेपर्यंत वेळ कसा घालवायचा? सुदैवाने कालसारखा आज पाऊस नव्हता. पण लवकरच अंधार पडल्यावर गावातले प्रेक्षणीय स्थळ दिसणार नव्हते. मग ठरवले की जेवण करून रात्री दीपगृहाजवळ जाऊन रात्रीच्या बर्गन चे फोटो काढायचे. ( ट्रायपॉड चे ओझे त्याचसाठी वागवित होतो ! )<br />भरपूर वेळ आहे म्हटल्यावर एखादे भारतीय रेस्टॉरंट शोधूया असे ठरवले. गाव एवढे लहान की अर्ध्या तासात देशी रेस्टॉरंट सापडले सुद्धा !!! तिथे निवांत वेळ घालवत काहीबाही जेवलो. साडेदहाला दीपगृह शोधायला बाहेर पडलो. थंडी होती. सगुणाला पांघरुणात लपेटून बाबागाडीत झोपवून दिलं आणि जॅकेट घालून आलेसुंडच्या निर्मनुष्य रस्त्यांवर चालू लागलो. नुकतीच पौर्णिमा होऊन गेली होती. स्वच्छ आभाळात चंद्र आम्हाला सोबत करत होता. दीपगृहाजवळ पोहोचलो. सगळे शहर तिथून नजरेच्या टप्प्यात येत होते. भरतीचा समुद्र, लख्ख चंद्रप्रकाश आणि समोर निवांत झोपलेले शहर. काल पाहिलेली टेकडी दिव्यांनी लखलखत होती. अगदी टेकडीच्या माथ्यावर चंद्र दिसत होता. शांत स्निग्ध. किती दिवस झाले अशी शांतता अनुभवून ? वाहनांचे आवाज नाहीत, टी व्ही ची बडबड नाही. माणसांच्या चाहुली नाहीत. फक्त समुद्राची गाज आणि वार्‍याची शीळ.. ! मोठा श्वास घेतल्याचाही आवाज कानांना स्पष्ट जाणवावा अशी शांतता. पुन्हा मन देशात उडालं. कुठल्याश्या गडावर भर दुपारी मंदिराच्या गाभार्‍यात ऐकलेली शांतता मनात दाटून आली. खरं तर समोरची अर्धचंद्राकृती दिव्यांची माळ बघून मुंबई आठवायला हवी होती. मातीच्या मनात मातीच्याच आठवणी रुजल्यात त्याला काय करणार !<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuQm3orkI/AAAAAAAAA3A/OD3uX1_P3_Y/s640/DSC06189.JPG" alt="chandra" /><br /><br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuQy367oI/AAAAAAAAA3E/UTZTupKA3FY/s640/DSC06191.JPG" alt="ratra" /><br /><br />ह्म्म. ट्रायपॉडवर फोटो टिपण्याच्या कसरती सुरू झाल्या. कॅमेर्‍यांचा क्लिकक्लिकाट सुरू झाला. मग कॅमेर्‍याचं पोट रिकामं आणि मनाचं पोट फोटो काढून भरल्यावर सामान घ्यायला कालच्या हॉटेलकडे गेलो. सामान घेईपर्यंत आम्हाला नेणार्‍या बोटीचा भोंगा ऐकू आला.<br /><br />आजची बोट कालच्या वरताण होती. अजून मोठी. उत्साहात चेक इन करायला गेलो. तर कळलं की आमच्या केबिन्स खिडकीच्या नाहीत ! आणि सकाळी ९ वाजता त्या सोडायच्या पण आहेत. भलंबुरं वाटून घेण्याच्या मूडमध्ये कोणी नव्हतंच. गुमान आमच्या केबिनमध्ये गेलो. तिथे दोन बेड, दोन कपाटं, लिहिण्याचा टेबल, आणि बाथरूम अशा सर्व सुविधा होत्या. फ्रेश होऊन झोपलो. रात्री कुणीतरी हलवल्यामुळे जाग आली. जरा दचकूनच जागी झाले. अशी झोपल्याझोपल्या रूमसह हलण्याचा अनुभव आधी कुठे बरं आला होता? ह्म्म्म.. लातूरला भूकंपाच्या वेळी ! एक क्षण लागला हे आठवायला आणि हा भूकंप नसून आपण नॉर्वेतल्या एका बोटीवर आहोत याचे भान यायला. होय. आमची बोट कसल्याश्या आनंदात अक्षरश: डुलत चालली होती ! एखाद्या प्रचंड मोठ्या झोक्यावर असल्यासारखं वाटत होतं. पोटातलं अन्न पण आनंदात नाचायला लागलं होतं. कधी बाहेर पडेल सांगता येत नव्हतं. आख्खी बोट डावीकडे उजवीकडे कलंडत होती. मध्येच खर्रर्र असा खडकांना घासल्याचा आवाज यायचा. मनात जहाजाच्या कप्तानाला शिव्या घातल्या. जोरदार दणका बसल्यावर बस ड्रायवरला नाही का देत आपण शिव्या ? तशा. एकदा तर वाटलं हा झोपला तर नसेल ? आणि म्हणून बोट भलतीकडेच जऊन खडकांवर आदळतेय वगैरे ! भरीत भर टायटॅनिक आणि इतर काही चित्रपट पण याच वेळेला का आठवावेत !!! तब्बल दोन तास बोटीचे हे निशानर्तन चालले होते. आणि मनाचे , कल्पनाशक्तीचे व्यायाम ! कधीतरी आपोआप झोप लागली.<br /><br /> सकाळ प्रसन्न होती. लख्ख ऊन पडलं होतं. आवरून नाश्ता करून डेकवर गेलो. तिथे हेलिपॅड होतं ! जॅकूझी आणि सोनाबाथ वगैरे चैनीच्या गोष्टी पण होत्या. आजही डेकवर गेलं की सूर्यफुलाच्या शेतात गेल्यासारखं वाटलं. सगळे लोक सूर्याकडे तोंड करून निवांत पडले होते. आम्ही पण जागा घेतल्या.<br /><br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuRUDfv2I/AAAAAAAAA3I/Cf34EOPnoH8/s640/DSC06197.JPG" alt="lok" /><br /><br />समोर समुद्र खेळत होता. अधुनमधुन समुद्रातूनच डोंगर कडे मान उंच करून आमच्याकडे बघत होते. समुद्र पण कसा बहुरूपी असतो नाही. काल रात्री चंद्रप्रकाशात तो ज्याच्या खांद्यावर डोकं ठेऊन विश्वासाने स्वप्नात रममाण व्हावं अशा मित्रासारखा दिसत होता. रात्री बोट हलत असताना कुटिल जादूगारासारखा वाटत होता. कोणत्याही क्षणी गायब करू शकेल असा. आणि आज सकाळी रांगत रांगत खोड्या करत घरभर खेळणार्‍या बाळासारखा निरागस हसत होता. असं वाटलं या समुद्राला उचलून घेऊन त्याच्या जावळांवर हात फिरवावा ! आजही अधुन मधुन बेटांवर लहान मोठी खेडी वसलेली दिसत होती. कालच्यापेक्षा आजचा समुद्रमार्ग बराच मोठा होता. रुंद होता. तरीही एखाद्या डोंगराला बोट जेव्हा वळसा घालून जाई तेव्हा खडकाला घासल्याचा आवाज येत होता.<br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuR_7nSLI/AAAAAAAAA3M/CDRry9SfC4g/s640/DSC06204.JPG" alt="ghar" /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuS6tg5BI/AAAAAAAAA3U/uaKUnNoN2AQ/s640/DSC06212.JPG" alt="ghare" /><br /><br /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuXXnCf6I/AAAAAAAAA3s/dtOT1-B4Dzw/s640/DSC06245.JPG" alt="ghare" /><br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuVwUDEfI/AAAAAAAAA3k/1jZSi3Qyano/s640/DSC06236.JPG" alt="rasta" /><br /><br />आजचा वेळ फार लवकर गेला. बर्गन शहर दिसू लागले. बर्गन हे नॉर्वेतले आकाराने २ क्रमांकाचे मोठे शहर. ४०० वर्षांपासून अत्यंत महत्त्वाचे व्यापारी बंदर. अनेकदा आगीच्या भक्ष्यस्थानी पडून पुन्हा पुन्हा जोमाने उभे राहिलेले हे शहर एके काळी युरोपची व्यापारी राजधानी म्हणून ओळखले जायचे. जहाजातून उतरून बाहेर रस्त्यापर्यंत येताना अगदी मोठ्या विमानतळावर उतरल्यासारखे वाटत होते.<br /><br />नकाशानुसार चालत जाऊन हॉटेल गाठले. थोडे खाऊन बाहेर पडलो. हॉटेल अगदी गजबजलेल्या परिसरात होते. जुन्या काळातल्या फिशमार्केटचा हा भाग आजही तितकाच प्रेक्षणीय आहे. जागोजागी थुईथुई नाचणारी कारंजी, त्याभोवती आकर्षक आकारात वाढवलेली हिरवळ आणि फुलांच्या वेली संध्याकाळच्या उन्हात वातावरण प्रसन्न करीत होत्या. गावातील प्रसिद्ध दर्यावर्दींचे आणि शिलेदारांचे, कलाकारांचे पुतळे या भागाला वेगळाच दिमाख प्राप्त करून देत होते.<br /><br />आम्हाला जायचे होते फ्लोइएन डोंगरावर. तिथून संपूर्ण बर्गन शहराचा नजारा अप्रतिम दिसतो. वर जाण्यासाठी तिथली प्रसिद्ध केबलकार, फ्लोइबानन फ्युनिक्युलर घ्यायची होती. अतीशय तीव्र चढावरून समुद्रसपाटीपासून ३२० मीटर वर घेऊन जाणारी ही सुविधा जुन्या तंत्रज्ञानाची कमाल मानली जाते. अवघ्या ५ मिनिटात आम्ही फ्लोइएन डोंगरमाथ्यावर गेलो.<br />वाटेत अजून एक अप्रूप पाहिले. एवढ्या तीव्र उतारावर घरांची गर्दी ! तिथपर्यंत जायला अगदी अरुंद रस्ते. खरोखरीच नॉर्वे मध्ये ओस्लो नंतर इथेच एवढी दाट लोकवस्ती बघायला मिळाली.<br />वरून दिसणारे दृश्य डोळ्यांचे पारणे फेडणारे होते. त्याची चित्रेच बोलकी आहेत.<br /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIucrRC4BI/AAAAAAAAA4M/xbUtq_goxtA/s640/DSC06343.JPG" alt="karanje" /><br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIudE3SwtI/AAAAAAAAA4Q/lK61lMWIAg8/s640/DSC06342.JPG" alt="shahar" /><br /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIud9m3bBI/AAAAAAAAA4U/PKJ9evM2H7E/s640/DSC06351.JPG" alt="raste" /><br /><br />पावसाला सुरुवात झाल्याने लवकर खाली उतरावे लागले. जेवून हॉटेलवर परत आलो. उद्याचा दिवस जास्त धावपळीचा आहे. लवकर झोपले पाहिजे. त्या आधी बाजारातून आणलेले साहित्य वापरून चौघांनी पटापट सँडविचेस बनवून घेतली. जवळची शिदोरी संपली होती नि उद्याच्या धावपळीत जेवण शोधायला वेळ मिळणार नव्हता.<br />आता उद्या फ्लाम.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-2670086390934951630?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-137403725888108742010-09-08T22:03:00.001+02:002010-09-08T22:05:34.811+02:00आजची सकाळ निवांत होती. हॉटेलच्या अगदी शेजारी असलेल्या धक्क्यावरून आमची बोट साडेनऊला निघणार होती. निवांत आवरले. काल सकाळी नॉर्वेजियन नाश्ता काय असतो ते बघितले नव्हते. आज तासभर हातात होता. नाश्ताखोली गजबजून गेली होती. टेबल खचाखच भरलेला होता. ५-६ प्रकारचे सीरियल्स, ताजी कापलेली ७ - ८ प्रकारची फळे, संत्री रस, दूध, फ्लेवर्ड दह्याचे प्रकार, ब्रेड चे ४ प्रकार. चीज आणि लोणी यांचेही प्रकार, बेक केलेले मश्रूम, बटाटे, टोमॅटो, उकडलेल्या राजम्यासारखी कसलीतरी उसळ, चहा कॉफीचे प्रकार..... हे वेजिटेरियन !!! नॉनवेज खाणार्‍यांसाठी यात अजून २५ प्रकारांची भर होती. सगळे प्रकार खाऊन बघितले. काय जास्त चांगलं आहे कळेपर्यंत पोट भरले होते :( "आता उद्या" असे ठरवून बोटीच्या धक्क्यावर पोहोचलो.<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItlyQJV_I/AAAAAAAAA1E/9u6OsWbyKV8/s640/DSC05991.JPG" alt="dhakkaa" /><br />सव्वा नऊ झाले तरी तिथे अजून शुकशुकाट होता. पुन्हा एकदा आपण बरोबर जागेवर आलोय नं असा प्रश्न पडला. तेवढ्यात एक अमेरिकन आणि दोन चिनी पोरी टपकल्या . ह्म्म्म्म्म ! जागा बरोब्बर असल्याची खात्री पटली. कारण सर्वांचे फोटोसेशन सुरू झाले होते. पाचेक मिनिटात बोटीचा भोंगा ऐकू आला. समोरच्या डोंगराला वळसा घालून आमची बोट येत होती. त्या बोटीवर माणसांच्या आकृत्या फारच चिमुकल्या दिसत होत्या. बोट जवळ आली. अबबबबबबब..... प्रचंड मोठे गावच जणू ! एकूण सात मजले. आणि एका गावात जे काही असू शकते ते सगळे बोटीवर होते. आत गेल्यागेल्या एका बोटसुंदरीने आम्हाला हात धुवायला सांगितले. आधी कळालंच नाही हा स्वागताचा कुठला प्रकार ते ! सगळे लोक दारात आले की, " हॅलो सर, बोटीवर स्वागत. हात धुवून घ्या ! " थोडा वेळ गेल्यावर कळले. या भागात कोणती तरी साथ चालू होती. त्याचा संसर्ग टळावा म्हणून ही खबरदारी. बोटीवर प्रत्येक कोपर्‍यात पाण्याशिवाय हात स्वच्छ करण्याचा साबण ठेवलेला होता.<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItnNow7UI/AAAAAAAAA1M/5dcm0OxIFDo/s640/DSC05999.JPG" alt="jahaaj" /><br />आम्ही ही जागा बरी, ती यापेक्षा बरी, नाहीतर इथे अजून छान असे करत करत मांजरासारखे सामान आणि सगुणाची बाबागाडी फिरवत शेवटी एका ठिकाणी स्थिरावलो. आता संध्याकाळी सात वाजेपर्यंत या बोटीवर रहाणार होतो. सामानाजवळ कोणीतरी थांबून आळीपाळीने सगळी बोट पालथी घातली. डेकवर थंडी वाजत होती. पण उन्हात बरेही वाटत होते. सगळे फिरंगी सूर्यफुलासारखे सूर्याकडे तोंड करून कसल्याश्या चिंतनात मग्न दिसत होते. बोट सुरू झाली. "बोट लागते " वगैरे काय काय ऐकलं होतं. पण आता बोट पाण्यातून डुलत जात असतानाही पोटातलं पाणीही हलात नव्हतं. इथून गायरांगर फियॉर्ड सुरू होते. गायरांगर गाव हे त्याचे टोक. आम्ही तिथवर जाऊन परत याच गावात परत येणार होतो.<br />गायरांगर फियॉर्डचा हा भाग दोन भागात विभागला आहे. नोर्दाल आणि स्त्रांदा. नोर्दाल मध्ये ५ खेडी आहेत. लोकसंख्या १७६० ! आणि स्त्रांदा च्या खेड्यांची लोकसंख्या ४५०० ! अर्थात हे तिथले कायमस्वरूपी रहिवासी. उन्हाळ्यात या भागात खूप गर्दी होत असते. त्यामुळे या चार महिन्यात पर्यटनाशी संबंधित व्यवसाय तेजीत असतात.<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItsQn4slI/AAAAAAAAA14/mErpAU0Z21A/s640/DSC06061.JPG" alt="rastaa" /><br />गायरांगर फियॉर्डच्या या भागात झालेल्या उत्खननात १२००० वर्षांपासून मानवी वस्तीच्या खुणा सापडल्या आहेत. निसर्गाच्या महान आश्चर्यांपैकी हे एक आश्चर्य आहे. समुद्राने पर्वत रांगांवर आक्रमण करून १५ किमी लांब आणि ६०० मीटर खोल अशी भेग निर्माण केली आहे. त्या भागात मानवी वस्ती ! दोन्ही बाजूंनी उंचच उंच डोंगर. पाण्यात मध्येच डोके वर काढणारे अजस्त्र सुळके. डोंगरमाथ्यावर अजून न वितळलेले बर्फ, आणि वितळलेल्या बर्फाचे पाणी होऊन धबाबा कोसळणारे जलप्रपात ! क्षणभरासाठीही पापणी मिटतानाही पुन्हा डोळे उघडण्याची डोळ्याना घाई व्हायची.<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItrorBhlI/AAAAAAAAA1w/3USKHKG9MJo/s640/DSC06059.JPG" alt="gav" /><br />या धबधब्यांचं आयुष्य काय ? आधी खडकावरून लहान लहान प्रवाहांनी हसत खेळत एकत्र यायचं, मग तारुण्याच्या मस्तीत कडेलोट व्हायचं, प्रौढ समंजसपणे नदीच्या रुपात शिरायचं, शांत प्रवाहाने समुद्राला अर्पित व्हायचं हा खरा तर निसर्गक्रम. पण हे धबधबे क्रांतिकारकांसारखे वाटले. ऐन बहरात असताना थेट समुद्रात उडी ! असे बेफिकिर, खळाळते आणि स्वच्छ स्फटिकासारखे हे पाणी म्हणजे साक्षात जीवनच.....! आजूबाजूच्या निसर्गाचा माणसाच्या मनोवृत्तीवर फार खोल ठसा उमटत असतो यावर माझा ठाम विश्वास आहे. म्हणूनच की काय, अधुन मधून लहानश्या बेटावर व्यावहारिक दृष्टीने अत्यंत कष्टाचे जीवन जगणारी माणसं मला निर्मळ,निरामय आणि आनंदी दिसत होती. या दरीखोर्‍यातल्या एकांतवासात एखाद्या बेटावर उभे असलेले एकुलते सुंदर घर बघितले की मन म्हणायचे, इथे येऊन राहण्यामागची प्रेरणा कोणती असेल ? आणि त्याच घरापुढे फुललेल्या वेली, सजवलेले गोठे नि गायवासरं, हरणं बदकं बघताना आपोआप उत्तर मिळायचं. आदीम प्रेरणा आहे ही. शांतता नि सृजनाची. आव्हानांच आव्हान देत जगण्यावर राज्य करण्याची. इथे कृत्रिमतेला जागाच नाही. निसर्गाच्या या अलौकिक आणि त्याचवेळी भीषण, रौद्र अशा प्रपातांपुढे केवळ अस्सल असेल तेच टिकेल. बाकी सगळे वाहून जाईल.<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItpQmJyZI/AAAAAAAAA1k/erf77Q2_FZk/s640/DSC06038.JPG" alt="a" /><br />हो. अवतीभवती पाचसातशे लोकांचा गोंगाट असतानाही मन या अशा विचारत गढून गेलं होतं यातच तिथला निसर्ग कसा असेल ते समजा.<br />एकेका डोंगराला मोहक वळसा घालून बोट पुढे चालली होती. मधून मधून समोर दिसणार्‍या काही विशेष स्थळांची माहिती स्पीकर वरून प्रसारित होत होती. एक ठिकाण सांगताना गाईडने सांगितले की "या निर्मनुष्य बेटावर एक तरूण ७ वर्षे एकटा राहिला होता. त्याच्यावर नंतर डॉक्युमेंटरीही तयार झाली. " दुसरे एक ठिकाण दाखवून म्हणाला, " इथे एका तरूण कुमारी मातेला दगडांनी ठेचून मारण्यात आलं आणि या कड्यावरून तिच्या प्रियकराला जलसमाधी देण्यात आली". या अशा कथा समोरचे उदात्त दृश्य गढूळ करत होत्या. प्रत्येक ठिकाणी असा मसाला काम करत नाही हेच खरे. मग ऐकणे सोडून दिले.<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuIKyndqI/AAAAAAAAA2M/TcEvvGNcefo/s640/DSC06091.JPG" alt="b" /><br />दुपार कधीच उलटून गेली होती. सकाळची न्याहारी पण जिरली. पोट भूक भूक म्हणू लागले. मग निघालो अन्नाच्या शोधात. बोटीवरच्या रेस्टॉरंटमध्ये शाकाहारी मेनू म्हणून फक्त अ‍ॅस्पेरेगसचे सूप आणि ब्रेड होता. शेफला भाज्या घालून स्पॅघेटी बनवण्याची विनंती केली. चवदार सूप नि वातड स्पॅघेटी गिळून पुन्हा डेकवर बैठक जमवली. इतक्यात बोट गायरांगर फियॉर्डच्या शेवटच्या भागात आल्याची सूचना प्रसारित झाली.<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuJHF0FBI/AAAAAAAAA2Q/9MtceXs_b30/s640/DSC06096.JPG" alt="gav" /><br />आमचा प्रवास आता अजून निमुळत्या भागातून होता. इथे धबधबे अजूनच जवळ दिसत होते. एका धबधब्याचे नाव होते सेवन सिस्टर्स ! या सप्तभगिनींपैकी ३ जणी 'सरस्वती' असलेल्या दिसत होत्या. पण त्यामुळे सौंदर्य कणभरही कमी दिसत नव्हते. हळुहळू गायरांगर गाव दिसू लागले. तीन बाजूंनी डोंगर कडे आणि मध्ये बेचक्यात अळंबीसारखे फुललेले हे खेडे ! गावाच्या थेट डोक्यावर अजून एक मोठा धबधबा. यांची संख्या मोजणे कधीच सोडून दिले होते. असंख्य जलमाळा दिमाखाने मिरवत हे छोटेसे खेडे आपल्या डोंगरांच्या बाहूने सर्वांचे स्वागत करत होते.<br />दरवर्षी सुमारे सात लाख पर्यटक या भागाला भेट देतात. हे ठिकाण युनेस्कोच्या जागतिक वारसा स्थळांच्या यादीत आहे . प्राचीन काळापासून हे पर्वत आणि हा समुद्र हातात हात घालून माणसाला अभय देत इथे जीवन फुलवत आहेत.<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuLDrKUMI/AAAAAAAAA2c/Qbi8FTe2qLs/s640/DSC06116.JPG" alt="gav" /><br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuKVWZJhI/AAAAAAAAA2Y/qj4Q44pFyz4/s640/DSC06113.JPG" alt="dhbdhbaa" /><br />आमची बोट गावाजवळ जाणार नव्हतीच. एखाद्या देवळासमोर क्षणभर उभे राहून आतल्या मूर्तीची प्रार्थना करावी आणि पुन्हा मार्गस्थ व्हावे तसे बोटही थोडावेळ त्या गावासमोर रेंगाळली आणि तिने आपला मोहरा बदलला. परत एकदा समुद्रातून त्याच डोंगर कड्यांना प्रदक्षिणा घालत; त्या रौद्रसुंदर निसर्गाच्या कुशीत स्वस्थपणे राहाणार्‍या लोकांचा हेवा करत परतीच्या वाटेवर निघालो.<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuOnUTxfI/AAAAAAAAA2w/kI1pQccxa9c/s640/DSC06145.JPG" alt="parat" /><br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItpg_dIaI/AAAAAAAAA1o/RTwKAs58QhM/s640/DSC06049.JPG" alt="dhag" /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIu1X0PF0I/AAAAAAAAA6c/9XC1bwo0GVo/s720/DSC_0475.JPG" alt="kayaks" /><br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuPwr1viI/AAAAAAAAA24/-PouE4nKMD4/s640/DSC06151.JPG" alt="gav" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-13740372588810874?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-45506103697247392972010-09-07T14:40:00.000+02:002010-09-08T22:06:39.724+02:00रेल्वेने ऑस्लो मागे टाकले. आता सहा तास रेल्वेतून नॉर्वे बघायचा होता. चित्रातल्या सारखेच दिसत होते सगळे. नॉर्वे ही सुजलाम् भूमी आहे. इतके पाणी मी कुठेच नाही पाहिले. सहजतेने निर्माण झालेली विशाल सरोवरं सर्वत्र दिसत होती. आणि त्या सरोवराच्या काठाशी बिलगलेली नॉर्वेजियन खेडी. लांबच लांब कुरणे हिरव्यागार गवतावर पावसाने मोती शिंपडल्यासारखी चमचमत होती. मध्येच एखादा अवखळ झरा खळाळत यायचा. थोडी जागा सापडली की विसाव्यासाठी पाणी थांबून तळे तयार झालेले असायचे. त्या भोवती आनंदात हसणारे एखादे शेत. शेताच्या एखाद्या कोपर्‍यात कौलारू घरे. त्या दोनचार घरांची वाडी बघताना राहून राहून "पाडस" मधले ज्योडीचे घर आठवत होते. अगदी तस्सेच दृश्य दिसत होते.<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIthvgA3nI/AAAAAAAAA0o/J61o0U9_Oo0/s640/DSC05954.JPG" alt="ghar" /><br />लोकवस्ती खूप विरळ दिसत होती. इथे सरासरी ४ किमी स्क्वेअरमध्ये १२० लोक राहातात म्हणे ! सरोवरांच्या काठावर कितीतरी सुबक घरे दिसत होती. इतक्या काठावर की घरामागच्या पायर्‍या पाण्यात दिसायच्या. त्या प्रत्येक घराचे वैशिष्ट्य म्हणजे घराजवळ बांधलेली छोटीशी होडी. अगदी हौसेने रंगरंगोटी करून सजवलेली. उन्हाळ्याच्या ४ महिन्यात मासेमारी करून ताज्या माशांनी पोटं नि मनं तुडुंब भरत असावीत. हा भाग सामन माश्यांसाठी विशेष प्रसिद्ध आहे म्हणे. सामन मासे समुद्रातून नदीत प्रवाहाच्या विरुद्ध पोहत येतात आणि मग अंडी घालतात. त्यामुळे या लहान मोठ्या तळ्यांच्या नि नद्यांच्या प्रदेशात त्यांचा सुकाळ असतो. मत्स्याहारी लोक दुरून येतात ताजे सामन खायला. अर्थात आम्हाला शाकाहारी असल्याने त्याचा काही लाभ घेता आला नाही.<img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItiPlT_MI/AAAAAAAAA0s/_bvl8nhVmIE/s640/DSC05955.JPG" alt="tale" /><br /><br />लोकांचे रहाणीमान मात्र सधन असल्याचे जाणवत होते. या खेड्यांमधल्या प्रत्येक घरापुढे आधुनिक कार, सोर्ट्सकार आणि बाईक्स दिसत होत्या. तळ्याकाठच्या एका घरासमोर तर चक्क एक छोटेसे खाजगी विमानही होते ! घराच्या अंगणात वेगवेगळ्या आकाराचे पोहण्याचे तलाव निळ्याशार रंगाने उठून दिसत होते. घराजवळ गोठा. त्यात गायी, हरणं आणि घोडे. याशिवाय कोंबड्या सश्यांची खुराडी आणि कुत्री होतीच. कसे दिसत असतील या घरात रहाणारे लोक ? अंहं ! एकही माणूस दिसायला तयार नाही. हे समोरचं निसर्गदृश्य एखाद्या लँडस्केप सारखं माणसाच्या चित्राशिवाय दिसत होतं.<br /><br />एका बाजूला उंचच उंच लांबवर पसरलेल्या डोंगर रांगा, त्यातून खेळत येणारे झरे, नद्या, त्यावर बांधलेले चित्रमय पूल आणि लखलखणारी तळी ! एवढा वेळ भान हरपून हे चित्र बघत होते. त्या सौंदर्याची गुंगी यायला लागली. त्यात काल रात्री ४ च तास झोप मिळाली होती. पण पोटात काहीतरी गेल्याशिवाय झोप लागणार नव्हती. सोबत शिदोरी भरपूर होती. तरीपण गरम काही मिळते का बघितले. पॅन्ट्रीत गरम गरम स्पिनॅच पाय मिळाले. शाकाहारी हा एकच पदार्थ होता. ( त्याच्या नावात 'पाय' ! ) पालक आणि चीज भरलेले हे गरम गरम पॅटीस पोटात गेले नि झोपेने जोरदार आक्रमण केले. मन झोपायला तयार नव्हते. आणि शरीर जागे रहायला. बाहेर निसर्गाचा एवढा उत्सव मांडलेला दिसत असताना झोप येणे म्हणजे करंटेपणाच ! बराच वेळ नुसत्या डुलक्या काढल्या. बाहेर पावसाच्या सरी सुरू झाल्या होत्या. आता आमचे स्टेशन जवळ आले होते.<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItgjzOEOI/AAAAAAAAA0g/QU4Ogwm1iXc/s640/DSC05938.JPG" alt="dongar" /><br /><br />स्वभावानुसार रेल्वेच्या डब्यात पसरू दिलेला सहा तासांचा संसार गोळा केला नि उतरलो. आजून मुक्कामाचे ठिकाण दोन तास बस च्या अंतरावर होते. जिथे उतरलो ते स्टेशन अद्नाल्स्नेस. समोर एक मोठ्ठे सरोवर आणि तीन दिशांना डोंगर रांगा. क्यामेरे सरसावले. १० मिनिटात किती बघू नि काय काय टिपून घेऊ असे झाले. शेवटी बसमध्ये बसावेच लागले. आता आम्ही पठारी प्रदेश सोडून पर्वतीय प्रदेशात जात होतो. नदीला नि सरोवरांना अगदी लगटून आमचा रोड वळणे घेत होता. मध्येच बोगद्यातून बस जात होती. ड्रायवरमामा खुषीत दिसत होते. सोबतच्या प्रवाश्यांशी नॉर्वेजियन भाषेत गप्पा मारत होते. बसमध्ये बरेच पर्यटक होते. मध्येच एखादे सुंदर दृश्य बाहेर दिसायचे नि "वाव ! ऑसम् ! ग्रेट ! " असे उद्गार ऐकू यायचे. लगेच बाकी सगळे क्यामेरे तिकडे जायचे ! आपल्याला मिळणारा आनंद असा सहजतेने वाटला जात होता. दुणावत होता. माझ्या पुढच्या सीटवर एक अमेरिकन काका नि एक जपानी काका यांच्या गप्पा चालू झाल्या होत्या. अमेरिकन बडबडे असतातच पण जपानी काकांना स्वतःचा कंपू सोडून गप्पा मारताना बघायला छान वाटत होते. निसर्गाची जादू असेल ही !<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItgPTV-SI/AAAAAAAAA0c/xC7ufTrqtpo/s640/DSC05899.JPG" alt="dari" /><br />मुक्कामाचे गाव आले. आलेसुंद. या गावाच्या नगरपालिकेत पाच आयलंड्स येतात. लोकसंख्या ४२०००. एकूण सात बंदरे असल्याने हे नॉर्वेतले एक महत्त्वाचे मत्स्यव्यापार केंद्र मानले जाते. गिरिंजर फियॉर्डशी जोडले गेले असल्याने पर्यटन व्यवसायातही या गावाचे स्थान महत्वाचे आहे.<br />आमच्या बसच्या ड्रायवरमामांना आमच्या हॉटेलचा पत्ता माहीत होता. त्यांनी उतरल्यावर कुठून कसे जायचे ते सांगितले. गावात प्रवेश करताच एका सरकारी इमारतीसमोरच्या पुतळ्याने लक्ष वेधले. मासे धरायला गेलेल्या आपल्या प्रियकराची वाट बघणारी एक तरूण मुलगी होती ती. या पुतळ्याच्या चेहर्‍यावरचे भाव आणि वाट बघणारी मुद्रा एवढी बोलकी होती ! कन्याकुमारीची गोष्ट आठवली नि क्षणभर व्याकूळच झाले.<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItjBMUOXI/AAAAAAAAA00/WmGACsTwtvM/s640/DSC05966.JPG" alt="mulagi" /><br />आज मात्र हातातल्या नकाशाने आणि ड्रायवर काकांनी मदत केल्याने हॉटेल लगेच सापडले. हॉटेलकडे जाणारा रस्ता समुद्राच्या काठानेच जात होता. सध्या तिथे खाद्यमहोत्सव चालू होता. वेगवेगळ्या प्रकारचे मासे आणि वाईन्स चा वास वातावरणार भरलेला होता. लोक त्या वेगवेगळ्या पदार्थांवर रांगा लावून तुटून पडत होते. ( हो, हो, आठवले मला पुण्यातले असे महोत्सव ! ) इथे काही शाकाहारी आहे का विचारले असते तर लोक दगड घेऊन स्वतःचे डोके फोडत बसले असते असे वाटले. एवढे तल्लीन होऊन सगळे मासे खात होते. ( इथे शाकाहारी मागणे म्हणजे एखाद्या डिस्को बँडला 'देहाची तिजोरी" वाजवायला सांगणे झाले असते ! )<br />सामानाचे ओझे हॉटेलवर टाकून परत येऊ असे म्हणून हॉटेलवर पोहोचलो. सामान लावताना डब्यातल्या मेथी पराठ्यांचा घमघमाट आला. मग काय सोबत शेंगादाण्याची चटणी, पराठे आणि वर कणीक लाडू असा उभा आडवा यथेच्छ समाचार घेऊन सगळे ताजेतवाने झालो.<br /><br />जवळच एका टेकडीवरून संपूर्ण गाव आणि समुद्र असे सुंदर दृश्य दिसते असे कळाले. तिथे गेलो तर काय ओबडधोबड रस्त्यावर टेकडीवर जाण्यासाठी सुमारे ५०० पायर्‍या बांधलेल्या होत्या. आमच्या सोबत सगुणा. तिला उचलून चढणे किंवा बाबागाडी चढवणे दोन्ही शक्य दिसत नव्हते, म्हणून आम्ही दोघे टेकडीच्या पायथ्याशी असलेल्या एका छोट्या बागेत थांबलो नि सोबतचे गीता-माँटी टेकडी चढायला गेले.<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIuzZgiTfI/AAAAAAAAA6M/_eLukEQ1vDE/s512/DSC_0232.JPG" alt="gaav" /><br /> थोडावेळ खेळल्यावर तो कन्याकुमारीचा पुतळा जवळून बघून गावात एक चक्कर मारू असा विचार करून निघालो. गाव डोंगरात असल्याने सगळे रस्ते चढउतारांचे होते. काही ठिकाणी दगडी पूल आणि पायर्‍या बांधून दोन डोंगर जोडले होते. आम्ही मुख्य रस्त्याला लागलो नि पावसाला सुरुवात झाली. हे अनपेक्षित नव्हतेच. हे गाव पावसाचे गाव म्हणून प्रसिद्ध आहे म्हणतात. एक विनोदही सांगतात. एकदा एका पर्यटकाने गाईडला विचारले, काय रे, पाऊस कोणत्या काळात नसतो ? यावर गाईड उत्तरला , " मला काही कल्पना नाही बुवा. कारण मी फक्त २४ वर्षांचा आहे ! "<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItilyf9UI/AAAAAAAAA0w/0LU-1X_h4FE/s640/DSC05963.JPG" alt="gav" /><br />तर अशा या पावसाने चांगलीच झोडपायला सुरुवात केली. एका दुकानासमोर निवार्‍याला उभे राहिलो. अर्धा तास झाला तरी पाऊस थांबेना. कमी पण होईना, शेवटी टॅक्सी केली. १ कि मी च्याम अंतरासाठी भरपूर पैसे मोजून हॉटेलवर परतलो. खिडकीतून रिमझिम पाऊस, समुद्रावर पडणारा दिसत होता. मावळतीचा सूर्यप्रकाश वातावरण अजून भारून टाकत होता. परतणार्‍या नौका, परतणारे पक्षी आणि परतणारा सूर्य ! मन काही क्षण नि:शब्द झाले.<br />एवढ्यात माँटी-गीता परत आले. मग कॉफी ( ही हॉटेलमध्ये रहाणार्‍यांसाठी चक्क फुकट होती ! ) गप्पा, आणि गाण्याच्या भेण्ड्या. ४ वाजता पोटभर खाल्ल्याने उगाच काहीतरी खायचे म्हणून पावसात बाहेर जाण्याची कोणाची तयारी नव्हती. सामान आवरून ठेवले आणि झोपलो.<br />उद्या निसर्गदेवतेचा एक चमत्कार पहायला जायचे आहे. गिरिंजर फियॉर्ड !<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-4550610369724739297?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-72385269344433666562010-09-06T22:04:00.000+02:002010-09-06T22:06:42.192+02:00खूप दिवसांचा रेंगाळलेला बेत आता सिद्धीस जात होता. ब्रुसेल्सहून ओस्लो ला जाणारे विमान समोर होते. सोबतीला सूर जुळणारे एक जोडपे होते. उद्यापासून ४ दिवस नॉर्वेतल्या दरीखोर्‍यात राहायचे आहे या कल्पनेनेही शांत शांत वाटत होते. विमानाने हाक मारली. आत जाऊन बघतोय तर मोजून १२ डोकी ! "होल वावर इज आवर" म्हणत आम्ही ऐसपैस जागा घेतल्या. ( तरी त्या खत्रुड हवाईबयेने बिजनेस क्लास मध्ये नाहीच बसू दिले ! ) सोबतची तीन डोकी हापिसातून परस्पर आल्यामुळे झोपून गेली. अडीच वर्षाची सगुणा विमान या वस्तुतले सगळे कुतुहल संपल्यामुळे कंटाळून झोपून गेली. मी मात्र टक्क जागी होते. कोणत्याही प्रवासाला जाताना नवीन काहीतरी बघण्याची दिवास्वप्न पडत असल्याने मी झोपूच शकत नाही. चाळा म्हणून स्वतःशी गाण्याच्या भेंड्या सुरू केल्या. 'दरीखोर्‍यातून वाहे... एक प्रकाश प्रकाश...' हे गाणं आलं नि मनात उद्या दिसणारे डोंगर बहरू लागले. आत्तापर्यंत जमा केलेल्या माहितीची मनात उजळणी सुरू झाली.<br /><br />नॉर्वे म्हणजे मध्यरात्रीच्या सूर्याचा देश एवढीच माहिती होती. पण जेव्हा नकाशा बघितला, फोटो बघितले तेव्हा आश्चर्याने थक्क झाले. लांबट निमुळत्या आकाराचा हा देश. त्याला २५ हजार किमि. चा समुद्र किनारा. एका बाजूला समुद्र तर एक बाजू सगळी पर्वतमय. पठराचा भाग देशाच्या एकूण भूमीपैकी केवळ १० % ! म्हणजे बहुसंख्य लोक डोंगरदरीत राहातात. आम्ही उन्हाळ्याच्या अगदी शेवटी जाणार असल्याने मध्यरात्रीचा सूर्य दिसणार नव्हता. म्हणून फार उत्तरेकडे न जाता मध्यभागी असणार्‍या फियॉर्ड्स बघायला जाणार होतो. समुद्र आत घुसल्यामुळे पर्वत भंगून दर्‍या निर्माण झालेल्या असतात त्या भागाला फियॉर्ड्स म्हणतात. "नॉर्वे इन नटशेल " असे आमच्या सहलीचे नाव. कल्पना एका प्रवासी कंपनीकडून घेऊन आरक्षणं आणि बाकी नियोजन आम्हीच केले होते.<br /><br />तरीही मनात शंका होत्याच. कारण पर्यटन म्हणजे प्रेक्षणीय स्थळांची यादी हवी, त्यात दोन चार संग्रहालये वगैरे पाहिजेत. तसे या प्रवासात काहीच नव्हते. सगळे दिवस आम्ही रेल्वे, बस आणि जहाजातून प्रवास करणार होतो आणि त्याचवेळी जे दिसेल ते प्रेक्षणीय असणार होते. एका अर्थाने खूप आरामदायी प्रवास होता हा. आम्हाला फक्त एका वाहनातून उतरून दुसर्‍या वाहनात बसायचे होते. आणि पंचेंद्रिये उघडी ठेवायची होती. पण हे सगळे आम्ही नेटवरचे फोटो बघून ठरवले होते. किती धाडस ! एक तर नॉर्वे खूप खर्चिक देश आहे. ( राहाणीमान अमेरिकेपेक्षा ३०% नि ब्रिटन पेक्षा २५% ने जास्त आहे म्हणे ! ) नेटवरच्या सारखे काही दिसले नाही तर एकूण प्रकरण फारच कंटाळवाणे होणार...<br /><br />विचारांच्या तंद्रीत विमान ओस्लो विमानतळाकडे झेपावले. रात्रीचे साडेदहा वाजले होते. बाहेर १० डिग्री तापमान होते. विमानतळावरून शहरात जाणारी फास्ट मेट्रो चुकली होती. मग दुसरी एक घेतली. त्या रेल्वेने आम्हाला मुख्य स्थानकावर सोडले. आता हॉटेल शोधायचे होते. अजून एक मेट्रो. बहुतेक आमची दिशा चुकली नि आम्ही पुन्हा तिसर्‍याच ठिकाणी उतरलो. रात्रीचे सव्वाबारा झाले होते. मग मात्र सरळ टॅक्सी करून हॉटेल गाठले. हे हॉटेल मीच शोधले होते. ४ तास झोपण्यासाठी एवढ्या दूरचे हॉटेल बुक केले म्हणून मनात स्वतःला शिव्या घातल्या.<br /><br /> एवढ्या रात्री सुद्धा शहर जागे होते. पब्स, रेस्टॉरंट्स फुललेले होते. युरोपियन धाटणीच्या इमारती दिमाखात चमकत होत्या. चक्क आपल्याकडे असतात तशा सायकल रिक्षा सुद्धा दिसत होत्या. तरुणाईचा भर रस्त्यात जल्लोष चालू होता. एका टीन एजर्स च्या झिंगलेल्या घोळक्याने तर पूर्ण रेल्वेस्टेशन डोक्यावर घेतले होते. एकूण शहर खूप नियोजनपूर्वक बांधलेले दिसत होते. यावेळेलाही पोलिसांची गर्दी मात्र ठिकठिकाणी का होती ते समजले नाही.<br /><br />हॉटेलवर पोहोचलो तोवर एक वाजून गेला होता. उद्या सकाळी ओस्लो वरून निघून आलेसुंद नावाच्या गावी वाहाने बदलत बदलत संध्याकाळपर्यंत पोहोचायचे होते.<br />मस्त झोप लागली. सकाळी साडेपाचला उठलो. खिडकी बाहेर पाहिले तर अगदी खिडकीच्या खाली एक झरा खळखळ वाहात होता ! त्यावर एक चिमुकला पूल ! खूप प्रसन्न वाटले. भराभर आवरून नाश्ता करून मुख्य रेल्वेस्थानकावर गेलो. तिथे अजून एक गोड धक्का होता. रेल्वेत कुटुंबांसाठी वेगळा डबा असतो. त्यात बाबागाडी ठेवायला प्रशस्त जागा. डब्याच्या शेवटी मुलांना खेळता यावे म्हणून छोटे खेळघर. त्यात मुलांच्या उंचीची आसने आणि फळा, खडू, गोष्टीची पुस्तके नि टी.व्ही. !!! हे सगळे सुस्थितीत !<br /><br />गाडीने ओस्लो सोडले. नियोजनात बसणे शक्य नव्हते तरी मनाला चुटपुट लागून राहिली. ओस्लो बघण्यासाठी थोडा वेळ द्यायला हवा होता.<br /><img src="http://lh3.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIIte0UNvsI/AAAAAAAAA0Q/Gi-wTJCEvuk/s640/DSC05868.JPG" alt="arambh" /><br />नॉर्वे दर्शनाचा आरंभ चांगला झाला होता. <img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TIItfABDf1I/AAAAAAAAA0U/3UBMwEkXGBc/s640/DSC05883.JPG" alt="arambh" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-7238526934443366656?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-26885501784329041472010-08-24T14:36:00.003+02:002010-09-06T09:35:43.571+02:00मागच्या आठवड्यात कोणाला तरी मेंदीची आठवण आली. आणि मग राखी पौर्णिमेला मेंदी काढूया असे ठरले. इथे पाकिस्तानी दुकानात मेंदीचे तयार कोन मिळतात. पण त्यात कोणतीकोणती रसायने मिसळली असतात म्हणे. मग काय कोन पण आपणच करूया असे ठरवले. कोणीतरी भारतातली मेंदी शोधून आणली. मोठ्या उत्साहात एका पातळ कपड्याने मेंदी चाळली. मग ती पाणी आणि निलगिरी तेल घालून लोण्याएवढी पातळ भिजविली. कात्री, प्लास्टिकचे पेपर, चिकटपट्ट्या यांचा एवढामोठ्ठा पसारा करत कसेबसे ४ धड कोन तयार केले. त्यात मेंदी भरली. नि वर रबर लावून ते बंद केले. सगळ्या घरभर मेंदीचा वास, निलगिरी तेलाचा वास घमघमत होता. मन भरून तो वास घेतला. किती वर्षं झाली अशी साग्रसंगीत, स्वतःच सगळी तयारी करून मेंदी रेखाटल्याला ?<br /><br />अगदी लहान असेन मी. सहा सात वर्षाची. आमच्या घरमालकांना एक मुलगी होती. आम्ही कांचनताई म्हणायचो तिला. तर या कांचनताईने एकदा तिच्या हातावर काढलेली मेंदी दाखवली. झालं. मला अगदी तश्शीच मेंदी काढायची म्हणून आईकडे हट्ट धरला. गोर्‍यापान हातांवर, कोनाने अगदी नाजूक नक्षीत रेखाटलेली आणि गडद्द रंगलेली ती मेंदी म्हणजे त्या दोन दिवसांसाठी माझं स्वप्न झाली होती. आईला काही कोन वगैरे घेऊन मेंदी काढता येत नव्हती. तिने कांचनताईला विचारले तर तिला वेळ नव्हता. कोनही संपला होता म्हणे. मग आईने मेंदी भिजवून काडेपीटीतल्या काडीने हातावर एक स्वस्तिक आणि ठिपके अशी मेंदी काढून दिली. मला मुळीच आवडली नाही ती. अर्ध्या तासात हात नळाखाली धुवून मोकळी. 'तश्शी' मेंदी पायजे ! मग आईने काडीने अगदी बारीक बारीक ठिपके हातभर काढली. मग कुठे थोडेसे समाधान झाले. थोड्या काळाने कळू लागले की मेंदी नुसती छान काढून भागत नाही. रंगली की नाही बघण्याच्या नादात हातावरची सगली मेंदी २ तासात धुतली जायची. मग ती केशरी रंगायची. छान लाल चॉकलेटी रंग काही यायचा नाही. मग मी पुन्हा रडायची.<br /><br />पुढे मेंदी हा विषय स्वतःच्या हातात घेतला. १०-१२ वर्षांच्या मैत्रिणींच्या आमच्या गटात तासंतास मेंदी कशाने रंगते अशा चर्चा व्हायच्या. तेव्हा बाजारात सहजपणे आजच्यासारखे तयार कोन मिळत नसत. मग प्रत्येकजण आपली ताई, मावशी, काकू मेंदी रंगण्यासाठी काय काय करतात ते सांगायच्या. आणि आम्ही घरी जाऊन ते प्रयोग करायचो. कुठे मेंदी चहाच्या पाण्यात भिजव, कुठे काताचं पाणी टाक, कधी लिंबाच्या रसात तर कधी चिंचेच्या पाण्यात मेंदी भिजवायचो. आमच्या घरात मी एकटी मुलगी नि बाकी सगळे मुलगे असल्याने मला एकटीला स्वतंत्र प्रयोग करता येत. आईपण फारसे लक्ष देत नसे. आमच्या वर्गात एक मुसलमान मैत्रीण होती. एकदा तिच्या आईने सांगितले की त्या काकू त्यांच्या लहाणपणी मेंदीत चिमणीची शी घालयच्या ! पण आजकाल निलगिरी तेलानेही काम होते. यातलं लॉजिक काही कळलं नाही. पण त्या मैत्रिणीच्या आमच्यापेक्षा जास्त रंगलेल्या मेंदीकडे आम्ही कसनुसे तोंड करून बघायचो एवढंच आठवतंय.<br /><br />सातवीच्या उन्हाळ्याच्या सुट्टीत आई म्हणाली चल आपण मेंदीचा क्लास लावूया ! आयुष्यात क्लास लावण्यासाठी आनंदाने जाण्याची ती पहिली वेळ ! पण तो क्लास विचित्रच होता. मी आणि अजून एक मैत्रीण अशा दोघीच असायचो. शिकविणारी ताई एक मेंदीच्या डिजाईन काढलेली वही समोर ठेवायची नि बघून काढा म्हणायची. स्वतः टीव्ही बघत बसायची. तिथे फक्त साधारण मेंदी साठी कोणत्या प्रकारच्या नक्षी असतात एवढेच बघायला मिळाले. आणि हो, कोन कसा करायचा ते मात्र शिकायला मिळाले. चित्रकलेत माझा आनंदच होता. त्यामुळे बाकी काही शिकले नाही तरी कोन करता येतो या एका गोष्टीच्या जोरावर चुलत मावस मामे बहिणींमध्ये माझा भाव वाढला.<br /><br />सणासुदीला सगळे एकत्र आलो की मेंदीची टूम निघायची. मग मी मेंदी काढणार म्हटल्यावर बाकी सगळ्या बहिणी मी सांगितलेली सर्व कामं करायला तयार असायच्या. एकतर मी सर्वात मोठी होते आणि मेंदीचा क्लास मी एकटीने केला होता ना ! मग मी सगळ्याना कामाला लावयची. मेंदी पुडा आणणे, मेंदी वस्त्रगाळ करणे, लिंबाचा रस गाळून वाटीत तयार ठेवणे, काताचे पाणी तयार करणे आणि मोठ्या माणसांची मर्जी झालीच तर निलगिरी तेलाची २ रु. ची छोटी बाटली विकत घेणे. मग मोठ्या कौशल्याचा आव आणून मी मेंदी भिजवत असे. मग ती ५-६ तास भिजवून ठेवायची. रात्री भराभरा जेवणं उरकायची. बाथरूमला जाऊन यायचं. ( पुन्हा खोळंबा नको ! ) हात साबणाने स्वच्छ धुवून यायचे नि मग मेंदी ची मैफिल बसायची. रात्री उशिरापर्यंत मान पाठीला रग लागेपर्यंत मेंदी लावणे चालायचे. नक्षी कोणतीही असो. ती बारीक हवी नि हात मनगटापासून नखांपर्यंत भरलेला दिसला पाहिजे एवढेच उद्दिष्ट असायचे. हात भरून मेंदी लावली की पोरगी खुष ! मग ती मेंदी सुकून निघून जाऊ नये म्हणून त्यावर साखरेचे पाणी कापसाच्या बोळ्याने हलकेच लावायचे.<br /><br />सकाळी उठल्यावर सुकलेल्या मेंदीला तेल लावून कोमट पाण्याने ती धुवायची. मस्त केशरी, लाल रंगात रंगलेली ती मेंदी बघितली की रात्री जागल्याचा सगळा शीण जायचा. नागपंचमी, राखी पौर्णिमा, दसरा, दिवाळी अशा सगळ्या सणांना मेंदी हवीच. अगदी १५ ऑगस्ट आणि २६ जानेवारीलासुद्धा !<br /><br />पुढे कॉलेजात गेल्यावर मेंदीचे अर्थ बदलले. मारवाड्यांच्या मुली कोपरापासून मेंदी काढत। ती बघायला खूप आवडायचे. कोन हातात धरून अगदी भराभरा नाजूक ,सुंदर नक्षी काढत बघता बघता पूर्ण हात रंगत असे. ती मेंदी काढतानाची तन्मयता पण तितकीच सुंदर भासे. गोर्‍या पावलांवरची नाजूक मेंदी पण बघणार्‍याला प्रसन्न करायची. स्नेहसंमेलनात मेंदीच्या स्पर्धा असायच्या. मी बहुतेक वेळा माझे हात या स्पर्धेसाठी वापरायला द्यायची !<br /><br />मेंदी रंगण्यावरून चिडवाचिडवी व्हायची. कोणी आपल्यावर खूप प्रेम करत असेल तर मेंदी खूप रंगते असे सगळ्या मुली म्हणत. ज्या खरोखरीच प्रेमात पडलेल्या आहेत त्या मेंदीच्या नक्षीच्या गर्दीत कुठेतरी आपल्या हीरोचे नाव लिहीत. मुलंही कोणाच्या तरी लग्नाबिग्नाचे निमित्त करून टिपिकल बदाम वगैरे मेंदीने काढून त्यात आपल्या हिरॉईनच्या नावाचे आद्याक्षर लिहीत.<br /><br />लग्न समारंभात अजून जोडे पळविणे, मेहंदी रसम वगैरे प्रकार आपल्याकडे सुरू झाले नव्हते. त्यामुळे नवरीची मेंदी हा अगदी खाजगी कार्यक्रम असे. नवरीच्या हातावर मेंदी काढण्यासाठी ओळखीतलीच कोणी मुलगी येई. मग करवल्या, नवरी नि मेंदी काढणारी ४ तास एका खोलीत गुडुप होत. या मेंदीत मात्र नेहमीची नक्षी न काढता मोर, डोली, बारात अशा थीमची नक्षी काढत. ती मेंदी रंगेल की नाही ही स्वतः नवरीसाठी पण काळजी असे. मेंदी हमखास रंगण्यासाठी चार लवंगा तव्यावर टाकून त्याच्या धुरात हात धरावे असे मेंदी काढणारी सांगून जाई. आईच्या तव्याशी नवरीचा तसा तो शेवटचाच संपर्क. लग्नात नवरदेवाने नवरीच्या हातावरच्या मेंदीत आपले नाव शोधायचे असा एक खेळ आम्ही खेळायचो.<br /><br />लग्नात मेंदी काढल्यानंतर पहिल्या वर्षभरात कौतुकाने इतरांकडून मेंदी काढून घेण्यात मजा आली. मग कामाच्या रगाड्यात वेळ मिळेनासा झाला. आलीच कधी लहर तर आयता कोन आणून कामाच्या ठिकाणी अगदीच ऑड दिसणार नाही इतपत मेंदी काढली जाते. कोन विकतचा असल्याने त्याची तेवढी किंमत नसते. हमखास रंगण्याची खात्री असते. मेंदी रंगेल की नाही ही हुरहूर नसते . हल्ली वेगवेगळ्या रंगात दिसणारे मेंदीचे टॅटू पण सर्रास वापरले जातात.<br /><br />खूप दिवसांनी मेंदीचा कोन करताना हे सगळं आठवत होतं. काल संध्याकाळी इथे असणार्‍या आम्ही ५ - ६ भारतीय मुली एकत्र भेटलो. आधी सगळ्यांच्या मुलांच्या हातावर एकेक चित्र मेंदीने काढलं. मग एकमेकींच्या हातवर. प्रत्येकीच्या हातावर मेंदी काढताना चेहर्‍यावर आपापल्या भावविश्वात रमल्याच्या खुणा बघत होते. कोणालाच अगदी सुंदर नक्षीकाम येत नव्हते. समोर एक मेंदीचे पुस्तक होते पण एक रेष सरळ येत नव्हती ! पण मिळून काहीतरी करण्याचा आनंद मात्र खूप मोठा होता. डोळ्यात लहाणपणीचे निरागस कुतुहल, एकमेकींच्या नक्षींचे कौतूक ( चक्क ! ) , आणि मेंदी पूर्ण झाल्यानंतर प्रेमाने आपल्याच हातकडे बघतानाचे समाधान ! गुजरात, पंजाब, कर्नाटक आणि महाराष्ट्रातले हात एकाच मेंदीने रंगत होते. प्रत्येकीच्या मनातली मेंदी दरवळत होती.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-2688550178432904147?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-70593745354150686262010-08-21T21:31:00.002+02:002010-08-21T21:35:04.448+02:00एका शेतातल्या वाडीवर यान कुत्रा आणि त्याचे कुटुंब रहात असे. त्याची नि त्याच्या छोट्याशा पिलाची, नीनाची ही गोष्ट. <br /><br />कुकूSSSSचकूSSS! कोंबड्याने बांग दिली. पा उठला. अगदी हळूच, पावलांचाही आवाज होणार नाही याची काळजी घेत तो दाराकडे जाऊ लागला. तरीपण त्याच्या चाहुलीने नीना जागी झालीच! <br /><br />" कुठे जातोयस तू पा ? " नीनाने विचारले. <br /><br />" श्श्श्श्श.. ! आता सगळ्यांना जागी करू नको हं नीना. अगं, मी वाडीवर एक फेरफटका मारायला जातोय सहजच. तुला यायचंय का माझ्यासोबत ? " पा ने विचारले. <br /><br />नीना काय तयारच होती. टुणकन उडी मारून ती पा च्या मागे निघाली. <br /><br />बाहेर शेतकरीणबाईच्या कामाला सुरुवात झालेली होती. हातात एक चरवी घेऊन ती गोठ्याकडे निघाली होती. <br /><br />" आता काय करणार ती ? " नीनाने पा ला विचारले. <br /><br />" चल माझ्यासोबत. मग तुला ती काय करते ते पहाता येईल. " पा उत्साहात म्हणाला.<br /><br />ते शेतकरीणबाईच्या मागे मागे गोठ्यात गेले. तिथे शेतकरीण गायीजवळ बसलेली दिसली. <br /><br />" ती तिथे का बसली आहे ? " नीना म्हणाली. <br /><br />" थांब थोडा वेळ. मग कळेल. " पा म्हणाला. <br /><br />अचानक चरवीत काहीतरी पडत असल्याचा आवाज आला. कुतुहलाने नीना थोडी पुढे सरकली. शेतकरीण दूध काढत होती. त्यातले काही थेंब नीनाच्या तोंडावरच उडाले. नीनाने ते चाटून बघितले. " म्म्म... काय चविष्ट आहे हे ! " <br /><br />एवढ्यात बाहेर कसलीशी घरघर मोठ्ठ्या आवाजात ऐकू आली. नीना आणि पा दचकलेच ! नीना तर घाबरून पा च्या कुशीत शिरली. <br /><br />" ते काय आहे ? " तिने विचारले. " या खिडकीखालच्या कोळशाच्या ढिगावर चढ म्हणजे तुला खिडकीतून ते काय आहे हे बघता येईल. " पा म्हणाला. <br /><br />एक प्रचंड मोठ्ठा कीटक वाडीवर घिरट्या घालत होता. नीनाला खूप भीती वाटली. ती एवढी घाबरली की त्या ढिगावरून घसरून खालीच पडली. धप्पाक् ! थेट दुधाच्या चरवीवर !!! तिच्या सगळ्या अंगावर दूध सांडलं.<br /><br />"हा हा हा ! तू अगदी डालमेटीर कुत्र्यासारखी दिसतेय नीना ! " पा हसत म्हणाला. " म्हणजे रे कशी ? " नीनाने विचारले. " म्हणजे तो एक काळे ठिपके असलेला पांढराशुभ्र कुत्रा असतो. तू फक्त पांढरे ठिपके असणारी काळी कुत्री दिसतेयस ! "<br /><br />बाहेर आल्यावर पा ने सांगितलं की तो घिरघिरणारा किडा नसून ते एक हेलिकॉप्टर आहे. तेवढ्यात त्यांना शेतकरीण हातात एक टोपली घेऊन येताना दिसली. <br /><br />" आता कुठे जातेय ती पा ? " नीना<br /><br />" मला माहीत नाही गं. चल आपणही जाऊया तिच्यामागे... " पा म्हणाला. <br /><br />मग ते कोंबड्यांच्या खुराड्याजवळ आले. तिथे शेतकरीण अंडी गोळा करत होती. ती अंडी घेऊन बाहेर गेल्यावर नीनाने बघितलं, एक अंडं शिल्लक राहिलं होतं. <br /><br />"पा, ती एक अंडं विसरली. हे बघ.. " असे म्हणून ती थोडी पुढे गेली. च्चप्पक ! अंड्यावर पाय पडून अंडे फुटलेसुद्धा !! ते पण नीनाने चाटले. "म्म्म्म्म.. हे पण मस्त लागतंय रे पा ! " नीना मिटक्या मारत म्हणाली. <br /><br />आता शेतकरीण पुन्हा बाहेर दिसली. पार कुंपणाच्या पलिकडे चालली होती ती. <br /><br />" पा, आपण जायचं का तिच्या मागे ? मग आपल्याला ती कुठे जातेय ते कळेल. " नीना एकदम पा सारखं म्हणाली. " गुड आयडिया ! " पा मिश्किलपणे म्हणाला. <br /><br />शेतकरीण बाहेर असणार्‍या छोट्या छोट्या लाकडी कपाटांजवळ हळूच काम करत होती. तिने हातात मोजे चढवले होते आणि चेहर्‍यावर पण जाळीचा रुमाल लपेटला होता. <br /><br />" वाSSS ! कित्ती सुंदर घरं आहेत ही ! " नीना आनंदाने ओरडली. <br /><br />" ती मधमाशांची घरं आहेत. फार जवळ जाऊ नको हं त्यांच्या... " पा ने सांगितले. <br /><br />" का नको जाऊ ? " नीना म्हणाली. <br /><br />" कारण कोणी आपल्या कामात अडथळा आणलेलं मधमाशांना मुळीच आवडत नाही. " पा ने समजावले. <br /><br />पण नीना ते ऐकण्यासाठी तिथे थांबलीच नव्हती. शेतकरीण तिथून निघून गेल्याबरोबर नीना त्या घरांजवळ पोहोचली होती. <br /><br />" मी त्यांना त्रास नाही देत. फक्त गुड डे म्हणून येते " , नीनाने हे ओरडून पा ला सांगितले. ती एका घराजवळ गेली आणि जाळीत नाक खुपसून तिने वास घेतला. " म्म्म.. किती छान वास आहे हा ! किती चान चव असेल याची ! " नीना पा ला सांगण्यासाठी मोठ्याने म्हणाली. <br /><br />पण त्याच आवाजाने मधमाशांना नीनाचा एवढा राग आला ! सगळ्याजणी नीनाकडे रागाने पाहू लागल्या. आणि अचानक त्यांनी नीनावर हल्लाच केला! <br /><br />" वाचवा..... !!! " असे म्हणत नीना धुम पळत सुटली. पा पण तिच्या मागे पळाला. दोघांना पण धावल्यामुळे खूप तहान लागली होती. ते नदीजवळ आले. पाणी पिण्यासाठी म्हणून नीना खाली वाकली. पण ते काय आहे ? <br /><br />" पा, पा, इथे एक कुत्रा आहे पाण्यात." नीना म्हणाली. <br /><br />" वेडाबाई, तू ओळखत नाहीस का त्या कुत्र्याला ? " पा ने हसत विचारले. <br /><br />" तपकिरी, पांढरा आणि पिवळा, आणि डोक्यावर काहीतरी विचित्र असलेला हा कुत्रा माझ्या ओळखीचा नाही " नीना<br /><br />" अगं पुन्हा एकदा नीट बघ पाहू " पा ने सांगितल्याने नीना ने पुन्हा एकदा पाण्यात वाकून पाहिले. आणि धबाक्कन ती पाण्यातच पडली ! <br /><br />" खोडकर मुली, समजलं का आता ? आता मस्तपैकी आंघोळ कर बरं. " पा काठावरून म्हणाला. नीना पण मोठमोठ्याने हसू लागली. <br /><br />" पण पा, बघ मला पोहोता पण येतय... मस्त नं ? " " तुला पोहोता येतं पा ? " असे नीनाने म्हणताच पा ने पण पाण्यात उडी मारली. मग बराच वेळ ते कमळाच्या वेलींभोवती लपंडाव खेळले. <br /><br />थोड्या वेळाने ते वाडीवर चालत चालत आले. दोघांना पण खेळल्यामुळे खूप छान वाटत होतं. पण वाडीवर मात्र अजून सगळे झोपलेलेच होते. नीना दमली होती. तिच्या डोळ्यात झोप मावत नव्हती. ती हळूच आईच्या कुशीत शिरली. त्या हालचालीने आई जागी झाली. तिने एक डोळा उघडून नीनाकडे बघितले. <br /><br />" मी आज शोधलं की दूध आणि अंडी खूप चवदार असतात. आणि हो, मधसुद्धा खूप छान असतो. " नीना झोपाळू आवाजात आईला म्हणाली. <br /><br />" नीना, तुला नक्कीच एखादं छान स्वप्न पडलेलं दिसतंय ! " आई म्हणाली. " पण पा च्या डोक्याला काय झालंय हे ? " आईने विचारले. <br /><br />'म्म्म्म .. ते आमचं गुपित आहे. तुला नंतर सांगेन मी !!" असे म्हणत म्हणत नीना झोपलीसुद्धा. <br /><br />आई मात्र पा च्या डोक्यावर चिकटलेल्या कमळाच्या पानाकडे बघत ते गुपित काय असावं याचा विचार करत होती.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-7059374535415068626?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-33753149325845283492010-08-19T14:08:00.000+02:002010-08-20T10:19:25.240+02:00एका शेतावर एक कोंबडी रहायची. छोटंसंच पण एकदम शानदार घर होतं हं तिचं. दिवसभर शेतात किडे मुंग्या शोधायची. इकडेतिकडे सापडलेले दाणे मस्त चवीचवीनं खायची. आणि रात्री आपल्या घरात येऊन आवडीचं काहीतरी करत बसायची. खूप छंद होते कोंबडीला. तिला गायला आवडायचं, तिला विणायला आवडायचं, नवे नवे पदार्थ बनवायला आवडायचं आणि बागकामही आवडायचं. आपल्या घरासमोरच्या अंगणात तिने छान बाग फुलवली होती. <br /><br />हे एवढे उद्योग असतानाही तिला कधीतरी खूप कंटाळा यायचा. कोणाशी तरी खेळावं, गप्पा माराव्या असं वाटायचं. पण आजूबाजूला कोणी नसायचं. अशा वेळी मग ती आपल्या छोट्याशा गाडीतून फिरायला जायची. लांबच्या दुसर्‍या शेतात असणार्‍या मित्रमैत्रिणींना भेटायची आणि परत यायची. <br /><br />एकदा ती अशीच सर्वांना भेटून परत येत असताना तिला एक छोटीशी भेट मिळाली. एका सुंदर पिशवीत काहीतरी गोल वस्तू होती. कोंबडीला वाटलं की लग्गेच ती पिशवी उघडून बघावी. पण आईने शिकवलेलं आठवलं. सगळ्यांसमोर भेटवस्तू लगेच नाही उघडायची. कधी एकदा घरी जाते आणि ती वस्तू बघते असं झालं तिला. भराभरा ती घरी आली. दार उघडून घरात आली. दाराजवळच्या टेबलावर तिने ती पिशवी अलगद ठेवली नि हळूच उघडली. बघते तर काय... एक पांढरेशुभ्र अंडे होते त्यात !!! " कित्ती मज्जा ! म्हणजे आता या अंड्यातून पिल्लू बाहेर येणार ! आणि आपल्यासोबत राहाणार "!! कोंबडीला खूप खूप आनंद झाला. घरभर नाचली ती अंडे हातात घेऊन ! <br /><br />पण अंड्यातून पिल्लू कसे बाहेर येते, कधी येते हे तिला काही माहीत नव्हतं. विचारणार तरी कोणाला ? सोबत कोणीच नव्हतं. कोंबडीने एक दिवस वाट बघायची ठरवली. सोफ्याजवळच्या एका छोट्याशा खुर्चीत तिने एक मऊ मऊ बिछाना तयार केला. आणि त्यावर ते अंडे ठेवले. दिवसभर ती त्या अंड्याकडे बघत राहिली. पिल्लू काही बाहेर येईना ! मग तिने रात्रभर वाट बघितली. अंड्याजवळच्या सोफ्यावरच येऊन झोपली. सकाळी उठून बघते तर काय अंडे तसेच. मग तिने अजून दोन दिवस वाट बघितली. अंहं... ! पिल्लू बाहेर येईना. <br /><br />मग कोंबडीने विचार केला आपण पिल्लुला बोलले पाहिजे. ती अंड्याकडे तोंड करून म्हणाली, " पिल्ला, पिल्ला, बाहेर ये. मी तुला छान छान गोष्ट सांगेन. " तिने एक सुंदर गोष्ट सांगितली. पण पिल्लू बाहेर येईना ! <br /><br />आता काय करावं बरं? ह्म्म.. पिल्लाला खाऊ देऊया. असे म्हणत कोंबडी स्वयंपाकघरात गेली. तिने पिल्लूसाठी मस्त नूडल्स बनविल्या. आणि केक सुद्धा बनवला. ते घेऊन ती बाहेर आली. अंड्याकडे बघून म्हणाली, " पिल्ला पिल्ला, बघ मी तुझ्यासाठी काय काय खाऊ आणलाय.. बघ तरी बाहेर येऊन ! " अंहं ! पिल्लू बाहेर येईना ! कोंबडी बिचारी हिरमुसून गेली. " खूपच हट्टी दिसतंय पिल्लू " असं म्हणून बसून राहिली. <br /><br />थोड्या वेळाने तिला वाटले," किती बाई ही थंडी ! पिल्लूसाठी स्वेटर विणले पाहिजे. " मग काय, चपला घालून गेली बाहेर. मेंढीकडून लोकर घेऊन आली. आणि कपाटातल्या विणकामाच्या सुया घेऊन लागली कामाला. मस्त स्वेटर तयार झाले ! ते घेऊन अंड्याजवळ जाऊन म्हणाली, ' पिल्लू..बघ किति छान स्वेटर आहे हे. चल ये आता बाहेर, घालून बघ पाहू.. " पण अंडे थोडेसुद्धा हलले नाही. <br /><br />अचानक कोंबडीला वाटले, अरेच्चा, आपल्या लक्षातच आली नाही एक गोष्ट. पाणी कुठं घातलंय आपण अंड्याला ??? लगोलग ती घरातून एक कुदळ फावडे घेऊन आली. बागेत एक छोटासा खड्डा खणला. त्यात अंडे ठेवले नि वरून झारीने पाणी घातले. एक दिवस गेला, दोन गेले, तिसर्‍या दिवशी पण अंडे तस्सेच ! <br /><br />कोंबडीला त्या अंड्याचा खूप राग आला. आणि पिल्लू बाहेर येत नाही म्हणून खूप वाईटही वाटले. तिला खूप रडू येत होते. अंड्याच्या समोर बसून ती खूप खूप रडली. इतकी रडली की आता तिचे डोके दुखू लागले. तिने अंडे उचलले. आणि आपल्या बिछान्यावर ठेवले. जेवली नाही, कपडे बदलले नाहीत. तशीच पांघरूण घेऊन झोपून गेली. खूप खूप थकली होती ती. अंडे पण तिच्या पांघरुणातच होते.<br /><br /> सकाळी कोणाच्या तरी गोड आवाजाने तिला जाग आली. कोंबडीने डोक्यावरचे पांघरूण काढून पाहिले. समोर चक्क अंड्यातून नुकतेच बाहेर आलेले पिल्लू तिला हाका मारत होते. " सुप्रभात आई, तू कशी आहेस ? मला भूक लागली गं. कधी उठणार तू ? " कोंबडीला आभाळाएवढा आनंद झाला. अखेर तिला पिल्लू भेटले होते. :)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-3375314932584528349?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-13143083744164381332010-08-05T14:09:00.000+02:002010-09-06T09:35:43.572+02:00तो: एक विचारु ? <br /><br />ती: ह्म्म.. विचार की..<br /><br />तो: तिच्या गावी जातोय तर एकदा भेटेन म्हणतोय..<br /><br />ती:( कातर,व्याकूळ झालेले डोळे लपविण्यासाठी मान फिरवून ) बघ. म्हणजे ठरव तूच !<br /><br />तो: एकदा भेटूनच येतो. <br /><br />ती: परवा सकाळी येशील नं घरी? <br /><br />तो: हो. <br /><br />तो जातो. ही सैरभैर. ही भेटण्याआधी ती याच्या आयुष्यात होती. लाटेसोबत आलेल्या शिंपलीसारखी. दुसर्‍या लाटेबरोबर निघूनही गेली....हिला त्या जखमा दिसल्या तेव्हा दातओठ खाऊन जिवाच्या कराराने त्या पुसण्यासाठी किती झगडली ! आणि आज पुन्हा तो म्हणतोय............<br /><br />रात्रभर कूस बदलत आभाळातल्या चांदण्या मनात टोचवून घेत राहिली. चांदण्याही मग हक्काने टोचत राहिल्या. पहाटे बागेतल्या गवताबरोबर हिच्या उशीवरही दव पडलं होतं.<br /><br />आजचा दिवस नि रात्रही जायची आहे अजून. <br /><br />मनातल्या डोहावर कितीतरी गोष्टी तरंगत राहिल्या. निळसर गुलाबी रंगाचे कागद, अत्तराच्या कुपीचे हरवलेले झाकण, चंद्रलिपीतली अक्षरे नि त्याला चिकटलेली मोरपिसं ...!!!<br /><br />रात्र पुन्हा गढूळली. क्षितिजावर रेंगाळणारे ढग गाफिल क्षणी मनात वस्तीला आले. आणि तो पण आला....<br /><br />खात्री नव्हती ? होती की. तरीपण..काय...तिच्या मनात चाललंय तरी काय???<br /><br /> <span style="font-weight:bold;">"दारी उभा गे साजण</span><br /><br /> <span style="font-weight:bold;"> नको त्याच्यापुढे जाऊ"</span><br /><br />दुखले का ? की संताप आहे हा ?<br /><br /> <span style="font-weight:bold;"> "त्याने यात्रेत भेटल्या <br /><br /> कोण्या पोरीच्या देहाला<br /><br /> दिले आभाळाचे बाहू"</span><br /><br />ढग बरसतील नं आता? प्रलय येणार... बघू त्याच्या चेहर्‍याकडे? ऊन असेल की सावली तिथे?<br /><br /> "<span style="font-weight:bold;"> हात नाहीत गं त्याला<br /><br /> <span style="font-weight:bold;">उभा अंधारी साजण </span>"</span> <br /><br />मी पाऊल टाकू ? पहिलं ?<br /><br />तोच येतोय पुढे! <br /><br />मूठीत काय त्याच्या ? ओंजळ पुढे करतेय मी..<br /><br />चाफा ! पहिल्या भेटीत मी त्याला दिलेला...!!!!<br /><br />भरून आलेल्या आभाळाला एक गार झुळूक भेटली..पाऊस !<br /><br /> <span style="font-weight:bold;"> " हात नाहीत गं त्याला <br /><br /> <span style="font-weight:bold;">उभा अंधारी साजण<br /><br /> <span style="font-weight:bold;">तिने जीव दिला तरी</span><br /></span><br /> <span style="font-weight:bold;"> त्याने वाहत्या पाण्याचे</span><br /></span><br /> <span style="font-weight:bold;">इथे आणले पैंजण..." </span><br /><br />जिंकली की ! आता पाऊस थांबलाय. पहाट केशरी दवात भिजतेय्....चाफा नव्या गंधाने दरवळतोय !<br /><br />( लेखातील कवितेचे कवी- ग्रेस)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-1314308374416438133?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-24827776677836168502010-08-04T15:36:00.000+02:002010-09-06T09:35:43.573+02:00आमच्या मराठवाड्यात गणपतीपेक्षा जास्त महत्त्व गौरींचं. आमच्याकडे त्यांना गौराया किंवा महालक्ष्म्या म्हणतात. माझ्या लहानपणच्या आमच्या घरातल्या लक्षुम्यांच्या या आठवणी. मी आठनऊ वर्षांची असेन तेव्हाच्या. <br /><br /> अण्णांच्या नोकरीमुळे आम्ही लातूरला रहायचो. पण मुख्य देवघर मंजरथलाच. त्याला अण्णा हेडक्वार्टर म्हणायचे. गोदावरीच्या काठावर असलेल्या या छोट्याश्या क्षेत्रावरचे आमचे भटांचे घराणे. आजोबा म्हणजे जोशीबुवांचा गावात चांगलाच वचक. काका पण याज्ञिकी शिकलेले. पण शेती करायचे. अजूनही करतात. अण्णा आणि काका असे दोनच भाऊ. त्यामुळे आटोपशीर कुटुंब. शेती, गाईगोर्‍हे भरपूर...आजोबांचे पौरोहित्य उत्तम. त्यामुळे गावात आमचे कुटुंब सधन समजले जायचे. क्षेत्राचे गाव असल्याने बहुसंख्य कुटुंब ब्राह्मण. बाकी मराठा, भोई, कोळी अशी कुटुंबेही गावात सलोख्याने राहात असायची. <br /><br />लक्षुम्यांसाठी मंजरथला जायचं म्हणलं की मला उड्या मारण्याएवढा आनंद व्हायचा. तर आम्ही लातूरहून बसने माजलगावपर्यंत यायचो. तिथे काका बैलगाडी घेऊन आलेले असायचे. रत्न्या-मोत्या ही देखणी खिल्लार बैलजोडी. बैलगाडीत खाली खूप आदळे बसू नयेत म्हणून कडबा पसरलेला. त्यावर जाड सतरंजी आणि त्यावर एक गादी. मी, आई, अण्णा नि विवेक सामान ठेवून आरामात पाय पसरून बैलगाडीत बसायचो. काका गाडी हाकायचे. पक्के रस्ते नव्हतेच. धडेल्धुम धडाम्धुम अशी गाडी चालायची. रस्त्यावरच्या खड्ड्यांनी आम्ही जागेवरच उडायचो. मला नि विवेकला फार मजा वाटायची. पुढे जेव्हा कच्चा रस्ता तयार झाला तेव्हा आम्ही ट्रॅक्टर मध्ये बसून मंजरथला जायचो. काही दिवसांनी बस सुरू झाली. ती तास दोन तास तरी लेट असायची. मग आम्ही वाट बघायचा कंटाळा आल्याने चालत १० किमी जायला किती वेळ लागेल असे हिशेब करत बसायचो.<br /><br />आमच्या वाड्याला मोठ्ठे फाटक आहे. अगदी हत्ती जाण्याएवढे ! तिथेच दारात आम्हा चौघांना थांबवले जायचे. अम्मा म्हण्जे माझी आजी भाकरतुकडा ओवाळून टाकायची. फाटक ओलांडून आत आले की पहिल्यांदा गाईगुरांचे हंबरणे, गळ्यातल्या घुंगरांचा आवाज नि शेणामातीचा मन शांत शांत करणारा गंध यायचा. मी आधी वासरं किती आहेत ते मोजून घ्यायची. आजपर्यंत ६-७ वासरांपेक्षा कमी वासरे मी गोठ्यात बघितली नाहीत. गायी पण १२-१५ असतातच. गोठ्यानंतर ७-८ पायर्‍या चढून मुख्य वाडा. घरात कायम एक पाळलेला कुत्रा आणि ५-६ मांजरं ! आमचं गाव मार्जारक्षेत्र म्हणून प्रसिद्ध असल्याने मांजर अशूभ मानत नाहीत. मोत्या नि ही मांजरं लगेच जवळ येऊन हुंगायला लागायची. असं मस्त वाटायचं. त्यांनी मला ओळखलं हे समजायचं. मग हात पाय धुवून देवाच्या पाया पडायचं. आजी,पणजी, आजोबा, काका नि काकू यांना नमस्कार करायचा. आणि मग जेवायला बसायचं. दूधातुपाचं जेवण जेवल्यावर मस्त झोप काढायची. नाहीतर चुलतभावंडांशी खेळत बसायचं. <br /><br />आमच्या अंगणात मोठ्ठे कडुनिंबाचे झाड आहे. मी जाणार कळल्यावर आजोबा त्याला झोका बांधून घ्यायचे. उंच फांदीला सोल बांधून आणि एका बुटक्या फांदीला साखळदंड असलेला झोपाळा. मी कंटाळा येईपर्यंत झोके खेळत बसायची. मग थोडावेळ लहानग्या भावंडांना खेळव, मांजरींना जवळ घेऊन लाड कर, आजी, पणजीशी गप्पा मार असे उद्योग चालायचे. जेवणाची झाकपाक झाली की आई नि काकू लक्षुम्यांच्या फराळाचे पदार्थ बनवायच्या तयारीला लागायच्या. हे पदार्थ नैवेद्य म्हणून एका लोखंडी मंडपीला अडकवून लक्षुम्यांच्या डो़क्यावर टांगायचे असत. म्हणून त्याला फुलोरा म्हणायचे. या फुलोर्‍यात चकली, शेव, अनरसे, लाडू, पापडी आणि मैद्याची वळून तळलेली एक वेणीपण असायची. दोन दिवस मग खोल्यांमधून, अंगणात मस्त खमंग वास दरवळत रहायचा. <br /><br />पावसाळी दिवस असल्याने गंगेला भरपूर पाणी असायचे. ( गोदावरीला गंगाच म्हणतात आमच्याकडे) एका ठिकाणी सिंधुफेणा नदी पण गंगेला येऊन भेटते तो संगम पण आमच्या गावात आहे. पाऊस नसेल तर या संगमावर आम्ही सगळी भावंड पोहायला जायचो. गंगेच्या पात्रापेक्षा खूप कमी पाणी असायचं इथे. त्यामुळे त्या खळखळ वाहाणार्‍या वाळू दिसेल इतक्या स्वच्छ पाण्यात डुंबायला खूप मजा यायची. <br /><br />दुसरा एक कार्यक्रम असायचा देवळात जाण्याचा. घरापासून हाकेच्या अंतरावर गंगा नि अगदी समोर मुख्य ग्रामदेवता त्रिविक्रम मंदीर. त्रिविक्रमाला जाताना वाटीभर गहू सोबत घेऊन जायचे. तिथे देवापुढे ठेवायला. खूप प्रसन्न वाटायचे त्या आवारात. जुने हेमाडपंती देऊळ. गाभार्‍यात घुमणारा मंत्रघोष, लक्ष्मी-त्रिविक्रमाची शांत समईच्या प्रकाशात गंभीर आश्वस्त वाटणारी मूर्ती, सभामंडपातले कासव नि घंटा, प्रदक्षिणा मार्गावरचे तुळशी वृंदावन, मंदिराच्या चारी दिशांना असणार्‍या संरक्षक देवतांच्या मूर्ती.......सगळे सगळे खूप आपले वाटायचे. बडव्यांच्या घरातल्या पोरी, बोर्‍यांच्या घरातल्या पोरी अशा माझ्या उन्हाळ्याच्या सुट्टीनंतर आत्ताच भेटणार्‍या मैत्रिणी जमायच्या. मग आम्ही खेळनपाणी खेळत बसायचो. दिवेलागणीला आजोबांची दणदणीत हाक ऐकू आली की या पोरी धुम पळून जायच्या. मी पण घरी परतायची. मग देवापुढे शुभंकरोति म्हणायचे. काकांकडून गीता, विष्णुसहस्त्रनाम, महिम्न असे काहीतरी शिकायचे... घोकत बसायचे. यातून बाकी सर्वांना सूट मिळायची. मी एकटीच हे सगळे करत असे. त्यामुळेच की काय मी घरात सगळ्यांची खूप लाडकी होते. नातवंडात सगळ्यात पहिली नि तीन पिढ्यांनंतर जन्मलेली मुलगी म्हणून मला सगळे जपायचे. तीन पिढ्या घरात मुलगीच नसल्याने मला कधीही घरात 'मुलींची' वागणूक मिळाली नाही. तू मुलगी आहेस म्हणून हे कर ते नको असे कधीच झाले नाही. कर्मठ भटांच्या घराण्यात हे एक नवलच !<br /><br />हे सगळे होईपर्यंत धारा काढून व्हायच्या. माझ्या खास तपेलीत मला धारोष्ण दूध मिळायचं. अम्मा कालच्या दुधाचं विरजण लावताना लाल तापलेल्या दुधावरची थोडी साय आणि शिंपल्याने काढलेली खरवड माझ्या हातावर ठेवायच्या... ! पक्की मांजर होते मी ! दूध, साय, लोणी, तूप सगळे पोटभर खायची. रात्रीची जेवणं व्हायची. नि पाऊस नसेल तर लिंबाखाली बाजेवर अंथरूण टाकून दिवसभराच्या सुखाने थकून गाढ झोप लागून जायची.<br /><br />सकाळी जाग यायची ती रप्पक रप्पक अशा सडा घातल्याच्या आवाजाने. अजून उजाडलेही नसायचे. पण सगळे घर, गोठा जागा झालेला असायचा. शेणाच्या गवर्‍या लावायला मला भारी आवडायचं. पणजी ते काम करायची तेव्हा मी मधे मधे करत बसे. मग घरी बनवलेले मंजन हातात घेऊन वतलासमोर( पाणी तापवण्याचा हंडा त्या चुलीतच रोवलेला असतो.चुलीचे तोंड नहाणीबाहेर नि हंडा मात्र नहाणीत अशा रचनेला वतल म्हणतात ) मस्त शेकत दात घासत बसायचे. राखुंडी,तुरटी, मीठ असं काय काय मिसळून ते स्वादिष्ट मंजन तयार केलेलं असायचं. दात घासून झाले की शेणानं शिंपलेल्या अंगणात रांगोळी काढायची. मन लावून तासभर रांगोळी काढत बसायचे मी. नंतर अंगणातल्या पारिजातकाची फुलं गोळा करायची. दूर्वा तोडायच्या. आघार्डा तोडायच्या. आणि काकू जवळ नेऊन द्यायच्या की काम झाले. मग पुन्हा दूध आणि न्याहारी. गंगेत डुंबणे नि देवळात खेळणे.<br /><br />संध्याकाळी महालक्षुम्या येणार म्हणून पुन्हा झाडझूड व्हायची. सडा रांगोळी अधिक निगुतीनं केली जायची. नवे कपडे घालून लक्षुम्यांच्या स्वागताला तयार. दिवेलागणीला आई किंवा काकू एका ताम्हणात हळदी कुंकू पाण्यात कालवायच्या. या पाण्याचे मुख्य दारापासून देवघरापर्यंत हातवे द्यायचे. दोन हातव्यांच्या दोन्ही बाजूला रांगोळीने लक्ष्मीची पावलं असलेले शिक्के द्यायचे. हे करताना दर पावलाला एक प्रश्न विचारण्याचं काम माझ्याकडे असायचं. ' काय करतेस ? ' यावर उत्तर मिळायचं " सोन्याच्या पावलानं लक्ष्मी येते तिला हातवे देते". एक दोन वेळा असं झालं की तिसर्‍यांदा पुन्हा तोच प्रश्न विचारायचा मला भारी कंटाळा यायचा. पण आई ओरडायची, " अगं विचार की... " !<br /><br />मग हंड्यावर हंडे ठेवून त्यावर साडी पोलकं नेसवून लक्षुम्यांचे दोन आणि त्यांच्या पिलवंडांचे दोन मुखवटे ठेवले जायचे. सगळ्या प्रकारचे खोटे दागिने, गजरे, हार यांनी या जेष्ठा कनिष्ठा सजायच्या. समोर धान्याच्या राशी ओतल्या जायच्या. खेळणी, फुलं यांनी सुंदर आरास केली जायची. लख्ख झालेल्या समया तेवायच्या.त्या प्रकाशात त्या मुखवट्यांचे डोळे सजीव भासायचे. घरादारात धूप नि उदबत्त्यांचा वास घमघमायचा. रात्री आरती व्हायची नि लक्षुम्या झोपायच्या. <br /><br />दुसर्‍या दिवशी सकाळी मुगाची खिचडी नि येसर आमटीचा नैवेद्य. तोच सर्वांचा फराळ. बाकी पदार्थांचा फुलोरा तयार व्हायचा पण अजून ते खाण्यासाठी वेळ असायचा. काका सोवळे नेसून देवपूजेला बसायचे.काकू लक्षुम्यांच्या पूजेच्या तयारीला लागायची. आई नि आजी सैपाकाला लागायच्या. सवाष्ण ब्राह्मण यांना जेवणाचे आमंत्रण जायचे. सैपाकाचा एकदम थाट असायचा. सोळा भाज्या, सोळा चटण्या कोशिंबिरी, वडे, पापड, कुर्डया, पुरणपोळ्या, कढी, साखरभात, साधा भात, मसाले भात आणि खीर कानवला ! या सर्वांच्या वासांनी आम्ही पोरं सैपाकघराजवळच रेंगाळत रहायचो. पण सैपाक कडक सोवळ्यात चालेल याची आजोबा काळजी घ्यायचे. चुकून इकडे तिकडे हात लागला तर आई आजीला बोलणी खावी लागायची. <br /><br />मुख्य पूजा सुरू व्हायची. ती बराच वेळ चालयची. मग आरत्या सुरू व्हायच्या. शेवटी नैवेद्य दाखवला की महलक्ष्म्या अशा खूष दिसायच्या !!! सवाष्ण ब्राह्मण आलेले असायचे.पाट मांडले जायचे. रांगोळी काढली जायची. उदबत्त्यांच्या घमघमाटात पंगत वाढली जायची. काकू नि काका वाढपाचे काम करायचे. ताटं वाढून झाली की काका सगळ्यांना गंध लावून नमस्कार करायचे. आम्हा पोरांची रांग पण नमस्कारासाठी गर्दी करायची. शेवटी हातात पाणी घेऊन संकल्प सोडला जायचा. भोजनमंत्र खणखणीत आवाजात व्हायचा नि जेवणं सुरू व्हायची. मन भरेपर्यंत जेवत रहायचो आम्ही. ताटात काही टाकायचे नाही हा दंडक होता. कोणी टाकलेच तर तो आलेला ब्राह्मण जरी असला तरी आजोबा त्याची व्यवस्थित कानउघाडणी करायचे. वर दक्षिणा देऊन नमस्कारही करायचे ! नंतर सगळे विड्याची पानं घेऊन गप्पा मारत थोडावेळ बसायचे. आम्हा पोरांनाही विडे खायला मिळायचे. मग आम्ही कोणाचे पान जास्त रंगते याची शर्यत लावायचो. मधूनच काका गोठ्यातल्या वासरांना चारा पाणी वाढून यायचे. शेतावर राबणारे गडी परतले की त्यांना ताजे वाढण दिले जायचे.<br /><br /> बायकांची पंगत व्हायची.झाकपाक केली जायची. कुत्र्या मांजरांना खायला मिळायचे नि दिवसभराचे थकले भागले घर विडे खात गप्पा मारत जागायचे. आम्ही पोरं तुडुंब जेवल्याने झोपून जायचो. तिसर्‍या दिवशी सकाळी सकाळी चटचट आवरून हजर असायचो. आज फुलोर्‍याचा फराळ ! मोठ्या ताटलीत शेव चिवडा, लाडू, अनरसे, करंजी, चकली असे पदार्थ यायचे. आम्ही तुटून पडायचो. दुपारी साधे जेवण नि संध्याकाळी हळदीकु़ंकू. गावातल्या झाडून सगळ्या बायका नटून थटून एकमेकींकडे हळदीकु़ंकवाला जायच्या. कोणाची आरास कशी, नवे दागिने, साड्या यांचे प्रदर्शन व्हायचे. उखाणे घेताना चेष्टामस्करी व्हायची, गावातल्या पणज्या, आज्या, सगळ्या यात सामील व्हायच्या. सगळ्या गावात जणू या गौराया हसतखेळत असायच्या. इथे कोणत्याही भेदभिंती नसायच्या. <br /><br />रात्री पुन्हा निरोपाची आरती व्हायची. खीर कानवल्याचा नैवेद्य व्हायचा. लक्षुम्यांच्या पूजेचे धागे सोळा गाठी मारून घरातल्या लक्ष्म्यांच्या गळ्यात घातले जायचे. आम्हा पोरासोरांच्या हातात आठ गाठींचे धागे बांधले जायचे. <br /><br />जड मनाने मुखवटे उतरवले जायचे. पेटीत सुरक्षित ठेवले जायचे. दागिने, सजावटीचे सामान काळजीपूर्वक कापडात बांधून ठेवले जायचे. समोरच्या धान्याच्या राशी घरातल्यांनीच खायच्या म्हणून लगोलग दळायला पाठवल्या जायच्या. आमची लातूरला परत निघायची वेळ जवळ यायची. फराळाच्या गाठोड्या बांधल्या जायच्या. सामान कपडे यांच्या पिशव्या भरल्या जायच्या. असा हा लक्षुम्यांचा सोहळा आठवत आम्ही पुन्हा बैलगाडीत बसायचो.<br /><br />आता २० वर्षांत यात खूप खूप बदल झालेत. पण ते या लेखात नकोत. इथली गोडी अशीच ठेवते. <br /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-2482777667783616850?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-24267370903236845422010-08-03T20:28:00.000+02:002010-08-20T10:19:25.241+02:00एक होतं जंगल. त्या जंगलात एक हत्ती रहायचा. दिवसभर त्या जंगलात खेळत रहायचा. भूक लागली की झाडावरची फळं खायचा आणि तळं, तलाव, झरा असे जिथे सापडेल तिथले पाणी प्यायचा. हत्तीची जंगलात सगळ्यांशी मैत्री होती. तो सर्वाना मदत करायचा. त्यामुळे सर्वांचा आवडता होता.<br /><br />एके दिवशी तो असाच जंगलात फिरत होता. फिरता फिरता तो जंगलाच्या दुसर्‍या टोकाला गेला. त्याला खूप खूप तहान लागली होती. म्हणून तो पाणी शोधू लागला. उन्हाळ्यामुळे बहुतेक सर्व ठिकाणचे पाणी आटले होते. काही ठिकाणी नुसताच चिखल राहिला होता तर काही तळ्यांचे डबक्यात रुपांतर झाले होते. खूप शोधल्यानंतर हत्तीला अखेर एक जागा सापडली. तिथे खड्ड्यात पाणी दिसले. हत्तीने त्यात आपली सोंड बुडविली. आणि फुर्रर्रर्र करून पाणी पिऊ लागला. एक मिनिटात सगळे पाणीच संपले ! सगळे पाणी हत्तीने पिऊन टाकले होते ! " अरेच्चा ! पाणी संपले सुद्धा ! " हत्ती मनात म्हणाला. तेवढयात त्याला सोंडेच्या टोकावर काहीतरी वळवळ जाणवली....बघतो तर काय....एक छोटीशी मासोळी पाण्यातून बाहेर पडल्यामुळे तडफडत होती. अगदी सोंडेच्या टोकावर ! हत्तीने पाहिले. मासोळीला म्हणाला " हाय, कशी आहेस ? " मासोळीला हत्तीचा खूप राग आला होता. तिचे सगळे पाणी त्याने संपवले होते नं.. " काय रे हत्तीदादा, एवढा मोठा झालास तू तरी तुला काही कळत नाही ! माझे पाणी संपवलेस. आता मी कुठे राहू ? पाण्याबाहेर तर मी जगूच शकत नाही. तुझ्यामुळे मी आता मरून जाणार ! दुष्ट आहेस तू ! " असे मासोळी खूप रागारागाने बोलली. हत्तीला खूप वाईट वाटले.आपली चूक त्याला समजली. पण त्याने मुद्दाम पाणी संपवले नव्हते. तो म्हणाला," अगं मासोळी, चुकून संपलं गं पाणी! मी तुला दुसरे पाणी शोधून देतो. चल आपण शोधूया.. " <br />मासोळी म्हणाली," तू खरंच मला मदत करशील ? " " हो गं हो. नक्की करेन" हत्ती म्हणाला. मग ते दोघे पाणी शोधत शोधत फिरू लागले. पाणी काही सापडेना. मासोळीची तडफड खूपच वाढू लागली. हत्तीला खूप वाईट वाटले. आपल्यामुळे मासोळीला त्रास होतो आहे हे बघून त्याला रडू आले. दोन्ही डोळ्यातून घळाघळा अश्रू वाहू लागले. टप टप पाणी जमिनीवर पडले. तो म्हणाला, " आता काय करायचं? " पाणी बघून मासोळीने टुण्णकन त्यात उडी मारली. आणि ती म्हणाली, "हत्तीदादा, हे पाणी मला थोडावेळ पुरेल. तू दुसरे पाणी शोधून ये तोवर मी इथेच थांबते. " हत्तीला गंमतच वाटली. तो पाणी शोधायला एकटाच निघून गेला. <br /><br />तिथेच जवळ एका चिखलाच्या डबक्यात एक मगर होती. ती हे सगळे दुरून बघत होती. मासोळीला एकटी सोडून हत्ती निघून गेल्याचे तिने पाहिले. मासोळी बघून तिच्या तोंडाला पाणी सुटले. आज आयतीच मेजवानी मिळणार म्हणून ती खूष झाली. दबक्या पावलांनी मासोळीच्या मागे गेली नि एका घासात तिने मासोळीला गट्टम् केले ! हत्ती परत आला तर तिथे मासोळीच नाही. "आता काय करायचं?" पण तिथल्या झाडावरच्या एका धीवर पक्षाने हत्तीच्या कानात सगळे सांगितले. हत्तीला मगरीचा एवढा राग आला.. त्याने तिला उचलले नि झाडावर उलटे टांगले ! मगरीला खूप भीती वाटली. ती हत्तीला तिला झाडावरून खाली उतरवण्यासाठी विनवू लागली. हत्ती म्हणाला, " आधी ती गिळून टाकलेली मासोळी बाहेर टाक मग मी तुला खाली उतरवतो." मगरीपुढे काही पर्यायच नव्हता. तिने मासोळी खाली टाकली. <br /><br />मासोळी हत्तीला म्हणाली, " तुला बघून आत्ता कुठं माझ्या जिवात जीव आला ! आता सोड बरं मला पाण्यात ! " हत्तीचे तोंड एवढुसे झाले. त्याला अजून पाणी कुठे सापडले होते ! तो म्हणाला" मी पटकन येतो. तू इथेच माझी वाट बघ." आणि तो पाणी शोधायला निघाला. इकडे झाडावरच्या धीवर पक्षाने एक झडप मारली नि मासोळीला चोचीत उचलले. पिल्लांना खाऊ मिळाला या आनंदात तो घरट्याकडे निघाला. समोर हत्ती उभा ! त्याने आपल्या सोंडेत धीवराचे घरटेच पकडले होते. त्यात धीवराची पिल्लं घाबरून ओरडत होती. धीवराला आपली चूक समजली. त्याने मासोळीला अलगद खाली ठेवले. हत्तीनेही मग घरटे जागेवर ठेवले.<br /><br />त्याने मासोळीला उचलले आणि सापडलेल्या छोट्याश्या तळ्याकडे निघाला. मासोळीला ते तळे पाहून खूप आनंद झाला. तिच्या आधीच्या घरापेक्षा इथे थोडे जास्त पाणी होते. हत्तीने तिला पाण्यात सोडताच सुळसुळ पोहत ती आनंदात गिरक्या घेऊ लागली. ते बघून हत्तीला खूप खूप आनंद झाला. अखेर त्याने मासोळीला वाचवले होते !<br /><br />उन्हात फिरून फिरून हत्ती खूप थकला होता. आणि त्याला खूप तहान लागली होती. त्याने समोरच्याच पाण्यात आपली सोंड बुडविली. आणि तो ढसाढसा पाणी पिऊ लागला. दोन मिनिटात तळयातले पाणीच संपले !!!! त्या तळ्यात तर खूप खूप मासोळ्या राहात होत्या. सगळ्याच्या सगळ्या हत्तीकडे रागारागाने पाहू लागल्या. हत्तीने मात्र डोक्याला हात लावला ! आता काय करायचं???<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-2426737090323684542?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-36681797265140295722010-07-28T16:00:00.000+02:002010-09-06T09:35:43.574+02:00पावसाच्या नावाची माझी सखी होतीही पावसासारखीच. चंचल. लहरी. एक वर्षानेच मोठी होती तरी ताईगिरी आवडायची तिला. सखीचं घर कृष्णभक्तांचं. घरात सतत काहीतरी धार्मिक कर्मकांड चालत असायचं. सखीला मात्र ते आवडायचं नाही. तिच्या घरात 'तामसी' आहार चालायचा नाही म्हणून आम्ही आमच्या घरी लसणीची चटणी, कांदाभजी चापायचो ! सखीचे बाबा एक विक्षिप्त प्रकरण होतं. काकूंना खूप त्रास द्यायचे. अगदी मारहाणही चालायची. पण तरीही काकू मात्र सतत हसतमुख दिसायच्या. नवर्‍याचा उल्लेख 'प्रभूजी' असाच करायच्या. त्यामुळे सखीच्या मनात अजूनच चीड साठायची. बरं हे सगळे प्रकार मला सखीने कधीच नाही सांगितले. आईकडून, कधीतरी काकूंच्याच तोडून समजायचे. तिच्या घराबद्दल काही न बोलणे हा आमच्यातला जणू अलिखित करात होता. घरातल्या वादळात सखी जेव्हा कोलमडायची तेव्हा मी तिला आधार द्यायचे. माराच्या वळांवर औषध लावणे असो की माझ्याच घरी दोन दिवस मुक्काम असो. सगळे सहजतेने व्हायचे. काकूंची माझ्यावर माया होती. त्या पण माझ्याजवळ हिच्या हटवादीपणाबद्दल रडायच्या. मी अर्थात सखीची बाजू घ्यायची. माझे नि आईचेही सखीवरून वाद व्हायचे. पण मला सखी फार प्रिय होती.<br /><br /> कितीतरी वेड्यावयातल्या वेड्या गोष्टी आम्ही सोबत करायचो. मग ते 'दिलवाले दुल्हनिया....' बघून अस्तित्वात नसलेल्या प्रियकरांबद्दल हळवे होणं असो की भगतसिंगाचे चरित्र वाचून राष्ट्रसेवेची शपथ घेणे असो. नागपंचमीला मेंदी लावणे असो की कोजागिरीला रात्रभर गच्चीवर वेड्यासारखे अखंड गाणी गाणं असो.. कॉलेजातही आम्हाला सगळे हुशार वगैरे समजायचे. त्यामुळे मिळून दादागिरी करत असू दोघी.<br /><br />आमचे घर सामाजिक कार्यकर्त्याचे.लहानपणापासून तेच सवयीचे झालेले. मोठ्या लोकांच्या वर्दळीतून,बघून ऐकून मलाही सामाजिक कार्यात पडायचं हे वेगळं ठरवावं लागलं नाही. मी लहाणपणापासून शिबिरांना-वर्गांना जायचीच. आता सखीही सोबत येऊ लागली. संघटनेच्या कामात बहरली. तिचे वक्तृत्व, नेतृत्वगुण बहरून आले. घरचा आधी असणारा विरोध कमी होऊ लागला. सखी समरसतेने कामात गढून गेली. <br /><br />पण घरातल्या कर्मकांडाला, रोजच्या वादांना खूप कंटाळली होती. पदवीनंतर पुण्यात शिकायला गेली. मी लातूरलाच राहिले. पत्रातून होणार्‍या भेटीतून नवेनवे कळू लागले. एवढे दिवस आपण फारच बुरसटलेल्या विचारांच्या संघटनेत वेळ घालवला असा सखीला साक्षात्कार झाला. पुण्यात असणार्‍या विविध प्रयोगशील संघटनांच्या वर्तुळात सखी रमली. थोडे दिवस ती कम्युनिस्ट होती. मग समाजवादी झाली. मग तेही सुटले. विज्ञानवादी झाली. घरातल्या कर्मकांडाबद्दलचा मनातला तिरस्कार या विचारांसाठी पोषकच ठरला. तिच्यामते मी मात्र संकुचित विचारसरणीची वगैरे ठरू लागले. माझ्या कामात, विचारात स्पष्टता असल्याने तिच्या मतांचा थेट परिणाम झाला नाही पण कुठेतरी खूप दुखलं. हात हातातून सुटत चालले होते आणि काही उपाय दिसत नव्हता.<br /><br />अधुनमधुन सखी भेटायची. भेटीचा शेवट मात्र चांगला नसायचा. माझ्या कामाबद्दल, विचारांबद्दल ती आत्यंतिक तुच्छतेने बोलायची. मी ही मग काहीतरी वार करून तिला घायाळ करून घरी परतायची. परत ती जायला निघेपर्यंत दोघीही अस्वस्थ असायचो. निरोप घेताना पुन्हा गळ्यात पडायचो. पण दरी वाढतच होती. <br /><br />पुढे मी प्रेमात पडले. लग्न करून समविचारी नवर्‍यासोबत थोड्या वेगळ्या प्रकारच्या कामाला सुरुवात केली. सखी माझ्याच शहरात होती पण मला टाळायची. मी ही पुढचे शिक्षण नोकरी यात व्यस्त झाले. आईकडून बातम्या कळायच्या. सखी कुठल्याश्या संस्थेत प्रशिक्षण घेऊन व्यावसायिक सामाजिक कार्यात उतरली होती. परदेशी फंडांवर काम करणारी ती संस्था तिला बिहारमध्ये कामासाठी पाठवणार होती. सखीचा अभिमान वाटला नि काळजीही. तिला विचारले तर तिने मी काम करत असलेल्या संघटनेतील बिहारमधल्या माझ्या ओळखीच्या तिच्यामते स्वार्थी नि संकुचित मित्रमैत्रिणींचे पत्ते लिहून घ्यायलाही कडवट नकार दिला. मला त्याक्षणी तिची फक्त कीव आली. कोणती पट्टी तिने बांधली होती कळत नव्हते. अनोळखी प्रांतात ओळखीचे चार पत्ते जवळ असण्यात विचारसरणी वगैरे कसे आड येऊ शकतात ते समजत नव्हते. सखी गेली. पुन्हा वेगवेगळ्या वाटांवर आम्ही हरवून गेलो. <br /><br />अचाऩ एक दिवस सखीचा फोन. 'प्रेमात पडलेय.. लग्न करतेय..दोन दिवस इथे आहे..भेटायला ये.' !! मी आनंदाश्चर्यात उडतच तिच्याकडे गेले. जे ऐकलं ते हादरवणारं होतं. सखी महिनाभराच्या ओळखीवर एका केरळी ख्रिस्ती तरुणाशी लग्न करायला निघाली होती. तो पण बिहारमध्ये त्याच्या संघटनेचे काम बघत होता. त्याच्या घरच्यांनी हिला आनंदाने स्वीकारले होते. आश्चर्य म्हणजे हिच्या घरच्यांनीही हिच्या हट्टापुढे हात टेकले होते. माझ्या डोळ्यापुढे लग्नाच्या अमीषाने झालेल्या धर्मांतराच्या नि नंतर झालेल्या ससेहोलपटीच्या केसेस येत होत्या. पण सखीचा सखा गांधीवादी नि निधर्मी होता म्हणे. हिला काही सांगण्यात अर्थ नव्हता. एकच सांगितले. " डोळसपणे निर्णय घे. कोणताही निर्णय घे. मी सोबत असेन. " सखीला आनंदात पाहून खरंच खूप समाधान वाटत होते. <br /><br />दीड वर्ष सुरळीत गेलं. आईने एक दिवस बातमी दिली. 'ती माघारी आली आहे ! ' खूप हादरले. तशीच सखीकडे धावले. एरवी विजेसारखी तळपणारी माझी सखी लोळागोळा झाली होती. शारीरिक नि लैंगिक अत्याचाराने पूर्ण कोसळली होती. तिचा जगावरचा विश्वास उडाला होता. स्वतःवरचाही ! एवढया विकृत माणसाला वेळेवर ओळखू न शकल्याचे दु:ख, अपमान आणि घोर नैराश्य ! तो एकावेळी दोन तीन बायका घरात आणायचा. हिलाही मित्र आणण्याची 'लिबर्टी' दिली होती म्हणे ! याच्या विकृत वासना पुरवल्या नाहीत म्हणून मारहाण करायचा. भर रस्त्यात सखीवर गुंडही घालून झाले. कामाच्या ठिकाणी गोंधळ घालून झाला. सखी पोलिसात गेली. त्याच्या धार्मिक संघटनेचे लोक त्याच्याच पाठीशी उभे राहिले. सखी एकटी पडली. एकटी लढली. झुंजली. पण थकली. परत आली. घरानं आश्रय दिला. कोर्टकेस चालू झाली. पण ही पूर्ण उध्वस्त मनस्थितीत होती. आमच्यातली दरी कधीच संपली होती. मैत्री कशी असावी याबाबत मी तिला म्हणायचे." मी जगातला कितीही मोठा मूर्खपणा करून तुझ्याकडे आले ना; तरी मला खात्री आहे; तू म्हणशील, चल, हातपाय धुवून घे. स्वच्छ हो. मी तोवर वरणभात वाढते. खा. मग बोलू " आज थोड्या जागा बदलल्या होत्या एवढंच.<br /><br />सखी उभी राहिली. महाराष्ट्रात नोकरी करायचे नाकारून बिहार मध्ये परत गेली. प्रसारमाध्यमांकडे गेली. त्यांनी हिला जनाधार मिळवून दिला. त्या विकृत माणसावरही वचक बसला. सखी स्वतःची जखम विसरून ( की विसरण्यासाठीच ? ) कामात गढून गेली. आता ती अधिक डोळस झाली आहे. <br /><br />गेली चार वर्षे आमची प्रत्यक्ष भेट नाही. दोघींनी तिशी ओलांडली आहे. जेव्हा भेटू तेव्हा आमच्यातले तात्त्विक वाद असणारच आहेत. पण त्यांना बाजूला ठेवून हात हातात घेऊन एकमेकींना ' कशी आहेस गं ? ' असे जुन्याच आपुलकीने विचारण्याएवढी प्रगल्भता निश्चित आली आहे. <br /><br />गेले दोनतीन दिवस सखी खूप आठवते आहे. ती वेगळ्या वाटेने गेली याचे आज काही वाटत नाही. कुठेतरी सल मात्र आहे. तिच्या 'त्या' निर्णयात मी ही आंधळीच झाले होते की ! थोडाही प्रयत्न नाही केला तिचे मन वळवायचा. ते झाले असते तर.......!<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-3668179726514029572?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-22546226422036677842010-07-19T21:07:00.000+02:002010-08-20T10:24:05.441+02:00एक अळी होती. कुरूप, बुटकी नि लठ्ठ. तिला ना हात होते ना पाय. टिंबाएवढे मिचमिचे डोळे होते फक्त. दिवसभर इकडे तिकडे आपले अंग ओढत कशीबशी सरपटत रहायची. झाडाची पाने कुरतडून कुरतडून खात रहायची. ही अळी खूप भित्री होती. कोणाची चाहूल जरी लागली तरी अंग चोरून घेत एखादया पानामागे लपून बसायची. तिला वेगात पळता सुद्धा येत नसे. पण या अळीच्या डोळ्यात कुतूहल मात्र अपार होते. समोर येणारी प्रत्येक गोष्ट ती निरखून बघायची. जगात किती वेगवेगळ्या, सुंदर सुंदर गोष्टी आहेत असे तिला सारखे वाटायचे. आणि मग स्वतःची कुरूपता बघून तिला अजूनच वाईट वाटायचे.<br /><br />एकदा अळीला एक गोगलगाय दिसली. तिच्यासारखीच हळुहळू चालली होती. अळीला वाटले, अरे! ही पण माझ्यासारखीच की! पण जेव्हा गोगलगाय जवळ आली तेव्हा तिला दिसले. गोगलगायीच्या पाठीवर तिचे सुंदर घर होते! आणि तिला दोन सुंदर शिंगंसुद्धा होती. वार्‍याची एक मोठी झुळूक आली नि गोगलगाय अलगद पाठीवरच्या घरात गुडुप झाली!! अळी आश्चर्याने बघतच बसली. या थंडगार वार्‍याने तिलाही थंडी वाजत होती पण तिला नव्हते असे सुंदर घर...<br />रात्री देवबाप्पाशी बोलताना ती म्हणाली, "मला कधी मिळणार असे सुंदर घर??" "बाळा, थोडी वाट बघावी..." देवबाप्पा म्हणाला. अळी तशीच थंडीत कुडकुडत झोपून गेली.<br /><br />सकाळ झाली. मस्त सोनेरी उन्हे पसरली होती. अळी खूष होती. नवा दिवस दिसला की ती अशीच आनंदी असायची. अचानक तिच्या टिंबुल्या डोळ्यांपुढे काहीतरी सुंदर चमकले. बघते तर काय? एक कोळी किडा भराभर जाळे विणत होता. त्या जाळ्याचे चमचमणारे धागे दवबिंदू अडकून अजूनच सुंदर दिसत होते. अळी कुतुहलाने पुढे गेली. एवढयात तो कोळी तिच्यावर वस्सकन ओरडला, "ए सुरवंटा, दूर हो, दूर हो.. दिसत नाही मी इथे जाळे विणतोय ते....!!!" बिचारी अळी! हिरमुसून मागे सरकली. पण तिला थोडा आनंदही झाला. तिला तिचे नाव कळाले होते. "सुरवंट".<br /><br />सुरवंट रात्री बाप्पाला म्हणाला, "मला निदान जाळे विणायला तरी शिकव की..." "अरे बाळा, थोडा धीर धर रे. योग्य वेळ आली की सगळे काही मिळेल." बाप्पा म्हणाला. सुरवंटाने विचारले, "पण म्हणजे कधी ???" बाप्पाने काहीच उत्तर दिले नाही. सुरवंट हिरमुसून झोपी गेला.<br /><br />सकाळी कसलीशी लगबग ऐकू आली म्हणून सुरवंटाने मान वर करून बघितले. समोर मुंग्यांची भलीमोठी रांग गाणी गात चालली होती. प्रत्येक मुंगीच्या हातात मोठ्ठा साखरेचा दाणा होता. सगळ्या मुंग्या पावसाळ्यात खाण्यासाठी म्हणून आपापल्या घरात अन्नाचा साठा करून ठेवण्यात मग्न होत्या. सुरवंटाला परत एकदा वाईट वाटले. त्याला फक्त झाडाची पानेच कुरतडून खाता येत असत. आणि मुंग्यांसारखे मोठ्ठा किल्ला असलेले घरही नव्हते त्याला.<br /><br />आपल्याला असं काहीच का मिळत नाही याचे सुरवंटाला खूप दु:ख झाले. जयबाप्पाचा रागही आला. त्याने ठरवले. जयबाप्पाशी कट्टी करायची! खूप रडू यायला लागले. रडत रडत तो झोपून गेला.<br /><br />केव्हातरी मधेच जाग आली. त्याला जाणवले की कुणीतरी आपल्या अंगावर मस्त मऊमऊ पांघरूण घातले आहे. त्या रेशमी पांघरूणात झोपायला त्याला एवढे छान वाटले! वाटले की कधी उठूच नये... निघूच नये या पांघरुणाच्या बाहेर. अजून झोपही येत होती. आता अजून गाढ झोप लागली. किती वेळ झोपला तो ते बाप्पालाच माहीत! सूर्य आला नि गेला सुद्धा... चांदोबा आला नि झोपलेल्या सुरवंटाला हळूच हाक मारून गेला.<br /><br />सुरवंटाने डोळे उघडले. खूप वेळ झोपल्यामुळी अंग अगदी आंबून गेले होते. त्याला खूप आळोखेपिळोखे द्यावे वाटत होते... आणि हात-पाय उगवल्याने देताही येत होते!! यिप्पी... आनंदाने त्याने आपले नवे हातपाय ताणून दिले. तर काय?? अंगाभोवतालचे पांघरूण गळून पडले. सकाळच्या लख्ख उन्हात त्याला पहिल्यांदाच आपले सुंदर पंख दिसले. निळे निळे पंख नि त्यावर पांढरी पिवळी नक्षी ! कोळीकिड्याच्या जाळ्यापेक्षाही मऊमऊ... मस्त टोकदार मिशापण आल्या होत्या की! गोगलगायीपेक्षा ऐटबाज! त्याने अलगद पंख हलवले. आता तर हवेत उडता येत होते त्याला!! किती भिरभिर उडता येते पंखांमुळे! सगळ्या मुंग्या खालून त्याच्याकडे बघत ओरडू लागल्या, "ते बघा... बघा... किती सुंदर फुलपाखरू!!!"<br /><br />फुलपाखराला खूप खूप आनंद झाला. सगळी फुले, किडे, मुंग्या, गोगलगाय त्याच्याकडे कौतुकाने बघत होते. त्याच्या आनंदात सामील झाले होते.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-2254622642203667784?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-8704566062942843382010-07-08T07:48:00.000+02:002010-08-20T10:24:05.541+02:00मला आवडलेल्या एका डच बालकथेचा हा स्वैर अनुवाद - <br /><br />एक बदकाचे पिल्लु होते . त्याचे नाव होते कोल. त्याला दोन भाऊ पण होते. आई-बाबा आणि दोन भावांबरोबर तो एका छोट्या तळ्याच्या काठावर रहायचा. कोल थोडा लाजाळूच होता. खूप कमी बोलायचा. सगळी कामंपण तो खूप हळुहळू करायचा. एकटाच उंच उंच गवतात खेळत रहायचा. तिथून थोडया अंतरावर अजून एक मोठे तळे होते. तिथे हंसांची वस्ती होती. का कुणास ठाऊक पण सगळी बदके हंसांना घाबरायची. कोलला त्या मोठ्या तळयाबद्दल खूप कुतुहल होते. पण "तिकडे अजिब्बात जायचं नाही हं " असं आई सारखं सांगायची. म्हणून त्याला तिकडे जाताच यायचे नाही.<br /><br />एके दिवशी सकाळी आई बाबांनी कोल आणि त्याच्या भावांना बोलावलं. आई म्हणाली, " बाळांनो, आजपासून तुम्ही पोहायला शिकायचं. स्वतःचा खाऊ मिळावायला शिकायचं. " बाबा म्हणाले, " चला , आज आपण थोडे खोल पाण्यात जाऊया. आमच्या सोबत सोबतच पोहायचं हं.. " <br /><br />कोल आणि त्याचे भाऊ खूप आनंदले. उड्या मारत, आनंदाने ओरडत ते पाण्याकडे निघाले. आई बाबा त्यांना पोहायला शिकवू लागले. कोल मात्र हळुहळू मागे पडला. त्याला भिती वाटत होती. भाऊ मात्र न घाबरता सरसर पुढे गेले होते. एवढ्यात त्याला आकाशातून खाली झेपावणारा हंसांचा थवा दिसला. आता मात्र कोल खूप घाबरला. तिथे एकटाच होता तो ! कसाबसा पोहत, वाकडातिकडा पळत तो आपल्या घरात पोहोचला. थरथर कापत, डोळे बंद करून, पंखात डोके खुपसून सगळ्यांची वाट बघत बसून राहिला. <br /><br />संध्याकाळी सगळे घरी परतले. कोलचे दोन्ही भाऊ खूप आनंदात दिसत होते. दिवसभराच्या गमतीजमती कोलला सांगत होते. खूप दमले होते सगळे. झोपून गेले. कोल मात्र हिरमुसला होता. रात्री आई बाबा त्याच्याविषयी खूप काळजीत पडून बोलत होते ते त्याने ऐकले. त्याला अजूनच वाईट वाटले. स्वतःची लाजही वाटली.<br /><br />दुसर्‍या दिवशी कोल म्हणाला ' मी नाही येत तुमच्यासोबत... घरीच थांबतो. उद्या येईन नक्की ! " सगळे त्याला टाटा करत निघून गेले. कोल घरीच बसला. थोड्या वेळातच त्याला कंटाळा आला. मग तो खेळायला बाहेर पडला. मस्त हवा होती आज ! लख्ख ऊन पडलं होतं. कोल आपल्याच नादात गाणं गुणगुणत किती दूर आला त्याला कळलेच नाही ! <br /><br />अचानक त्याला काय दिसलं माहितंय... एक भलामोठा पांढरा पक्षी समोर उभा होता. कोलने मान उंच करून पाहिले. हंस होता तो ! नक्कीच ! कोल खूप खूप घाबरला. त्याला काहीच सुचेना. त्याने हळूच पुन्हा एकदा हंसाकडे पाहिलं. हंस प्रेमळपणे हसत त्याच्याकडेच बघत होता. " बदक ना रे तू? तुझं नाव काय ? " हंसाने विचारले. "कोल" हा एकच शब्द कसाबसा कोलने उच्चारला. " अरे वा ! मस्त नाव आहे की तुझं ! " हंस म्हणाला. कोलला आश्चर्य वाटले. हा तर छान बोलतोय. दिसतोय पण ऐटदार. याला का बरं सगळे घाबरतात ? इतक्यात हंसाने विचारले, " तू तर छोट्या तळ्याजवळ रहातोस नं ? इकडे कसा आलास ? आणि ते ही एकटाच ? " <br /><br />मग कोलने त्याला सगळे सांगितले. एकट्याला पोहायला किती भिती वाटते, भाऊ कसे भरभर पुढे जातात... सगळे सांगितले. सगळे ऐकुन हंस म्हणाला, " हेत्तिच्या ! एवढंच होय. मी शिकवीन तुला पोहायला.. चल माझ्यासोबत ."<br />" पण तू मला सोडून एकटाच पुढे जाणार नाहीस नं ? मग मला रडू येईल खूप ! " कोलने विचारले. " नाही रे बाबा, मी तुला सोडून पुढे नाही जाणार. नक्की. "<br /><br /> मग कोल त्याच्यासोबत पोहायला तयार झाला. हळूहळू हंसाबरोबर गप्पा मारत, खेळत तो पोहायला लागला. हंस कोलसोबत हळुहळू पोहत होता. वेगवेगळ्या पाणवेलींची, शेवाळांची माहिती सांगत होता. तेवढ्यात कोलला बदकांचा आवडता खाऊ असलेल्या पाणवेली दिसल्या. हरखून जात तो सरसर पोहत तिकडे गेला. तो खाऊ खाताना त्याला आई बाबा आणि भावांची खूप आठवण आली. हे सांगायला त्याने मान वळवली तर काय ! हंस खूप दूर थांबून त्याच्याकडे बघत होता. कोल घाबरला. पटकन हंसाकडे गेला. " तू मला सोडून दूर का गेलास ? किती घाबरलो मी ! " रडवेल्या आवाजात कोल म्हणाला. हे ऐकून हंस हसू लागला. तो कोलला म्हणाला, " अरे वेड्या, मी तर तुझ्यासोबतच होतो. तूच भरभर पोहत माझ्या पुढे गेलास ! " " म्हणजे मला एकट्याला पोहता आलं ? " कोल म्हणाला. त्याला खूप आनंद झाला. त्याने अजून वेगात पोहून दाखवले. हंसाने त्याचे खूप कौतूक केले.<br /><br />आनंदाने उड्या मारतच तो घराकडे परतला. खूप दमला होता तो. सगळे घरी यायच्या आत कधी झोप लागली त्याला समजलेच नाही.<br /><br /> सकाळी उठल्याउठल्या त्याने सर्वांना सांगितले, " आज मी तुम्हाला एक गंमत दाखवणार आहे. चला माझ्या बरोबर. " लाजाळू , भित्र्या कोलचा असा उत्साह बघून सर्वांनाच आनंद झाला. सगळे त्याच्या पाठोपाठ निघाले. कोलने सर्वांना मोठ्या तळ्यात नेले. हंसाची ओळख करून दिली. घाबरून गप्प बसले होते आई बाबा ! मग कोलने त्यांना धीर दिला. पोहायला सुरुवात केली. काल जिथे तो खाऊ सापडला होता ना, तिथे नेले सगळ्यांना. एवढा खाऊ बघून भावांनी तर टुण्णकन उडीच मारली. सगळ्यांनी पोटभर खाल्ले. खूप खूप आनंदात सगळे घरी परतले.<br /><br />रात्री आई बाबांना म्हणत होती, " आपला कोल किती हुशार आहे नाइ? आणि खूप धीट सुद्धा ! " " मला कोलचा खूप अभिमान वाटतो " बाबा म्हणत होते. हे ऐकता ऐकता कोल झोपून गेला. स्वप्नातही त्याला ते मोठे तळे दिसत होते.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-870456606294284338?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-8453754339521020622010-07-01T21:16:00.000+02:002010-12-26T19:17:02.639+01:00आमच्या मराठवाड्यात विशेषतः परभणी-बीड या भागात भुरका फार आवडीचा. शिळी भाकरी असो की रसाचे जेवण, भुरक्याचे एक बोट चाटले की जिभेवरचे सगळे शेवाळ गेलेच पाहिजे.नव्या घासाच्या नव्या चवीसाठी जीभपण नवी! या प्रकाराला काही ठिकाणी 'तळलेले तिखट ' असेही म्हणतात.<br /><br /> हा चटणीचा एक प्रकार आहे. करायला सोपा. तिकडे नुसते तिखट वापरून करतात. मी थोडा सौम्य करावा म्हणून थोडा बदल केला आहे.<br /><br />वेळ : ५ ते ७ मिनिटे<br />साहित्य : पाव वाटी लाल तिखट <br /> पाव वाटी पोहे<br /> २ चमचे दाण्याचा कूट<br /> लसूणपाकळ्या १०-१२ <br /> पाव वाटी तेल<br /> जिरे-मोहरी-मीठ<br />कृती : <br /> छोट्या कढईत तेल तापत ठेवा.<br /> एका वाटीत तिखट आणि मीठ एकत्र करा.<br /> तापलेल्या तेलात मोहरी जिरे टाका. मग सोलून पोह्यांसारखा चिरलेला लसूण टाका. <br /> लसूण गुलाबी रंगाचा झाला की गॅस बंद करा. मग त्यात पोहे टाका. पोहे लगेच तळले जातील.<br /> हे मिश्रण वाटीत ठेवलेल्या तिखटावर ओता. मग त्यात भाजलेल्या दाण्याचा कूट घाला. चांगले मिसळा. भुरका तयार.<br /><img src="http://lh4.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TCUMD-vDHXI/AAAAAAAAAxw/QzJSHAcgQM0/s640/DSC00034.JPG" alt="bhurka" /><br /> ही चटणी १५ दिवस चांगली टिकते. ( खाऊन संपली नाही तर.. ! ) <br /> वर सांगितल्याप्रमाणे पोळी, भाकरी, ब्रेड, नुसता भात याबरोबर मस्त लागते. पोहे टाकल्याने छान कुरकुरीत चव येते. <br />भारताबाहेरील मंडळीना विशेष उपयोगी. कारण ज्यांना तिखट खायला आवडते त्यांना पिझ्झा, बर्गर, पांचट सँडविच, फ्राइज यासोबत सहज खाता येते.<br /> एखाद्या तयार पदार्थाचा तिखटपणा वाढवण्यासाठीपण ही खूप सोयीची आहे. तिखट तळलेले असल्याने री-फोडणीची गरज नाही. भाजी आमटीत नुसती चमचाभर मिसळा.<br />सूचना : पोट अतिसंवेदनशील असणार्‍यांनी ही चटणी एका जेवणात १/८ चहाचा चमचा एवढीच खावी. अन्यथा परिणामांना सामोरे जाण्याच्या तयारीने खावी.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-845375433952102062?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-68639288804448260422010-07-01T21:15:00.000+02:002010-12-26T19:17:02.639+01:00मी रहाते त्या गावात एकही भारतीय दुकान नाही. त्यामुळे आयते गुलाबजाम मिक्स किंवा हल्दीरामचे तयार गुलाबजामुन वगैरे चैन नाही. दुधाचा खवा करणे कठीणच. रिकोटा चीज चा खवा केला पण त्याचे गुलाबजामुन फुटतात असे मैत्रिणीने सांगितले.....<br />मग गुलाबजामुनच्या या रेसिपीचा शोध लागला. आज केले गुलाबजामुन... या गरम गरम खायला...मस्त झालेत :bhuk <br /><br />साहित्य : <br /> १ वाटी कोणतेही दूधपावडर<br /> १/२ वाटी मैदा<br /> १/२ छोटा चमचा कुकिंग सोडा<br /> २ छोटे चमचे लोणी किंवा तूप<br /> दूध- साहित्य मळण्यापुरते.<br /><br />पाक तयार करण्यासाठी : <br /> २ वाट्या साखर<br /> १ वाटी पाणी<br /> वेलचीपूड्,केशराच्या काड्या किंवा गुलाबपाणी<br /><br />कृती :<br /> दूधपावडर, मैदा, सोडा, लोणी हे सगळे एका भांड्यात घ्यावे . दूध घालून साधारण पोळीसाठी कणीक असते तेवढे मऊ मळून घ्यावे. सुरुवातीला हे मिश्रण खूप चिकट वाटेल.बिघडले की काय अशी शंका मनात येइल. अशा वेळी गुलाबजाम गुलाबजाम असा जप करत मळत रहावे. गोळा घट्ट होतो. मग त्या गोळ्याचे १८ ते २० लहान तुकडे करावे. प्रत्येक लहान गोळा हातावर गोल किंवा अंडगोल आकारात वळून घ्यावा. एका ताटलीत वळलेले गोळे वाळू नयेत म्हणून पातळ ओल्या कपड्याने झाकून ठेवावे.<br /> आता एकीकडे पाक तयार करावा. पातेल्यात साखर ओतावी. ती साखर पूर्ण बुडेल एवढेच पाणी घालावे. साखर विरघळली नि पाकाला उकळी फुटली की गॅस बंद करावा. त्यात वेलचीपूड, केशर, किंवा गुलाबपाणी टाकावे.<br /> एका कढईत तेल तापायला ठेवावे. चांगले तापले की गॅस कमी करावा. मग वळून ठेवलेले गुलाबजाम त्यात टाकावे. ते खाली चिकटतील. पण त्यांना झार्‍याने न हलवता सावकाश कढईच हलवावी. ते फुगून वर येतात. वेळ लागला तरी मंद आचेवरच तळावे. नाहीतर आतून कच्चे रहातात आणि पाकात टाकले की पंक्चर होतात.<br /> कढईतून काढलेले गुलाबजाम लगेच पाकात टाकावे.<br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TCUGPMKLQkI/AAAAAAAAAxY/JQ8uhvqyuuw/s640/DSC00233.JPG" alt="Gulabjambu" /><br /> सगळे गुलाबजामुन पाकात टाकल्यावर ते पातेले गॅसवर ठेऊन अजुन एक उकळी येउ द्यावी. <br /> तासभर दम धरावा. पाक छान मुरतो. मग हाताने किंवा चमचाने वाटीत किंवा पातेल्यात, नुसते किंवा आईस्क्रीमसोबत फस्त करावे.<br />हे घ्या तुमच्यासाठी.. <br /><img src="http://lh5.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TCUGQG7_R6I/AAAAAAAAAxc/wzY5iKi-CAg/s640/DSC00240.JPG" alt="Gulabjambu2" /><div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-6863928880444826042?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-6838031456085396642010-07-01T21:12:00.000+02:002010-09-06T09:37:09.694+02:00( या लेखाची प्रेरणा : कोसला कादंबरीतील 'बखर' ) <br /><br />दिनांक १ जुलै ३०१०.<br /><br />आणि मग त्या काळामध्ये महिलांचे गेट टुगेदर नावाचे मनोरंजक कार्यक्रम चालत असत. आता तुम्ही म्हणाल महिला म्हणजे काय ? तर लग्न झालेल्या स्त्रीजातीय प्राण्याला महिला हे विशेषण मिळत असे. 'लग्न' म्हणजे काय असा प्रश्न चिकित्सक डोक्यात आलाच असेल.<br /><br /> तर लग्न म्हणजे एक स्त्रीप्राणी आणि एक पुरूषप्राणी एका घरात एकत्र राहाण्यासाठी हजार मानवप्राण्यांसमोर नटून थटून एकमेकांना बांधून घेत असत त्या विधीला लग्न म्हटले जाई. या विधीनंतर घरात स्त्रीप्राण्याचे वर्चस्व बहुतेक वेळा असे. स्त्रीप्राण्याची एकूणच अफाट असलेली उपद्रवक्षमता सुरुवातीच्या काळात सुप्त असे. त्या सुप्त गुणांची पारख झालेला पुरूषप्राणी योग्य त्या डावपेचांसह जगायला शिके. ज्याच्या ते उशीरा लक्षात येई, त्याला स्वतःचेच केस उपटण्याचा उत्तम उपाय सुचवला जात असे. <br /><br />तर अशा महिलांच्या अनेक संख्येने ( ५ ते ५० ) एकत्र येण्याला गेट टुगेदर उर्फ गेट्टू, किट्टी पार्टी, महिला मंडळ, भिशी, भजनी मंडळ इत्यादी नावांनी संबोधले जाई. सापडलेल्या पुराव्यानुसार २१ व्या शतकाच्या पहिल्या दोन दशकात 'गेट्टू' हे नाव महिलाप्रिय असल्याचे आढळते.<br /><br />अशा या गेट्टू साठी कुणाच्या तरी घरी महिला जमत असत. दाराजवळ चपलांच्या स्टँडजवळच डोके काढून ठेवण्याची पण सोय असे. गरजुंना त्याचा फार उपयोग होई. या कार्यक्रमात अधिकाधिक चांगले दिसावे म्हणून महिला प्राण पणाला लावत. त्यासाठी विचित्र रंग, वास आणि स्पर्श असलेले द्रव आणि घन पदार्थ चेहर्‍यावर थापणे, डोळे घट्ट मिटून भुवयांचे केस उपटवून घेणे असे भयानक प्रकार करायला त्यांची हरकत नसे. सर्वांना 'चांगले' ' दिसले' पाहिजेत म्हणून अगदी समोरचीच्या डोळ्यात थेट घुसतील असे वेष वापरत असत. ते कपडे व हातकड्या,साखळ्या, या एखाद्या टी व्ही सिरियल मधील संदर्भासह असले तर त्या महिलेला अधिक मान मिळत असे. <br /><br />आता तुम्ही म्हणाल टी.व्ही. सिरियल म्हणजे काय? तर त्या काळात प्रत्येक घरात चालती-बोलती चित्रे दाखवणारा एक चौकोनी खोका असे. त्यावर काही बेरकी लोकांनी सामान्य लोकांना दिवास्वप्न बघण्याची सोय केलेली असे. व्यायाम, घरगुती कलह, राजकीय लफडी, पाककृती, चित्रपट अशा अनेक महत्त्वाच्या विषयांवर यात प्रबोधन चाले. हे सर्व बघताना चित्रांच्या जागी स्वतःला कल्पून सर्वांना दिवास्वप्ने बघता येत असत. पाककृती हा कार्यक्रम म्हणजे स्त्रीयांनी पुरुषांवर अत्याचार करण्याचे उपाय शिकविणारा कार्यक्रम असे असे एका तक्रारपत्रात आढळून आले आहे. काही फितूर पुरूषच हे उपाय जाहीरपणे शिकवत व नंतर पुरूषसमाजात मानाने मिरवत हे विशेष ! <br /><br />तर असे हे कार्यक्रम बघत मुलगी ची महिला झालेली स्त्री तसेच दिसण्याचा प्रयत्न नैसर्गिकपणे करत असे. हे गेट्टू साधारणपणे २ ते ४ तासांचे असे. 'हिंग्लीश' नावाच्या कष्टाने कमविलेल्या वैशिष्ट्यपूर्ण भाषेचा वापर इथे केला जात असे. <br />उदा: दीड वर्षाच्या मुलाला ' आधी गिळा आणि मग उधळा खेळण्यासाठी ' हे वाक्य 'हिंग्लीश मध्ये ' बेटा पहले ईटू ईटू करो और देन वॉकी वॉकी करके आँटीके पास प्ले प्ले करो ' असे बोलले जात असे.<br /><br />या चार तासांचा चारकलमी कार्यक्रम असे तो पुढील प्रमाणे - <br /><br />सगळ्या महिलांनी एकमेकींकडे डोक्यापासून चपलापर्यंत चिकित्सक नजरेने बघण्याने सुरुवात.<br /><br />कलम १ : <br />कुचाळक्या - एकमेकींशी तिरकस बोलत हसत रहाणे असा अर्थ तत्कालीन शब्दकोषात सापडला आहे. तिरकस बोलणे म्हणजे बहुतेक तिरके होऊन बोलणे असावे, पण हे करताना हसण्याचे कारण काय बरे असावे ???<br />असो. यात प्रामुख्याने नुकतेच बघितलेले सिरियल्स, चित्रपट, त्यात असणारे कपडे,दागिने, आपापल्या नवर्‍यांची तक्रारवजा कौतुकं, मुलांच्या प्रगतीबद्दल चिंता, अशा विषयांवर प्राथमिक बोलणी होत.<br /><br />कलम २ :<br />काथ्याकूट - नारळ नावाच्या झाडाचे अवयव दगड घेऊन कुटणे याला काथ्याकूट म्हणत. पण या काथ्या गेट्टू मध्ये का कुटल्या जात असाव्यात ते कळू शकले नाही.वर दिलेल्या विषयांवर अधिक जोमाने बोलता यावे म्हणून हा एक व्यायामप्रकार असावा असे विद्वानांचे मत आहे.<br /><br />कलम ३ : <br />चहाड्या : चहा नावाच्या मध्यमोत्तेजक पेयाशी संबंधित हा प्रकार असावा. जी स्त्री उपस्थित नाही तिचे गुणगान करण्यासाठी मौलिक चर्चा या भागात होई. चर्चा म्हणजे चुरचुरीत शब्द तिखटमीठ लावून एकत्रितपणे वापरणे. शब्दासारख्या प्रकारावर तिखट आणि मीठ प्रचंड प्रमाणात उधळले जात असे. <br /><br />कलम ४ : <br />खादाडी : समोर टोपले पातेले भरभरून ठेवलेले विविध खाद्यपदार्थ संपवण्याच्या कर्तव्यभावनेने प्रत्येक जण आपापला वाटा उचलत असे. वाढणारे वजन, सुंदर त्वचा आणि वर सांगितलेल्या सर्व विषयांचे सार इथे तोंडी लावण्यात येत असे. डायटिंग हा विषय भूक वाढवण्याचा जालीम उपाय मानला जाई. बारीक होण्याची कल्पना करात; डोळे बंद करून, डोके काढून ठेवले नसेल तर ते 'पॉज' करून हाताला लागतील ते चिप्स, भजी, वडे इत्यादी हलके पदर्थ जमतील तेवढ्या वेगाने पोटात भरून घेणे म्हणजे डायटिंग असे आत्ताच सापडलेल्या एका पुराव्यावरून समजले. असे डायटिंग जवळजवळ ८० % महिला आयुष्यात एकदातरी करत.<br /><br />हा भाग पार पडल्यावर जड शरीराने व डोक्याने सगळ्या एकमेकींचा निरोप घेत. यावेळच्या संवादात ' आज नवर्‍याला खिचडी की ब्रेड सूप ' हा विषय आवर्जून असे.<br /><br />अशा या गेट्टूचा प्रसार तत्कालीन सर्व देशांमध्ये झालेला आढळून येतो. <br />प्रस्तुत लेखात दिलेली माहिती भारतापासून बर्‍याच अंतरावर राहाणार्‍या एका छोट्या देशातल्या छोट्या गावात राहाणार्‍या छोट्या मुलीच्या ई-डायरीत सापडली आहे. गेट्टू मधल्या एकाही कार्यक्रमात काहीही चमकदार कामगिरी दाखवता न आल्याने तिला कळपाच्या गेट्टू मधून काढून टाकण्यात आले होते असे तिने आनंदाने नमूद केले आहे.<br /><br />या संदर्भात अधिक संशोधन चालू आहे. होतकरू संशोधकांनी आपल्या संशोधनवृत्तीची चुणुक या लेखाच्या प्रतिक्रीयांमध्ये दाखवावी.<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-683803145608539664?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-30382954469610604242010-06-18T11:32:00.000+02:002010-09-06T09:35:43.575+02:00जग मोठं झालं आणि ते बघण्याच्या नादात मनाच्या संवेदनांच्या खिडकीचे दार आपोआप कधी बंद झाले ते कळालेच नाही. सगळे जगणेच साउंडप्रुफ झाले !<br /> <br />निवडक आवाज आणि निवडक प्रकाशकिरणे ती काय आत पोहोचायची. तुला सांगते त्या जगात मुखवटा कोणता निवडायचा यात पण खूप मोठा चॉईस होता. एकेक लावायचा नि आरशात बघायचे मी. कधी नाक टोचायचे ; कधी डोळे झाकले जायचे तर कधी त्या मुखवट्याला कानच नसायचे..! शेवटी एक मुखवटा पक्का बसला. एवढा पक्का की मी त्याचेच डोळे घेतले...तोंड ; नाक ; कान आणि हो कशाचाच स्पर्श न होणारी कातडी सुद्धा ! <br /><br />असा हा मुखवटा लावून मुखवट्यांच्याच जगात वावरताना ती बंद झालेली खिडकी विसरलीच गेली. त्यातून कधीमधी येणारी वार्‍याची झुळूक, चाफ्याचा दरवळ, पाखरांची रांग..पिंपळाची सळसळ..सगळं मग बंदच झालं. <br /><br />हे तसं फार काळ चालणारं नव्हतंच. पाणी साचून डबके तयार व्हायला सुरुवात झाली होती. बंद मनाच्या दाराशी अस्वस्थ पावले वाजू लागली. इतके दिवस गोंडस वाटणारा मुखवटा टोचायलाच लागला..त्याखाली दबलेले माझे डोळे,नाक्,कान सुटकेसाठी तळमळू लागले. अती झालं !<br /> <br />अचानक एका क्षणी ती बंद खिडकी किलकिली झाली. सूर्याचा प्रखर प्रकाश त्वचेला चटका देऊन गेला. हरवलेले भान आले. खिडकी अजून पूर्ण उघडायची भितीच वाटू लागली. भिती खरं तर प्रकाशाची नव्हती; स्वतःच्या कुरूपतेची आणि दुबळेपणाची होती ! समुद्राच्या उसळत्या लाटा, सुसाट वारा, प्रखर सूर्यप्रकाश यांच्याशी पुन्हा एकदा मैत्री करता येईल मला ? पूर्वीसारखीच ? <br /><br />कापर्‍या हातांनी ऐकलं नाही. खिडकी उघडली ! त्याचक्षणी समोर दिसला फुललेला चाफा..निष्पर्ण पण फुलांनी डवरलेला..आणि दिसल्या माझ्या सगळ्या ऋतूंच्या हरवलेल्या खुणा..ज्या लाटांचे भय वाटायचे त्याच लाटांनी दारापुढे घातलेली शिंपल्यांची रांगोळी......स्वतःचीच ओळख पटतेय की हळुहळू ! एकेकाळी जिवापाड जपलेल्या वेलींचे लडिवाळ हट्ट, हातात हात घालून गाणारा सळसळता पिंपळ आणि पावलापावलाला आधार देणारं निळंभोर आभाळ ! एका टेकडीवरून दूर नजर टाकली..काढून फेकलेला मुखवटा दुनियेला फितूर झालेला ! काळजीचं पाऊल वाजलं अन् भुर्रकन एक निळं पाखरू माझ्या खांद्यावर येऊन बसलं. आश्वस्त. निर्भय. हाच क्षण होता स्वतःला स्वतःच्या अधीन करण्याचा...!!<br /><br />तेव्हापासून मी माझीच आहे. मुक्त.. निर्मळ.. वाहाती..<br />सगळी दारं, खिडक्या आता आठवणीने उघड्या ठेवते..हो..दाराशी येणारे कोणतेच क्षण बंद दार बघून उलटपावली जायला नकोत !<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-3038295446961060424?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-19028556276721622432010-06-14T11:08:00.000+02:002010-12-26T19:17:02.640+01:00उन्हाळ्यातल्या रात्री गच्चीवर किंवा अंगणात अंगतपंगत करताना, झणझणीत, जळजळीत जेवणाच्या शेवटी पोटात गारवा आणण्यासाठीचा माझा आवडता मेनू...<br />साहित्यः<br />भात<br />दही<br />फोडणीसाठी जिरं, मोहरी, कढीपत्ता, हिंग, अर्धा चमचा उडीद डाळ, तेल किंवा तूप.<br /><br />कृती:<br />१ वाटी तांदळाचा भात शिजवून घ्यावा.<br />थोडा गार झाल्यावर त्यावर दीड वाटी दही भातावर पसरून घावे.<br />फोडणी तयार करताना मोहरी, जिरं, हिंग, कढीपत्ता तडतडू दयावा. गॅस बंद करून त्यात उडीद डाळ घालावी. ती गुलाबी रंगाची झाली की ही फोडणी दह्यावर घालावी. अगदी खाण्याच्या वेळी चवीनुसार मीठ घालून हाताने चांगले मिसळून घ्यावे. कोथिंबीर घालावी.<br />थोडी तिखट चव हवी असल्यास फोडणीसाठी गरम केलेल्या तेलात वाळलेली लाल मिर्ची किंवा तळणी मिर्ची तळून घावी. ती कुस्करून भातात घालावी.<br />हा भात थोडावेळ फ्रीजमध्ये थंड होऊ द्यावा. जास्त छान लागतो. :)<br /><img src="http://lh6.ggpht.com/_-4ygXZWoNUU/TAVz7AoU2bI/AAAAAAAAAw0/9R1otNFdWao/s640/DSC05771.JPG" alt="Dahibhat" /><br /><br />फक्त हेच जेवण असेल तर मी यात किसलेली काकडी पण मिसळते. आणि पाहुण्यांसाठी असेल तर कोथिंबीरी सोबत डाळिंबाचे दाणे पेरून सजवते.<br />काल कोथिंबीर आणि डाळिंब घरात नव्हते म्हणून साधाच केला. त्याचा फोटो तुमच्यासाठी.. :)<div class="blogger-post-footer"><img width='1' height='1' src='https://blogger.googleusercontent.com/tracker/8932672946918647727-1902855627672162243?l=mayadnyanesh.blogspot.com' alt='' /></div>मायाhttp://www.blogger.com/profile/13997776642701331013noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-8932672946918647727.post-7579332270728690802010-06-14T11:07:00.001+02:002010-09-06T09:35:43.576+02:00काल बिनवासाच्या मातीवर पडणार्‍या परक्याच पावसात भिजले आणि तुझी कडकडून आठवण आली....तुझ्यामाझ्या पावसाळ्यांची...<br /><br />आठवतं सये, भर पावसात नदीकाठी ओच्यामध्ये रंगीत गारगोट्या गोळा करायचो आपण.. दातपडल्या तोंडात शर्यत लावून चिंचा कोंबणं..फुटक्या बांगड्यांच्या रंगी�